Stichting Rugvin zoekt studenten en vrijwilligers

0

Stichting Rugvin is voor 2019 op zoek naar personele aanvulling van haar onderzoek/vrijwilligersteams voor haar onderzoeken op en rond de Oosterschelde.

Het foto-ID-team op de Oosterschelde

Ben je student en zou je met een of meer onderzoeksvragen m.b.t. de bruinvis de Oosterschelde “in willen duiken”? Aarzel dan niet. Voor zowel de bruinvistelling, het Foto ID onderzoek als wel Studio Bruinvis zijn er mogelijkheden om je daarin voor je studie als wel voor Rugvin te verdiepen.

Bruinvis in Oosterschelde

Maar ook als je geen student (meer) bent en je toch graag inzet om meer te weten te komen over Nederlands talrijkste walvisachtige dan kun je wellicht bij ons aan de slag. Woonachtig zijn in Zeeland en het hebben van vaarbewijs I en II en/of een goede camera met telelens zijn hierbij handig, maar enthousiasme nog meer!

We starten met het foto ID team in april. De bruinvistelling voorbereidingen worden opgepakt in mei en Studio Bruinvis is een continue programma.

Heb je interesse? Neem dan contact met ons op.

De bruinvis in de Oosterschelde (blogserie deel 2)

0

Met deze tweede blog over de bruinvis in de Oosterschelde gaan we verder met een serie over Nederlands meest talrijke walvisachtige, de gewone bruinvis (Phocoena phocoena). In 2009 zijn we ons als Stichting Rugvin gaan verdiepen in de bruinvissen die in deze getijde baai (voormalig estuarium) in relatief grote getale voorkomen. Dit heeft veel kennis en feiten over dit dier opgeleverd die we graag voor iedereen toegankelijk willen maken. We maken bij deze blogs niet alleen gebruik van onze eigen onderzoeken en waarnemingen, maar soms ook van waarnemingen en onderzoeken van derden. We willen met deze serie een beeld schetsen van de bruinvis in de Oosterschelde, die op sommige vlakken zich hier anders gedraagt dan in de Noordzee of elders op het noordelijk halfrond. Deze serie heeft (nog) niet de ambitie om alles wat we hierbij publiceren voor 100 % wetenschappelijke te kunnen onderbouwen, maar om de lezer een beeld te schetsen wat we als Stichting Rugvin ervaren tijdens onze onderzoeken. De onderwerpen die we gaan aansnijden zullen onder meer bestaan uit een soortbeschrijving, het foerageergedrag en voeding, de voortplanting, de levenswijze, het sociale leven, de doodsoorzaken en de gewone bruinvis in andere delen van de wereld. Het een en ander aangevuld met losse waarnemingen en anekdotes. 

Foerageer- en eetgedrag

Op vis jagende bruinvis

Bruinvissen zijn met name viseters. Maar de soorten vis waarop ze jagen hangt af van o.a. de beschikbaarheid van de prooivissen, de leeftijd van de bruinvissen hun jachtvaardigheden. Op de grens van de Oostzee en de Noordzee eten bruinvissen vooral vette haringachtigen, terwijl de bruinvissen in de Noordzee vooral magere grondels en kabeljauwachtigen eten. In de Oosterschelde is het voedselaanbod lager en anders van samenstelling dan de aangrenzende Noordzee. Ook in de Oosterschelde zijn grondels en kabeljauwachtigen (oa. steenbolk, wijting) belangrijke prooien, maar er zijn ook verschillen met de Noordzee. Zo vullen bruinvissen hun dieet in de Oosterschelde bijvoorbeeld aan met kleine inktvissen.

Bruinvismoeder met kalf (Foto F. Zanderink)

De eerste 8 -11 maanden worden de bruinviskalveren gezoogd door hun moeder. Al tijdens de zoogtijd leren de jonge bruinvissen op vis te jagen. Daarna gaan de jonge dieren langzaam volledig over op het zelf zoeken en vangen van vissen. Dat is in de eerste maanden deels beperkt tot de “makkelijkere soorten”. Juveniele bruinvissen jagen dan vooral op grondels. Helaas voor hen zijn dit vetarme vissen en moeten ze er hier veel van vangen. Deze overgangsperiode is misschien de oorzaak dat veel juveniele dieren sterven door verhongering. Daar komt bij dat bruinvissen moeten blijven eten. Hun vetlaag is relatief dun, waardoor ze snel afkoelen en zich moeten verwarmen door vetverbranding, maar als ze weinig (vette) vis binnenkrijgen, gaat hun conditie snel achteruit. Een bruinvis die drie dagen niks vangt is gedoemd te sterven! Ze moeten daarom wel zo’n beetje de hele dag blijven jagen. Langdurige verstoring van hun jacht, waardoor ze enige tijd niets kunnen vangen, of zelfs moeten vluchten, kan al tot conditieverlies leiden.

Magere bruinvis in Oosterschelde

Gelukkig hoeft vermagering niet per definitie fataal te zijn. Tijdens de foto-identificatietochten van Stichting Rugvin werd in 2016 een bruinvis gezien die mager was. De rug van de bruinvis, een volwassen vrouwtje, was duidelijk ingevallen. Elf dagen later werd ze opnieuw gezien en zag ze er weer gezonder uit. Ook het jaar erop werd ze weer waargenomen.

Bruinvis bij de Studio Bruinvis hotspot van Zierikzee.

In de Oosterschelde zien we dat veel bruinvissen vaak bij de zogenaamde hotspots (o.a. Burghsluis, havenhoofd Zierikzee, Kats, Wemeldinge, Roompot) te vinden zijn voor hun “maaltijden”. Hun jachtgedrag is daar soms goed te volgen. De ene keer zie je ze jagen op aan de oppervlakte zwemmende vis(jes) zoals sprot en spiering, ze schieten dan zigzaggend door het water. Een andere keer zie je ze na hun ademhaling naar benden duiken voor enkele minuten en komen dan bijna op dezelfde plek weer boven. Ze jagen dan waarschijnlijk op vis die veel dieper in het water leeft. Soms worden de foeragerende bruinvissen door meeuwen gevolgd.

Bruinvissen gebruiken echolocatie om te jagen. Ze maken clickgeluiden en als deze geluiden tegen een prooi kaatsen ontstaat er een echo die de bruinvis kan horen. Hiermee kunnen ze onderwater ‘zien’. Als je bij Studio Bruinvis staat kun je geregeld goed horen hoe het jagen in zijn werk gaat. Op bijgaand geluidsfragment hoor je eerst de clicks die de bruinvissen gebruiken om de vis te vinden en achterna te zwemmen, zodra het geluid omhoog gaat qua frequentie weet je dat ze de vis (bijna) te pakken hebben.

Als je bij Studio Bruinvis staat je geregeld goed horen hoe dat in zijn werk gaat. Op bijgaand geluidsfragment hoor je eerst de clicks die de bruinvissen gebruiken om te vis te vinden en achterna te zwemmen, zodra het geluid omhoog gaat, qua frequentie weet je dat ze de vis te pakken (zullen) hebben.

Duidelijke littekens van vermoedelijke grizje zeehond aanval (Foto A. Podt)

In de Oosterschelde zien we de bruinvis vooral alleen jagen. Soms zijn de dieren met tweeën of meer bij elkaar op een hotspot, maar na een tijdje gaat eenieder zijn eigen weg weer. Maar elders op onze planeet komen bruinvissen soms in hoge aantallen bijeen, vermoedelijk omdat er veel voedsel aanwezig is in het gebied. Deze aantallen kunnen zelfs oplopen tot enkele honderden bruinvissen.

Maar bruinvissen worden zelf ook gegeten! Sinds een aantal jaren weten we dat grijze zeehonden (Halichoerus grypus) en dan met name de volwassen mannetjes ook wel eens een bruinvis vangen in de Noordzee. Ook in de Oosterschelde moeten bruinvissen op hun hoede zijn voor grijze zeehonden. Gelukkig weten we dat een aanval van een grijze zeehond niet altijd slecht afloopt voor de bruinvis, want ze kunnen een aanval ook overleven.

Eerder verschenen blogs over de bruinvis in de Oosterschelde zijn:

2019 start met witsnuitdolfijnen en bruinvissen

0

Witsnuitdolfijn

In het eerste weekend van 2019 vond een geslaagde aftrap van het nieuwe monitoringjaar plaats. Tijdens de trip met de Stena Line veerboten werden dit weekend vijf 5 witsnuitdolfijnen waargenomen en twaalf bruinvissen.

Op de heenweg naar Harwich werden zes bruinvissen waargenomen tijdens wisselende windomstandigheden. Op de terugweg kwamen daar nog eens zes bruinvissen bij en de vijf witsnuitdolfijnen. Ook vorig jaar (jan-feb) werden in het begin van het jaar witsnuitdolfijnen gezien.

Binnenkort volgt de blog van deze tocht.

De hoogtepunten van 2018 in een notendop!

0

Het jaar 2018 was voor Stichting Rugvin in vele, zo niet alle, opzichten een goed jaar. Dus met plezier blikken we even kort terug. (binnenkort verschijnt er ook een uitgebreider jaarverslag).

Om te beginnen met deze staccato opsomming natuurlijk eerst de waarnemingen waar het allemaal om draait.

  • Foto F. Zanderink

    Een record aan bruinviswaarnemingen op de Noordzee vanaf de Stena Line, met 497 dieren;

  • Ook het totaal aantal waargenomen walvisachtigen bereikte een nieuw hoogtepunt: 512 dieren, met daaronder één bultrug en twaalf dolfijnen, waarvan zeker zeven witsnuitdolfijnen.
  • Een goede telling op de Oosterschelde met maar liefst minimaal 48 bruinvissen.
  • Een prima foto ID jaar met nieuwe dieren, nieuwe ontdekkingen en oude bekenden;
  • Een goed werkende Studio Bruinvis met 1000-en bezoekers in de zomermaanden.

Nieuwe initiatieven konden geslaagd genoemd worden:

  • Foto: F.Zanderink

    De organisatie van de eerste Walvisobservatiecursus op de Oosterschelde aan boord van de Nieuwe Maen;

  • De eerste twee pilots met foto safari tochten op de Oosterschelde;
  • Verdere stappen richting internationale samenwerking.

 

En daar nog bovenop:

  • Foto A. Podt

    Wederom veel belangstelling vanuit lokale en landelijke media;

  • Een stijgend aantal websitebezoeken, dit jaar met ca. 40% ;
  • Een groeiend aantal volgers op Facebook,Twitter en Instagram;
  • Diverse artikelen in wetenschappelijke tijdschriften en magazines;
  • Een case study rondom Studio Bruinvis in het Handboek van de International Whaling Commission;
  • Een fijne samenwerking met het Wereld Natuur Fonds, de Stena Line, WaterProof, Magrec Ltd, de Business school Rotterdam, de schippers in en rond de Oosterschelde en vele anderen!

 

Foto A. Podt

En last but not least: onze zeer trouwe vrijwilligersgroep, aangevuld met fijne studenten, die met veel enthousiasme op en rond het water te vinden is, voor uiteenlopende activiteiten.

Kortom met veel en weer nieuw enthousiasme starten we onze activiteiten in 2019. 

 

Er is nog plek voor de Cursus Walvisobservatie 2019!

0

De Nieuwe Maen (Het cursusschip)

In de weekenden van 13/14 april en 18/19 mei organiseert Stichting Rugvin twee separate cursusweekenden walvisobservatie op de Oosterschelde. Deze cursussen zijn bedoeld voor natuurliefhebbers die een speciale voorliefde hebben voor walvisachtigen. Beide cursussen en de overnachtingen vinden plaats op het zeilschip ”de Nieuwe Maen” (Zierikzee).

In de cursus wordt je het fijne geleerd over de ecologie van de walvisachtigen (walvissen, dolfijnen en bruinvissen), het hoe, waar en wanneer je het beste de diverse walvisachtigen kunt waarnemen, het registeren van waarnemingen en het fotograferen van walvisachtigen (incl. foto ID) alsmede “de ins en outs” van onze eigen bruinvis.

Deelnemers tijdens de cursus van 2018

Krijg je de smaak te pakken, dan kun je via Stichting Rugvin de cursus uitbreiden met een meerdaagse facultatieve reis naar een van onze collega organisaties in het buitenland. Dit gebeurt onder andere met het C.R.R.U. (Cetacean Research & Rescue Unit) in Gardenstown aan de Moray firth in Schotland en twee andere (Spaanse) organisaties (in overleg). Door het volgen van de cursus bij Stichting Rugvin kom je niet alleen goed voorbereid aan, maar krijg je via ons ook een fikse korting op je verblijf daar!

Bruinvis met kalf in de Oosterschelde (Foto F. Zanderink)

In de cursus staat de ecologie van de walvissen centraal, met een accent op de walvissoorten van de Noordzee. Ook ruimen we plek in voor speciale leerdoelen/verzoeken die je als cursist kunt inbrengen. Tijdens de cursus maken we ook tochten op de Oosterschelde met “de Nieuwe Maen” en onze eigen RIB, het Zeevarken.

Meer informatie en hoe je in te schrijven vind je op de pagina “Cursus walvisobservatie”.

510 walvisachtigen in 2018 vanaf Stena Line, een record!

0
De Britannica bij het binnenvaren van de haven Harwich (Foto: WJ Strietman)

Het jaar 2018 gaat de boeken in als het jaar met hoogst aantal waarnemingen van walvisachtigen vanaf de Stena Line verbinding tussen Hoek van Holland en Harwich. Samen met de 57 bruinvissen die afgelopen 27-28 december werden waargenomen kwam het aantal bruinvissen op 497 bruinvissen. Dat is een gemiddelde van 45 per overtocht (in maart is niet gemonitord).

Met de drie dolfijnen (soort onbekend) komt het aantal 12 dolfijnachtigen op 12, waarvan 7 zeker witsnuitdolfijnen zijn. En daarbovenop komt nog de waarneming van een bultrug.

 

 

Een van de observers. (Foto WJ Strietman)

Al met al was het afgelopen december een goede maand en 2018 een goed jaar voor waarnemingen van walvisachtigen in de Noordzee.

Zie ook de blog van deze tocht!  

 

 

 

 

Inmiddels twee bultruggen aanwezig (update 10-01)

0

Het blijft bijzonder, ondanks het feit dat het nu wel zeer regelmatig voorkomt, dat een bultrug zich voor de kust van Nederland ophoudt. Nu zwemt er al enige maanden een bultrug voor de kust van Zuid Holland/Noord Holland. Vandaag 10 januari is daar een tweede bijgekomen.  

Donderdag 10 januari. Er zwemt één bultrug ter hoogte van Scheveningen en één bultrug ter hoogte van Bergen aan Zee.

Zaterdag 5 januari Er wordt vandaag weer een bultrug waargenomen voor de kust van Scheveningen. Er is nog geen bevestiging dat het weer om het zelfde dier gaat. Maar dat is wel enigszins waarschijnlijk. Dat betekent dat het dier regelmatig op en eer zwemt tussen IJmuiden en Scheveningen en dat hier genoeg voedsel voor het dier is.

Maandag 31 december en Nieuwjaarsdag  De bultrug (mogelijk dezelfde als van de afgelopen maanden) zwemt nu voor de kust van IJmuiden. Hij is hier zowel op oudjaarsdag als op Nieuwjaarsdag bij de Zuidpier waargenomen.

Woensdag 26 december. De bultrug die al geruime tijd voor de Nederlandse kust zwemt, maar nu enige weken niet meer was  gezien is op Eerste Kerstdag weer gespot voor de kust van Scheveningen.

Zondag 9 december Nog steeds zwemt de bultrug (wrs. dezelfde) voor de Nederlandse kust. Nu werd het dier gezien ter hoogte van de Maasvlakte (Rotterdam).

Vrijdag 30 november. De bultrug die al wekenlang voor de Nederlandse kust zwemt is ook vandaag weer gezien. Nu was het dier te bewonderen, ook uit het water springend, voor de kust van Kijkduin (Den Haag).

Vrijdag 23 november . Momenteel wordt een bultrug waargenomen in de Nieuwe Waterweg! Het is nog niet bekend of dit het zelfde dier is als de bultrug die de laatste weken voor de kust van Scheveningen vertoefde. Inmiddels zet het dier weer koers richting Noordzee. 

Bultrug voor de kust van Scheveningen

Woensdag 7 november werd het dier even voor korte tijd samen met een bruinvis gezien. Op zondag 11 november dook voor de kust van Scheveningen de bultrug voor korte tijd naast een windsurfer op.

Bultrug voor Scheveningen (Foto J. van der Sluis)

Op zondag 18 november wordt het dier na enige afwezigheid wederom voor de kust van Scheveningen gezien waar het regelmatig het publiek op het strand vermaakt met sprongen uit het water. Het blijkt nu uit onderzoek van de organisatie “Happy Whale” dat het om de zelfde bultrug gaat als het dier dat enige tijd geleden bij Texel zwom.

De laatste jaren (sinds 2007) zwemmen er ieder jaar regelmatig bultruggen, de meeste dieren zwemmen en foerageren hier meerdere dagen alvorens ze weer verder trekken.  In 2015 zwom er zelfs een jong dier enige tijd in de Oosterschelde. 

Bestuurswisseling Stichting Rugvin

0

Het nieuwe bestuur bijeen (zonder onze Ernst).

Op zaterdag 15 december jl heeft een bestuurswisseling plaatsgevonden binnen Stichting Rugvin. Eveliene heeft, na 3 jaar bestuurslid te zijn geweest, haar stokje doorgegeven aan Annemieke, daarmee is het bestuur weer compleet. Eveliene gaat ons niet helemaal verlaten en blijft actief als vrijwilligster.

Het 5-koppige bestuur bestaat momenteel uit Frank Zanderink (voorzitter & penningmeester), Nynke Osinga (secretaris), Annemieke Podt, Ernst Schrijver en Nicolle van Groningen (bestuurders) . Zie voor toelichting op deze personen de bestuurderspagina.

Schrijf je in voor de Cursus walvisobservatie 2019!

0

De “Nieuwe Maen”

In de weekenden van 13/14 april en 18/19 mei organiseert Stichting Rugvin twee separate cursusweekenden walvisobservatie op de Oosterschelde. Deze cursussen zijn bedoeld voor natuurliefhebbers die een speciale voorliefde hebben voor walvisachtigen. Beide cursussen en de overnachtingen vinden plaats op het zeilschip ” de Nieuwe Maen” (Zierikzee).

In de cursus wordt je het fijne geleerd over de ecologie van de walvisachtigen (walvissen, dolfijnen en bruinvissen), het hoe, waar en wanneer je het beste de diverse walvisachtigen kunt waarnemen, het registeren van waarnemingen en het fotograferen van walvisachtigen (incl. foto ID) alsmede “de ins en outs” van onze eigen bruinvis.

Deelnemers tijdens de cursus van 2018

Krijg je de smaak te pakken, dan kun je via Stichting Rugvin de cursus uitbreiden met een meerdaagse facultatieve reis naar een van onze collega organisaties in het buitenland. Dit gebeurt onder andere met het C.R.R.U. (Cetacean Research & Rescue Unit) in Gardenstown aan de Moray firth in Schotland en twee andere (Spaanse) organisaties (in overleg). Door het volgen van de cursus bij Stichting Rugvin kom je niet alleen goed voorbereid aan, maar krijg je via ons ook een fikse korting op je verblijf daar!

 

Bruinvis met kalf in de Oosterschelde (Foto F. Zanderink)

In de cursus staat de ecologie van de walvissen centraal, met een accent op de walvissoorten van de Noordzee. Ook ruimen we plek in voor speciale leerdoelen/verzoeken die je als cursist kunt inbrengen. Tijdens de cursus maken we ook tochten op de Oosterschelde met “de Nieuwe Maen” en onze eigen RIB, het Zeevarken.

Meer informatie en hoe je in te schrijven vind je op de pagina “Cursus walvisobservatie”.

36 bruinvissen bij overtocht!

0

Jan-van-Gent vanaf de brug Stena Line

Tijdens de maandelijkse monitoringstrip van 21-22 november jl. op de Noordzee, met de Stena Line veerboten, zijn 36 bruinvissen gespot. Op de heenweg van Hoek van Holland naar Harwich werden 13 bruinvissen geteld en op de terugweg 23. Dit brengt het totaal voor 2018 van waargenomen walvisachtigen op 450. Hiervan waren 440 bruinvissen. Een absoluut record sinds we met de monitoringstrips begonnen in 2005. Dat geeft een gemiddeld van 44 per maand (in maart is niet gemonitord).

Jan-van-genten met bruinvis voor boeg Stena Hollandica (Foto F. Zanderink)

Zeker vermeldenswaardig is dat op de heenweg er een groepje van 6 dieren bij elkaar gezien werd en dat er zeer veel jan-van-genten werden gezien die vooral rond hingen in de buurt van vissersboten, dat wijst op de aanwezigheid van veel vis. Daarnaast nog 4 grote jagers en 20 noordse stormvogels.

De blog van deze trip is hier te vinden.

Naar boven