Foto ID bruinvissen Oosterschelde

Unieke kenmerken bij bruinvissen

Sinds 2007 worden door vrijwilligers van Stichting Rugvin foto’s van bruinvissen in de Oosterschelde gemaakt en verzameld. Deze foto’s gebruiken we voor foto-identificatie, een techniek waarbij aan de hand van foto’s van unieke kenmerken individuen kunnen worden herkend. Het kunnen herkennen van individuen kan veel waardevolle informatie opleveren, zeker als je dieren over een langere periode vaker kan identificeren. Foto-identificatie wordt als tientallen jaren toegepast bij onderzoek naar walvissen en dolfijnen, maar nog niet zo vaak bij bruinvissen. Er werd voorheen namelijk gedacht dat het niet haalbaar was om deze techniek bij bruinvissen toe te passen.

Voor het herkennen van bruinvissen gebruiken we meerdere kenmerken. Zo heeft elke bruinvis een uniek pigmentpatroon op de zijkant van het lichaam, vooral waar het lichtere deel overgaat naar het donkere deel. Daarnaast zit er subtiele variatie in de vorm van de rugvin en wordt hier soms een inkeping in gezien. Ook op de rug achter de rugvin kunnen soms inkepingen zitten. Regelmatig kunnen we ook gebruik maken van littekens. Veel bruinvissen in de Oosterschelde hebben namelijk littekens, variërend van een klein krasje tot flinke verwondingen die geheeld zijn. Hoewel het pigmentpatroon en de rugvinvorm blijvende kenmerken zijn, kunnen inkepingen en littekens later ontstaan. Ook kunnen littekens na verloop van tijd iets vervagen.

In 2015 is het foto-identificatie project geïntensiveerd onder de naam ‘Phoco ID’. Phoco is afgeleid van de Latijnse naam van de bruinvis: Phocoena phocoena. Het doel van het project is om aan de hand van identificatie meer te leren over de bruinvissen in de Oosterschelde. Hoeveel bruinvissen zijn er in de Oosterschelde? Blijven ze daar gedurende langere tijd? Hoe gebruiken ze het gebied? Hoe gedragen ze zich sociaal? Hoe oud worden ze? Hoe vaak krijgen vrouwtjes een kalf? Allemaal vragen waarbij foto-identificatie kan helpen om het antwoord te vinden.

Het foto ID team aan het werk op het Zeevarken II in 2018

Sinds 2015 gaat elke zomer een team van studenten en vrijwilligers met regelmaat het water op om identificatiefoto’s te maken. In 2015 werd hiervoor een kleine boot aangeschaft, ‘het Zeevarken’. Daarmee werd in de zomer van 2015 en 2016 vooral het gebied tussen Burghsluis en Zierikzee bezocht. In 2017 werd overgestapt naar een iets grotere boot die de naam ‘het Zeevarken II’ kreeg. Sindsdien vertrekken we vanuit de haven van Kats, een vrij centrale locatie langs de zuidkant van de Oosterschelde. Daar vandaan kunnen we alle richtingen uit, op zoek naar bruinvissen.

Sinds 2015 hebben we veel foto’s gemaakt. Al deze foto’s worden per individu verwerkt in onze interne fotodatabase die uit meer dan 10.000 foto’s bestaat. Uit de verzamelde gegevens valt te concluderen dat veel dieren al meerdere jaren in de Oosterschelde worden waargenomen, waarvan 18 individuen al minimaal 5 tot 10 jaar in de Oosterschelde rondzwemmen! En hoewel we sommige individuen vaak meerdere keren in een bepaald gebied tegenkomen, zijn er ook individuen die we op verschillende plaatsen en aan beide kanten van de Zeelandbrug hebben gezien.

 

De foto-identificatieonderzoek van Stichting Rugvin heeft geresulteerd in onderstaande wetenschappelijk artikelen en posters:

  • W.J. Strietman 2012. Photo-identification of harbour porpoises in the Oosterschelde estuary, the Netherlands. Poster gepresenteerd op het 26e congres van de European Cetacean Society, Galway, 26-28 Maart 2012.
  • S. Bakkers, N.A.M. Tuhuteru, W.J. Strietman & F. Zanderink 2016. Harbour porpoise photo-ID in the Eastern Scheldt, the Netherlands. Poster gepresenteerd op het 30e congres van de European Cetacean Society, Madeira, 14-16 Maart 2016.
  • A.E. Podt & L.L. IJsseldijk 2017. Grey seal attacks on harbour porpoises in the Eastern Scheldt: cases of survival and mortality. Artikel gepubliceerd in Lutra 60 (2): 105-116.
  • A.E. Podt & F. Zanderink 2018. Wie is wie in de Oosterschelde? Foto-identificatieonderzoek naar bruinvissen. Artikel gepubliceerd in Zoogdier 29 (2): 9-11

 

In januari 2019 is de allereerst foto-identificatiecatalogus verschenen. In de catalogus (18 MB) staan bruinvissen die van 2015 t/m 2018 minimaal één keer in de Oosterschelde zijn waargenomen en gefotografeerd.

 

Naast onze eigen gemaakte foto’s kunnen extern aangeleverde foto’s ook zeer waardevol voor ons zijn. Heb jij zelf foto’s gemaakt van bruinvissen in de Oosterschelde, stuur ze dan gerust met vermelding van datum en locatie naar rugvinfoundation@gmail.com. Misschien kun jij de bruinvissen op jouw foto’s zelf al terugvinden in de catalogus.

Wil je op de hoogte blijven van het foto-identificatie project, houd dan ook onze Instagram in de gaten!

Het foto-identificatieproject wordt financieel mede mogelijk gemaakt door het Wereld Natuur Fonds Nederland.

Een impressie van een succesvolle foto-identificatietocht in 2018.

Naar boven