Cursusprogramma Walvisobservatie en Ecologie 2020

0

Stichting Rugvin start in samenwerking met de Nieuwe Maen in 2020 met een uitgebreid cursusprogramma. Naast de al bestaande en succesvolle cursusweekenden, bieden we nu ook ééndaagse cursusdagen ontwikkeld. Zowel de tweedaagse cursussen als de eendaagse worden op de klipper De Nieuwe Maen in Zierikzee gegeven. De cursusleiders zijn (internationaal) ervaren walvisonderzoekers en verbonden aan Stichting Rugvin. 

De tweedaagse cursus

Bruinvis voor de boeg van de Nieuwe Maen tijdens cursus 2019

Deze cursussen worden in de weekenden van 2/3 mei, 16/17 mei en 6/7 juni 2020 georganiseerd. In deze tweedaagse cursus zijn de volgende onderwerpen en activiteiten onderdeel van het programma.

  • de ecologie van de walvisachtigen (walvissen, dolfijnen en bruinvissen);
  • het hoe, waar en wanneer je het beste de diverse walvisachtigen kunt waarnemen;
  • hoe de verschillende soorten te herkennen;
  • het registeren van waarnemingen;
  • het fotograferen van walvisachtigen;
  • het identificeren van walvisachtigen met accent op de bruinvis;
  • Bruinvis nabij het Zeevarken

    alles wat we weten van onze eigen bruinvis;

  • een bruinvistocht met de Nieuwe Maen op de Oosterschelde en een tocht met het Zeevarken (als het weer dit toestaat);
  • overnachting op de Nieuwe Maen;
  • vier maaltijden aan boord;
  • cursusmateriaal.

Ga voor meer informatie en voor het aanmelden van de cursus op onze pagina “Weekendcursus walvisobservatie & Ecologie”

De eendaagse cursus

Uitkijken naar de eerste bruinvis

Deze cursusdagen worden op  26 april, 01 mei en 5 juni 2020 georganiseerd. In deze dagcursussen zijn de volgende onderwerpen en activiteiten onderdeel van het programma.

  • de ecologie van de walvisachtigen (walvissen, dolfijnen en bruinvissen);
  • het hoe, waar en wanneer je het beste de diverse walvisachtigen kunt waarnemen;
  • hoe de verschillende soorten te herkennen
  • het fotograferen en identificeren van walvisachtigen, met accent op de bruinvis;
  • een bruinvistocht met de Nieuwe Maen op de Oosterschelde
  • wat we weten van onze eigen bruinvis.

Ga voor meer informatie en voor het aanmelden van de cursus op onze pagina “Eendaagse Walviscursus & Ecologie”

 

22 bruinvissen bij overtocht naar Harwich

0

Grote groep jan-van-genten vanaf de Stena Line (Foto: D. Beuker)

Tijdens de tweedaagse tocht met de Stena Line van Hoek van Holland naar Harwich en terug zijn door de waarnemers van Stichting Rugvin 22 bruinvissen waargenomen.

De meeste bruinvissen werden waargenomen in de kuststroken. Met deze 22 bruinvissen beleven we dit jaar weer een kleine opleving van het aantal waargenomen bruinvissen op dit traject. In totaal zijn er in 2019 156 bruinvissen waargenomen en 5 witsnuitdolfijnen. Voorgaande jaren lagen de gemiddelde aantallen bruinvissen per overtocht hoger dan 40.

Jan-van-gent (Archief Rugvin)

Spectaculair was in ieder geval de waarneming van zo’n ca 850 jan-van-genten die midden op zee met een viskotter meevlogen. Binnenkort volgt de Blog van deze tocht.

 

 

De Zuid-Afrikaanse kust

0

Dit is deel 16 van de serie over de beste walvisspotgebieden van de wereld. We gaan iedere paar weken een nieuw gebied onder de aandacht brengen. We zullen hierbij aandacht schenken aan welke walvisachtigen je per gebied kunt aantreffen, met welke organisatie(s) je een walvistrip zou kunnen boeken of als vrijwilliger kunt aanmonsteren (we selecteren hierbij wel op organisaties die zich houden aan de nodige gedragsregels) en waar de locatie precies is gesitueerd. Alle informatie over deze gebieden bundelen we op onze webpagina “waar zelf walvissen zien”. Op deze manier werken we toe naar een groot overzicht van kaarten, foto’s en informatie. 

De route van Kaapstad naar Johannesburg

Afgelopen zomer vertrok Stichting Rugvin zelf naar Zuid-Afrika om daar langs vrijwel de gehele kustlijn te ontdekken waar het goed walvis spotten is. Maar ook om samenwerkingen op te starten en deze verder uit te bouwen met de collega-organisaties in dit land. De reis voerde ons van Kaapstad via Port Elisabeth naar het Noordoosten van het land, waar de Oceaan nabij St. Lucia werd bezocht. De reis duurde 33 dagen en in totaal werd er door ons op acht locaties in de Atlantische en Indische oceaan naar walvisachtigen gezocht. En natuurlijk werden ook de prachtige parken op het land met al hun wild bezocht.

Bij Miller’s Point op het Kaapse schiereiland. Hier doken ‘s-ochtends al de eerste bultruggen op.

De eerste stop was op het Kaapse schiereiland bij de plek Miller’s Point. Naast de broedkolonies van de Afrikaanse pinguïn kon je hier vanuit je tent al de bultruggen uit het water van False Bay zien springen.

Een stukje verderop ligt de plaats Hermanus, dat zichzelf de walvishoofdstad van Afrika noemt. Er zijn hier drie organisaties die toeristen mee het water opnemen. Wij zijn met twee organisatie het water op geweest waarvan “Southern Right Charters” zonder meer de beste was. De bemanning was zeer informatief, ze wisten de dieren goed te vinden en verstoorden deze zo min mogelijk.

Twee zuidkapers in Walker Bay (Foto F. Zanderink)

Met deze organisatie gingen we het water van Walker Bay op. Hier zagen we de Brydewalvis (Balaenoptera edeni), de bultrug (Megaptera novaeanglia) en de zuidkaper (Eubalaena australis). De bultruggen en de zuidkapers waren hier net aangekomen met hun tocht vanaf de zuidpool wateren. Ze krijgen hier hun kalveren en de dieren paren ook hier. Maar ze foerageren hier niet. Dat doen wel de residente Brydeswalvissen. Naast meerdere waarnemingen van walvissen en zeeberen (fur seals) kun je hier ook goed terecht voor het waarnemen van zeevogels o.a. jan-van-genten, albatrossen, stormvogels, pinguïns, skua’s en tienduizenden aalscholvers.

Twee bultrugdolfijnen, typisch voor deze soort de ondiepe kustwateren. (Foto F. Zanderink)

Via het natuurreservaat De Hoop, ook een top plek voor zuidkapers, kwamen we in Knysna Nationaal Park, dat aan een prachtig estuarium ligt. Aan boord van de boot van Ocean Odyssey vaarden we de oceaan op, eerst langs de kustlijn waar we bultrugdolfijnen (Sousa plumbea) tegenkwamen. Dit is een soort dolfijn dat pas recent als aparte soort is onderkend. Ook zagen we hier de eerste bultrugkoe met kalf. Het was een prachtige tocht met professionele begeleiding. Het estuarium is trouwens een must voor vogelaars en wandelaars.

Tuimelaars rondom het eiland St. Croix in Algoa Bay. (Foto F. Zanderink)

Na een tussenstop in Addo Elephant NP, het enige Nationale Park ter wereld met de “Big 10”, omdat het ook een Marien Park heeft. Hier leven olifanten, neushoorns, buffels, luipaarden, leeuwen, walvissen, dolfijnen, witte haaien, zeeberen en pinguïns. Met de bemanning van Stampede cruises bezochten we de wateren rond het eiland St. Croix in Algoa Bay en aanschouwden we de Indisch Pacifische tuimelaars (Tursiops aduncus). Deze dolfijnsoort is nauw verwant aan “onze eigen” tuimelaar (Tursiops truncatus). 

Halverwege de reis gingen we “noodgedwongen” een stuk niet langs de kust, er waren hier geen echte mogelijkheden om de oceaan op te gaan.

Afscheid van de bultrug (Foto: F. Zanderink)

In Durban zagen we de Indische oceaan weer. Hier genoten we van de gastvrijheid van “Isle of Capri cruises”, Naast een tocht op zee, zagen we met hen ook vanaf de hoge kust, de Bluff, vanaf het walvisrestaurant meerdere bultruggen van achter de koffietafel!

Nog iets noordelijker ligt tussen de diverse nationale parken het kleine vriendelijke stadje St. Lucia. Hier werden we verwacht door Advantage tours en naast een trip in het estuarium dat o.a. vol zit met krokodillen, nijlpaarden en Afrikaanse zeearenden sloten we de reis qua walvissen af met een spectaculaire tocht op de oceaan.

Mantarog vanaf de boot van Advantage tours (Foto T. de Haan)

Omdat de plaats geen haven (meer) heeft worden de boten met een tractor de oceaan op geduwd. Naast menige bultrug sprong,  konden we ook genieten van de albatrossen, een onverwachte mantarog (Manta birostris) en een hamerhaai (Sphyrnidae sp).

Deze blog is natuurlijk veel te kort om alle goede walvisspots van Zuid Afrika te beschrijven, maar het geeft je alvast wel een indruk van wat je kunt verwachten. Stichting Rugvin helpt je graag verder met het voorbereiden en boeken van een walvistrip.

 

Livingstone lourie nabij St;. Lucia (Foto F. Zanderink)

Wil je van de voordelen en van extra informatie genieten neem dan contact op met Stichting Rugvin. In de loop van 2020 willen we zelf ook gaan starten met de organisatie van eigen walvis reizen  naar Zuid-Afrika. Hierbij zal er ook zeker aandacht zijn voor al het moois op het land!

Laatste bruinvis foto-ID tocht van 2019

0

Afgelopen dinsdag, 22 oktober, is het Zeevarken voor het laatst op de Oosterschelde uitgevaren in 2019 ten behoeve van het Foto ID project.  

Het weer was wat minder dan voorspeld.

De voorspellingen van het weer waren goed, toch zag het er bij aankomst onbestendig uit en regende het nog behoorlijk. Het uitvaren kende daarom enige vertraging tot het stopte met regenen. Maar eenmaal op het water duurde het niet lang voordat de eerste bruinvissen werden gespot. Net ten westen van de haven van Kats zagen we drie dieren rondom het Zeevarken, maar alle drie op een andere plek. Een dier was in de verte te zien bij de Zeelandbrug. Een dier zwom vlak onder de kust en een dier was redelijk te zien vanaf de boot. De dieren lieten zich niet echt dichtbij de boot zien met als resultaat een aantal foto’s van niet al te dichtbij. Na een poosje waren ze allen uit het zicht verdwenen.

Bruinvis bij Studio Bruinvis (Archieffoto)

Met een schuin oog omhoog richting het wolkendek, besloten we gebruik te maken van het afnemende getijde en naar het havenhoofd van Zierikzee te varen. We hadden een losse radio-ontvanger aan boord en begonnen te luisteren naar de geluiden van Studio Bruinvis. Plots hoorden we een bruinvis over de speakers, maar die liet zich toch nog niet zien. En nogmaals een paar keer duidelijk het geluid van een bruinvis. Plots was de bruinvis aan het oppervlak. Je kon het gepuf goed horen, helaas lukte het niet om hier foto’s van te maken, het ging te snel. De volgende waarneming van dit dier was al meteen enkele honderden meters verderop richting de Zeelandbrug. Duidelijk een dier dat niet aan het foerageren was maar zich verplaatste naar een ander gebied in de Oosterschelde.

Bruinvis nabij haven van Kats

De wind zakte, maar er kwam wel een enorme regenbui. We besloten om terug te gaan naar de haven van Kats. Daar zal de boot opgeslagen worden in de loods en gaan we volgend voorjaar verder.

We willen de komende winter de analyse en de conclusies van het foto ID werk 2019 op onze website publiceren.

 

Wederom weinig bruinvissen bij oversteek naar Harwich

0

De omstandigheden waren redelijk tot goed, maar geen bruinvissen.

Op de overtocht met de Stena Line veerboten van Hoek van Holland naar Harwich zijn het afgelopen weekend, 19-20 oktober, drie bruinvissen waargenomen. Daarmee lijkt het jaar 2019 een daling te gaan tonen van het totaal aantal bruinvissen. Dit in vergelijking met de voorgaande jaren. In 2018 werden over het hele jaar nog 497 bruinvissen waargenomen en in 2017 360 bruinvissen. Nu staat de teller na 9 maanden (april is uitgevallen) op 134 bruinvissen. Het is echter veel te vroeg om conclusies te trekken, maar het is wel opvallend!

 

Zonsondergang boven Felixstowe (Foto F .Zanderink)

Op zaterdag waren de omstandigheden niet helemaal ideaal, (Bft 5), maar dat was wel de dag dat we de drie dieren zagen. Deze drie dieren waren bij elkaar tijdens de waarneming. Op zondag werden er geen bruinvissen of dolfijnen gezien. De omstandigheden waren die dag goed Bft 2- 3 in een veelal contrastrijke omgeving. Ideaal om de donkere vinnen boven het oppervlak uit te zien komen. Daarom werden er wel geregeld zeekoeten en alken op het wateroppervlak gezien en zelfs 3 maal een zeehond (2x een grijze en 1 keer een gewone). En in de lucht zagen we meerdere aalscholvers, grote jagers, jan-van-genten, mantelmeeuwen, drieteenmeeuwen grote zwermen met trekkende spreeuwen en één gele kwikstaart. De prachtige zonsondergang boven Engeland maakte veel goed.

Binnenkort verschijnt de blog van deze tocht.

Studenten gezocht voor bruinvisonderzoek

0

Stichting Rugvin is op zoek naar meerdere studenten voor haar bruinvisonderzoeken op de Oosterschelde. Het gaat hierbij om het akoestisch onderzoek met Studio Bruinvis en het Foto-ID onderzoek.

Bruinvis zwemmend in de buurt van de boei van Studio Bruinvis.

Bij het eerste onderzoek wordt de door Studio Bruinvis opgevangen en opgeslagen geluidsdata van de in de Oosterschelde aanwezige bruinvissen geanalyseerd en gebruikt bij het beantwoorden van diverse onderzoeksvragen: is de aanwezigheid van bruinvissen getijde en/of tijdstip gerelateerd en is er een relatie met aanwezige verstoringen? Hier is natuurlijk ook ruimte voor vragen die vanuit de student of opleiding zelf komen. Dit onderzoek is een continue onderzoek en de student kan hier vrijwel direct mee aan de slag.

 

Een vergelijkingsfoto van 2018 (boven) en 2019 (onder) van deze bruinvis.

Het tweede onderzoek richt zich op het fotograferen en identificeren van bruinvissen door middel van foto-identificatie. Hiermee wordt gewerkt aan het in kaart brengen van de subpopulatie bruinvissen in de Oosterschelde in een database en gekeken naar het aantal bruinvissen, de sociale structuren, het gebruik van de Oosterschelde en andere onderzoeksvragen. Dit onderzoek wordt vanaf 2007 uitgevoerd en is in 2015 geïntensiveerd. Het foto ID onderzoek wordt in april 2020, als de weersomstandigheden weer beter worden, opgepakt.

Voor beide onderzoeken vragen we studenten met minimaal een HBO opleiding en affiniteit/ervaring met het mariene leven. Voor het foto ID onderzoek komt daar ervaring met fotografie bij en moet je zeer flexibel in tijd zijn. We varen alleen bij min of meer windstil weer waardoor tochten meestal pas een dag van te voren definitief gepland kunnen worden. In het bezit zijn van een eigen camera en/of klein vaarbewijs I en II is een pre. 

Meer informatie is op te vragen via rugvinfoundation@gmail.com of door het invullen van het contactformulier.

Bruinvissen op Televisie bij BNN/VARA’s Vroege Vogels op Dierendag, 4 oktober

0

Op vrijdag 4 oktober, Werelddierendag, besteedde BNN/VARA’s Vroege Vogels o.m. aandacht aan het werk van Stichting Rugvin en de bruinvissen in de Oosterschelde. 

De cameramannen Erik en Roel zitten stand-by in het Zeevarken

Op vrijdag 23 augustus jl. zijn deze opnames op de Oosterschelde gemaakt. Zie ook ons bericht over die dag.  Annemieke en Frank namen toen de cameramannen Erik en Roel met het Zeevarken mee het water op, op zoek naar de hier aanwezige bruinvissen. Het was een prachtige dag die de opnames zeker ten goed kwamen.

De uitzending van Vroege Vogels is inmiddels geweest, maar wordt van de week nog een paar keer herhaald op NPO 2. Het is het afsluitende deel van een zesdelige serie over de Nederlandse Delta, de Zeeuwse en Zuid-Hollandse wateren.

Twee van de 5 gefilmde bruinvissen tijdens de opnamedag.

Zelf waren we ook erg benieuwd naar de gemaakte opnames, want die hadden wij als Rugvinteam ook nog niet gezien.  En nu na het zien al helemaal.

Wordt jij ook enthousiast van deze beelden en zou je graag zelf ook live bruinvissen zien, overweeg dan deel te nemen aan een van onze cursussen of safari’s op de Oosterschelde.

De uitzending is inmiddels geweest en wordt nog een paar keer herhaald op NPO 2. Wie de hele uitzending nogmaals wil zien kan naar Vroeg Vogels gemist gaan en daar deze uitzending (her)bekijken.

De beelden met bruinvissen beginnen bij 29.26 en 35.38.

 

Stichting Rugvin gaat professionaliseren

0

Stichting Rugvin, die zich middels onderzoek naar het voorkomen, het gedrag en de rol van walvisachtigen manifesteert en hierover breed communiceert is groeiende en heeft besloten zich te gaan professionaliseren. Met de aanstelling van Frank Zanderink als directeur, wordt een nieuwe periode voor de stichting ingeluid.

Het voltallig bestuur van Stichting Rugvin

Stichting Rugvin is sinds de oprichting in 2007, een vrijwilligersorganisatie. Per 1 oktober 2019 verandert dit. Dit houdt in dat de stichting gecoördineerd gaat worden door een directeur. Deze functie gaat nu ingevuld worden door Frank Zanderink. Zanderink is één van de oprichters van Stichting Rugvin en was voorheen ook werkzaam bij ARK Natuurontwikkeling. Hij gaat zich volledig richten op de verdere groei en professionalisering van Stichting Rugvin.

Hierbij zal Zanderink zich, naast de dagelijkse coördinatie, in gaan zetten voor de ontwikkeling en acquisitie van nieuwe projecten en initiatieven op het gebied van walvissen, dolfijnen en bruinvissen en hun leefgebied. Een belangrijke activiteit blijft het onderzoek naar bruinvissen in de Oosterschelde en de Noordzee. Daarnaast is het geven van cursussen, colleges en lezingen op basis van (actuele) wetenschappelijke resultaten eveneens een van de werkzaamheden. Dit geldt eveneens voor het verder ontplooien van de internationale samenwerkingsmogelijkheden.

Met de aanstelling van de voormalige bestuursvoorzitter tot directeur, zal de vertegenwoordiging van de stichting krachtiger naar buiten worden gebracht. De taak van het voorzitterschap wordt per 1 oktober overgedragen naar bestuurslid Nicolle van Groningen. Naast de organisatorische ontwikkeling zal binnenkort ook de website in een nieuw jasje worden gestoken. Hiermee is de stichting momenteel volop bezig. Op de site wordt extra ruimte gecreëerd voor nieuwe activiteiten, uitgebreide(re) rapportages van onze onderzoeken, adviezen om zelf ook walvisachtigen te gaan spotten en meer promotie van onze Rugvinactiviteiten. Om iedereen daar goed over te informeren, komt er tevens een Nieuwsbrief die geïnteresseerden gaat voorzien van nationaal en internationaal walvissennieuws.

Bruinvissen in de Oosterschelde, tussen het foerageren door zoeken moeder en kalf elkaar op

“De missie van Stichting Rugvin betreft het doen van onderzoek naar het voorkomen van walvisachtigen in de Nederlandse wateren en het uitdragen van die rol die deze dieren wereldwijd spelen. Walvisachtigen, waaronder onze eigen bruinvis, spelen een zeer belangrijke, onderbelichte rol, die onze aandacht en bescherming verdient. Daar zet ik me honderd procent voor in”, aldus Zanderink.

19 bruinvissen in september weekend

0

De ARK midden op de Noordzee (foto E. Schrijver)

Twee jan-van-genten

Tijdens de afgelopen monitoringstrip op 21-22 september jl zijn er 19 bruinvissen waargenomen tijdens de overs\teek van Hoek van Holland naar Harwich (UK) en terug.

Aan boord van de Stena Britannica werden er elf bruinvissen waargenomen en op de terugweg met de Hollandica nog eens negen. De weersomstandigheden waren redelijk (Bft 4). Dit brengt het totaal voor 2019 op 131 bruinvissen. Dit is fors minder dan het recordjaar 2018 toen de teller in september al op 413 stond.

Tijdens de tochten zijn er ook nog twee dode bruinvissen waargenomen. Een in zee en een op het strand van Harwich.

Qua zeevogels was het wel goed op de zondag, zwarte- en grote zee-eenden, jan’van-genten, noordse stormvogels en een vaal stormvogeltje.

Zie ook de blog van deze tocht.

 

 

Stichting Rugvin in het Zoogdier magazine

0

Het “Kijk daar”artikel in het blad Zoogdier, herfst 2019.

In het blad Zoogdier, de herfstuitgave, van de Zoogdiervereniging en Natuurpunt, is een artikel over de bruinvis verschenen in de rubriek “Kijk daar”. Annemieke Podt en Frank Zanderink van Stichting Rugvin schrijven in dit artikel met name over hoe en waar je in Nederland bruinvissen kunt waarnemen. Vanzelfsprekend gaat een groot deel over de Oosterschelde, maar ook worden andere goede waarnemingsplekken langs de Noordzeekust benoemd.

Het artikel beschrijft onder meer de hotspots Burghsluis en Zierikzee in de Oosterschelde, Studio Bruinvis en het bruinvis Foto ID project.

het artikel wordt geïllustreerd met foto’s die allen maakt zijn in de Oosterschelde.

Andere artikelen in het blad gaan o.m. over konijnen op Vlieland, beverdammen, de wolf en boommarters.

Zoogdier september 2019 Kijk daar de Bruinvis

Naar boven