Oosterschelde

Bruinvis filmdag was top!

0

De cameramannen Erik en Roel zitten stand-by in het Zeevarken

Vrijdag 23 augustus gingen Annemieke en Frank op pad met Roel en Erik van BNNVARA Vroege Vogels televisie voor het maken van opnames. Deze bruinvisopnames en het verhaal over foto ID, tellingen, Studio Bruinvis en andere onderzoeken erachter, gaan gebruikt worden voor een serie van zes afleveringen over de natuur in de Nederlandse Delta.

De weer- en windomstandigheden waren tijdens deze dag top. Met het Zeevarken gingen we rond half elf op pad. Je kon kilometers rondom je heen kijken en het wateroppervlak scannen op zoek naar rugvinnen van bruinvissen. Maar die lieten zich toch de eerste paar uur niet zien. Ze waren simpelweg niet in de buurt.

Twee uit de catalogus bekende bruinvissen L046R040 en L012R004

We besloten om na een kort verschijnen van een bruinvis bij Zierikzee, richting Burghsluis/Schelphoek te gaan varen. Toen duurde het niet lang meer voordat we de eerste twee bruinvissen zagen. Kort daarop nog een tweetal en vervolgens moesten we vaak kiezen tussen welke twee gaan we nu op film zetten. Geweldig. We genoten er alle vier enorm van, de cameramannen waren helemaal in hun nopjes en namen genoeg materiaal mee naar de studio.

Willemien (L008R003) die uit nieuwsgierigheid naar de boot toe zwemt

Vervolgens dacht Annemieke ook nog bruinvis Willemien te herkennen en ja hoor dat klopte. Door de motor van de boot af te zetten, creëerden we een heerlijke ultieme rust die de nieuwsgierigheid (?) van deze bruinvis en die van een andere triggerden zodat ze naar de boot kwamen.  Geregeld doeken er bruinvissen voor de boot op en werden er zowel goede foto’s voor het foto ID project gemaakt als wel voor de opnamen die waarschijnlijk op 04 oktober worden uitgezonden bij BNNVARA Vroege Vogels. Dit laten we t.z.t. nog weten.

Verslag van de dag ~ 4 augustus 2019

0

De eerste twee bruinvissen van de dag.

Zondag 4 augustus 2019 was het goed weer om een dag te gaan varen met als doel het fotograferen van bruinvissen voor ons onderzoek. In de ochtend vertrokken we (Renate, Nicolle en Annemieke) vanuit onze thuishaven Kats richting het westen. Voorbij Colijnsplaat zagen we de eerste twee bruinvissen van de dag. Ze zwommen aan het begin van de waarneming samen, maar splitsten uiteindelijk op. Eén van de dieren kon geïdentificeerd worden als L011R008, een bruinvis die we al sinds 2011 kennen en twee maanden geleden ook al zagen. Van het andere individu weten we nog niet wie het is. Hiervoor moet onze interne catalogus nog even goed nagekeken worden.

Bruinvis L040R014, al minimaal 10 jaar aanwezig in de Oosterschelde!

Na deze waarneming zetten we koers richting bruinvishotspot Zierikzee. Bij aankomst zagen we direct een bruinvis zwemmen. Dit bleek L040R014 te zijn, een bruinvis die we al sinds 2009 kennen en vorig jaar voor het laatst hadden gezien. Met deze nieuwe waarneming kunnen we vaststellen dat deze bruinvis al minimaal 10 jaar in de Oosterschelde rondzwemt!

Bruinvis L040R014 met de Zeelandbrug

Terwijl we L040R014 volgden, zagen we verderop een andere bruinvis. We besloten om naar deze bruinvis te varen, maar konden dit individu slechts kort volgen. Toch slaagden we erin enkele foto’s te maken, waardoor we konden vaststellen dat dit bruinvis L059R059 was.

Bruinvis L043R037

Eenmaal terug bij het havenhoofd van Zierikzee zagen we L040R014 weer. Niet veel later kwamen er nog twee andere bruinvissen voor het havenhoofd foerageren. Het waren L054R049 en L043R037. Vooral L043R037 is duidelijk herkenbaar aan de inkeping in de rugvin. Ook op de voorkant van de rugvin was een verse beschadiging zichtbaar.

Bruinvissen L040R014 (links) en L054R049 (rechts)

Langere tijd konden we deze drie bruinvissen volgen, terwijl ze druk aan het foerageren waren. Ook mensen vanaf land en op andere boten konden meegenieten van de bruinvissen. Een paar keer zagen we hoe een bruinvis vlak onder het wateroppervlakte op hoge snelheid voorbij kwam zwemmen, soms gevolgd door een meeuw. En ook meeuwen profiteerden mee. Zo zagen we hoe een meeuw een grote vis naar binnen werkte terwijl vlak daarna de bruinvis naast de meeuw bovenkwam.

Tegen het eind van de middag lieten we de bruinvissen achter en keerden we terug naar de haven van Kats, na zes verschillende bruinvissen waargenomen te hebben. En eenmaal op het terras in de haven van Kats volgde nog een laatste waarneming van een bruinvis die in de verte de haven van Kats passeerde.

Verslag van de dag ~ 17 juli 2019

0

Voor onze foto-identificatietochten op de Oosterschelde is windstil weer cruciaal. Woensdag 17 juli 2019 was zo’n dag met perfect weer. Het water was het grootste deel van de dag heel vlak, wat het waarnemen van bruinvissen een stuk makkelijker maakt. Rond half 9 in de ochtend vertrokken we met onze boot ‘het Zeevarken’ vanuit Kats de Oosterschelde op. Het tij stond gunstig om een tocht richting het westen te maken. Bij het havenhoofd van Zierikzee kwamen we de eerste twee bruinvissen van de dag tegen, waaronder bruinvis L021R030. Dit was zelfs al de vierde waarneming van L021R030 sinds april dit jaar.

Bruinvis L008R003/Willemien bij de Plompe Toren

Verder naar het westen kwamen we bij de Plompe Toren een oude bekende tegen, Willemien. In de foto-identificatiecatalogus ook wel bekend als L008R003. Ze is makkelijk herkenbaar aan de inkeping in haar rugvin en de vele littekens op haar lichaam. We kennen Willemien al sinds 2011, maar hadden haar dit seizoen nog niet gezien. Deze bruinvis heeft in onze catalogus de meeste geregistreerde waarnemingen van alle individuen. Inclusief de waarneming van woensdag is Willemien sinds 2011 al op 30 verschillende dagen gefotografeerd!

Bruinvis L044R039

Verderop voor de haven van Burghsluis kwamen we bruinvis L044R039 tegen. Ook deze bruinvis hadden we dit seizoen nog niet gezien. Goed om te weten dat ook dit individu nog steeds in de Oosterschelde aanwezig is.
Inmiddels begon het hoogwater te worden, dus zijn we met de stroming mee terug naar het oosten gegaan. Op de terugweg kwamen we bij Colijnsplaat weer een bruinvis tegen. Dit individu had wat littekens die we niet herkenden, mogelijk een nieuw individu om aan de catalogus toe te voegen. Dat zal uit verdere analyse van de foto’s moeten blijken.

Bruinvis bij Colijnsplaat

Uiteindelijk kwamen we voor de haven van Kats nog kort twee bruinvissen tegen. Van één dier lukte het niet om goede identificatiefoto’s te maken. Van het andere individu konden wel een paar bruikbare foto’s gemaakt worden. Op de rug tussen de rugvin en de staart was een duidelijke inkeping zichtbaar, overeenkomend met bruinvis L014R011 uit de catalogus.

Na deze laatste waarneming arriveerden we om kwart over vijf in de haven van Kats na een lange, geslaagde dag op de Oosterschelde.

Eerste waargenomen bruinviskalf van 2019

0

Vandaag ging het foto-identificatieteam het water van de Oosterschelde weer op. Het hoofddoel van de dag was om onze boot terug te varen van de haven van Wemeldinge naar onze thuishaven in Kats. De vorige tocht waren we namelijk in Wemeldinge geëindigd met wat mechanische problemen. Inmiddels is de boot gerepareerd en vaart het Zeevarken weer zoals vanouds. In de ochtend waren er teveel golven om bruinvissen waar te nemen. Tegen de middag werd het water iets vlakker en besloten we niet direct de haven van Kats in te gaan, maar nog even op zoek te gaan naar bruinvissen. Voorbij Colijnsplaat kwamen we kort twee dieren tegen, maar helaas verloren we deze snel uit het oog.

Bruinvis L035R028 met kalf

Terug bij Kats hadden we uiteindelijk meer geluk, er zwom namelijk een moeder met pasgeboren kalf! Dit is het eerste moeder-kalf paar dat we dit jaar tegenkomen. De bruinvismoeder bleek een bekende te zijn, L035R028. In de zomer van 2017 hebben we haar ook met een kalf gezien, waarbij we moeder en kalf in de maand augustus zelfs vier keer in de buurt van Kats tegenkwamen. Ook in mei 2018 werd L035R028 een keer gezien, op dat moment zonder kalf. Hopelijk gaan we haar en haar jongste telg deze zomer nog vaker tegen komen.

Bruinvis L049R045

Na een korte waarneming van moeder en kalf volgde nog een ontmoeting met een andere bij ons bekende bruinvis. Dit was L049R045, die we vorige maand ook al eens zagen. De eerste maanden van dit foto-identificatieseizoen zijn succesvol met al 23 verschillende (sub)adulte bruinvissen die aan de hand van foto’s geïdentificeerd konden worden. Hiervan zijn 21 bruinvissen ook al in eerdere jaren gefotografeerd. Zie ook de Rugvin foto ID catalogus (18MB).

Update: Een dag later is er een levend bruinviskalf aangespoeld in de buurt van Kats. Gebaseerd op de rugvinvorm bleek dat dit een ander kalf was.

Geen bruinvistelling in juni, telling verplaatst naar augustus

0

De bemanning van de Stern in 2018

Er vindt op zaterdag  22 of zondag 23 juni géén bruinvistelling plaats op de Oosterschelde. Het voorspelde weer is simpelweg niet goed genoeg. We hebben nu besloten om de voorbereidingen te verplaatsen naar augustus en we gaan nu nieuwe mogelijke data zoeken voor tweede helft van augustus en september. NB: De maand juli is niet geschikt vanwege de vakanties die er zijn onder alle observers en organisatoren.

Twee bruinvissen in de Oosterschelde, 2018

 

Jaarlijks wordt op de Oosterschelde een grootscheepse (8-9 boten) bruinvistelling georganiseerd om inzicht te krijgen in het minimum aantal aanwezige bruinvissen. Hieraan doen tientallen vrijwilligers aan mee.

Dit jaar staat de 11e telling op de agenda. De telling van 2018 leverde een aantal van minimaal 48 dieren op die toen in de Oosterschelde voorkwamen.

De telling wordt mede mogelijk gemaakt door het Wereld Natuur Fonds.

Puffende bruinvissen bij Vroege Vogels Radio 1 op zondag 9 juni!

0

Op zondag 9 juni, eerste Pinksterdag, wordt in de uitzending van BNN Vara’s Vroege Vogels aandacht besteed aan het bruinvis Foto ID project van Stichting Rugvin.

 

Een vergelijkingsfoto van 2018 (boven) en 2019 (onder) van deze bruinvis.

De radio-opname werd gemaakt op zaterdag 01 juni jl. tijdens een succesvolle tocht op de Oosterschelde. Zie ook het eerdere verslag hiervan.

Van de drie dieren die het foto ID team aan het begin van de tocht tegenkwam, zijn er twee op foto’s vastgelegd. Beide dieren zijn al eens eerder gezien, maar niet vaak en ook nog niet dit jaar. Een dier is een keer in 2017 gezien en de andere een keer in 2018. Het dier van 2018 heeft een duidelijk litteken op de linkerzijde en heeft de identificatiecode L054R049 in onze catalogus.

Aan de andere kant van de Zeelandbrug kwamen we een groepje van vier bruinvissen tegen. Het waren allen bij ons al bekende dieren en in onze interne database en openbare catalogus opgenomen. Hiervan hadden we de eerste twee in 2018 voor het laatst hadden gezien. De andere twee werden in dit seizoen al eerder gezien. Het was zelfs al de derde waarneming van L051R022 sinds april.

De vier puffende bruinvissen

Naast het feit dat er flink wat goede foto’s werden geschoten werden we die dag ook verblijd met het verschijnen van de vier bruinvissen naast de boot, waar ze een aantal keren puffend (ademhalend) langs zwommen.

Update: Op zondag 9 juni kon je omstreeks 07.45 uur luisteren naar de interviews met Annemieke, Renate en Frank en de puffende bruinvissen. Via deze link kun je het fragment (nogmaals) beluisteren.

Het bruinvis Foto ID project wordt mede gefinancierd door het Wereld Natuur Fonds.

 

“Puffende” bruinvis tijdens een eerdere tocht.

Veel puffende bruinvissen met BNN Vara’s Vroege Vogels

0

Zaterdag 01 juni is het Foto ID team van Stichting Rugvin samen met BNN Vara’s Vroege Vogels op pad gegaan om foto’s te maken van de in de Oosterschelde levende bruinvissen en hierover een radioreportage te maken.

 

Bruinvis L054R049

Gevieren gingen we met het Zeevarken vanuit de haven van Kats de Oosterschelde op, richting Zierikzee. Nog voor de Zeelandbrug werd er al een groepje van drie bruinvissen gezien. Dit groepje splitste zich in een individu en een tweetal. Het tweetal bleef enige tijd in de buurt van onze boot. We konden van deze twee bruinvissen identificatiefoto’s maken en herkenden direct al één van de dieren aan een duidelijk litteken op de linkerzijde. In onze catalogus is deze bruinvis terug te vinden als L054R049.

Het viertal naast elkaar

Vervolgens voeren we onder de Zeelandbrug door richting Zierikzee en met Studio Bruinvis in het zicht ontdekten we al snel meerdere bruinvissen. We zagen één dier op snelheid voorbij zwemmen om zich aan te sluiten bij een paar andere bruinvissen. Ze vormden een groepje van vier en dit groepje manifesteerde zich ook duidelijk als groep. Normaal wil je bruinvissen wel samen zien met anderen (met name een moeder – kalf paar), maar dan doet ieder dier zo’n beetje zijn of haar eigen ding. Nu trokken die vier dieren vaak synchroon op: samen boven, samen op één rij en samen weer naar onderen duiken, net de “Dalton brothers”. Maar de mooiste ervaring van deze dag was wel het samen ademhalen van de vier naast de boot. Annemieke, Renate en Frank hielden zich stil, de motor uit, de camera’s zwegen en Jeanette hield de microfoon in de buurt van de dieren. Pffff, pffff, pfff, pfff. Wow. Prachtig. “Straks kan iedereen dat horen over de radio”.

Van links naar rechts: L051R022, L011R008 en L032R016

Alle individuen uit het groepje van vier konden aan de hand van foto’s geïdentificeerd worden en waren bij ons al bekende bruinvissen. We zagen L011R008, L032R016, L037R031 en L051R022. Hiervan hadden we de eerste twee in 2018 voor het laatst hadden gezien. De andere twee werden in dit seizoen al eerder gezien. Het was zelfs al de derde waarneming van L051R022 sinds april.

Na het oplopen van mechanische pech nog een klein stukje peddelen in haven van Wemeldinge.

Rond de middag brachten we Jeannette terug de haven van Kats in en werd ze afgelost door Ernst voor het middagdeel van de trip. Op naar Wemeldinge voor dit deel. Helaas vonden we onderweg geen bruinvissen meer en we kregen vlak voor de haven van Wemeldinge zelfs pech met de boot. De gashendel wilde niet meer goed werken zodat we achterwaarts de haven van Wemeldinge in moesten en tenslotte zelfs een stukje peddelen tot in het juiste aanmeer vak waar we de boot tijdelijk kunnen laten liggen. Hopelijk kan de hendel snel gerepareerd worden zodat we weer veilig het water op kunnen.

Binnenkort zullen de radio opnames te horen zijn bij BNN Vara’s Vroege Vogels op zondagochtend. We laten het via diverse (sociale) media weten wanneer dit zal zijn.

Het Foto ID project wordt mede mogelijk gemaakt door het Wereld Natuur Fonds.

Ook tweede cursus walvisobservatie met goed gevoel afgesloten!

0

De Nieuwe Maen tijdens de tocht op zaterdag

Afgelopen weekend,18 en 19 mei vond de tweede cursus walvisobservatie van 2019 plaats. Ook deze cursus vond grotendeels plaats aan dek van de “Nieuwe Maen”.

 

Voor het theoretische deel lagen we met het schip stil in de haven van Zierikzee en voor de praktijkervaringen gingen we de Oosterschelde op. En dat laatste deden we al vrij snel op zaterdagochtend en het begin van de middag omdat in deze tijdsperiode het water het vlakst en rustigste was. Dat bleek later een goede keuze.

De Nieuwe Maen met bruinvis voor de boeg vanaf het Zeevarken.

Tijdens deze tocht werd het schip vergezeld door het Zeevarken, de boot van Rugvin, zodat we drie keer in kleine groepen het water konden verkennen en dichter bij de bruinvis konden komen. Omdat het water heerlijk vlak was kostte het weinig moeite om bruinvissen waar te nemen. In het begin werden er snel twee bruinvissen gezien, een dier was echter snel vertrokken, maar de andere bruinvis bleef lange tijd in de buurt en kwam zelfs naar het Zeevarken toe. Het bleef lange tijd in beeld en was druk aan het jagen onderwater.

De bruinvis die lange tijd in beeld was.

 

We kregen zelfs hulp van de vele visdiefjes die veelal boven dezelfde plek hingen, op jacht naar visjes, als daar waar de bruinvis geregeld boven kwam. Je hoefde maar naar de vogels te kijken en je wist waar de bruinvis boven kwam. Omdat het zo’n rustig weer was en er weinig vaarverkeer was konden we het dier zelfs horen “puffen” als het boven kwam om adem te halen. Mooi om te zien en te beleven!

 

 

 

Dwergstern (Sterna albifrons)

Naast de bruinvissen en een paar gewone zeehonden werd er ook een relatief zeldzame vogelsoort waargenomen. In de buurt van het havenhoofd van Zierikzee  werden geregeld een of twee dwergsternen (Sterna albifrons) gespot. Waarschijnlijk broeden deze in het nabij gelegen plan Tureluur.

 

Lukt het om de 7 individuele bruinvissen te herkennen in 28 foto’s? (F. Zanderink)

Het weer verslechterde op een gegeven moment en besloten we terug te keren naar de haven van Zierikzee. Daar werd aan boord het theoretisch deel voortgezet. Op zondag hebben we nog geprobeerd uit te varen, maar het weer  en met name wind en regen zorgde ervoor dat dit geen lange tocht werd. Aan boord werden onder andere de taxonomie van de walvisachtigen, hoe de 90 soorten walvissen, dolfijnen en bruinvissen te onderscheiden en walvisfotografie besproken en werd er geoefend met het identificeren van de bruinvissen van de Oosterschelde.

Op het eind van de zondagmiddag sloten we de cursus met een certificaat af en vertrokken de 10 cursisten weer richting huis, in o.a. Vlaanderen, Noord Holland en andere plaatsen.

Veel dank aan de schippers van de Nieuwe Maen, Gaby Dido en Lennard.

15 mei Noordzeedag

0

Michel tijdens het onderhoud (foto F. Zanderink)

Vandaag is het 15 mei en Internationale Noordzeedag. Zelf zijn we niet de Noordzee op gegaan, maar de Oosterschelde. Daar hebben wee wat onderhoud gepleegd aan Studio Bruinvis zodat deze het neiwue seizoen toeristen, recreanten, wetenschappers weer kan voorzien van geluiden van bruinvissen uit de Oosterschelde. De “operatie”kunnen we geslaagd noemen.

Met Studio Bruinvis is het mogelijk om live naar de echolocatie geluiden van de bruinvis te luisteren. Met wat extra geluk zie je de dieren dan ook nog. Dit is uniek in de wereld!!

 

 

 

 

 

 

 

Dwergstern (Foto M Gottenbos)

Daarna ook zelf nog even langs de Oosterschelde gelopen en daar kwamen we een dwergstern (Sterna albifrons) tegen, boven het havenhoofd van Zierikzee, nabij Studio Bruinvis.

De dwergstern is een redelijke zeldzame verschijning in de Oosterschelde. Dit maakt weer duidelijk dat Noordzee en Oosterschelde altijd voor verrassingen zorgen!!

 

Voorbereidingen bruinvistelling Oosterschelde 2019 gestart!

0

Onderweg naar de Zeelandbrug

Dit jaar wordt voor de 11e keer de bruinvistelling van de Oosterschelde georganiseerd. De voorbereidingen zijn inmiddels in volle gang. De telling houdt in dat we minimaal 8- 9 boten met een schipper nodig hebben en zo’n 30 -35  observers. Deze boten vertrekken dan allemaal in de ochtend vanaf de Oosterscheldekering richting het oosten en kammen vervolgens letterlijk de hele Oosterschelde uit, op zoek naar bruinvissen. Bruinvissen zijn de kleinste walvisachtigen van de Nederlandse wateren, maar deze zijn in de Oosterschelde relatief makkelijk te vinden.

Bruinvissen in de Oosterschelde onder ideale spotomstandigheden (Foto F. Zanderink)

Het is nu nog niet duidelijk wanneer de telling van 2019 gaat plaatsvinden, dat hangt namelijk van het weer af. En dan met name van de wind. De omstandigheden moeten gewoon goed zijn. Het liefst hebben we de Oosterschelde als een spiegeltje. Dan kunnen we de bruinvissen al op grote afstand waarnemen met slechts een minimale kans dat er dieren aan onze aandacht kunnen ontsnappen. De mogelijke tellingsdata zijn nu vastgesteld op 8, 9,15,16, 22 of 23 juni. Vinden we in juni geen geschikte datum dan verzetten we de telling naar augustus/september 2019.

De Marino met een Duitse filmploeg (NDR) aan boord tijdens de telling van 2017

Ieder jaar is het weer een fantastisch evenement, waarbij eigenlijk iedereen, op iedere boot bruinvissen ziet. Een dag met altijd mooie weer, simpelweg omdat het anders niet doorgaat, gezelligheid aan boord, een gemotiveerde bemanning, veel bruinvissen en een heerlijk tevreden gevoel na afloop. En voor ons als Stichting Rugvin weten we weer wat het actuele minimum aantal bruinvissen in de Oosterschelde is. Wat wil je nog meer.

NB. We zijn ieder jaar op zoek naar schippers en hun boot die ons willen helpen die dag. Heeft u interesse, neem dan contact met ons op.
De jaarlijkse telling wordt ook dit jaar weer mede mogelijk gemaakt door het Wereld Natuur Fonds.

Naar boven