Studio Bruinvis weer operationeel

0

Schematische voorstelling Studio Bruinvis

Studio Bruinvis, de unieke installatie die het mogelijk maakt live naar bruinvissen te luisteren is weer in de lucht. Na een eerdere inspectie (Michel en Frank) bleek dat de zender op de boei niet meer werkte. Hier is een nieuwe voor gemaakt en gisteren, donderdag 12 september, is deze geplaatst op de boei.
Na deze reparatie kan men op het havenhoofd (westzijde kanaal) bij Zierikzee weer luisteren naar dé walvisachtige van de Oosterschelde.

Hopelijk zijn de komende luisteraars net zo gelukkig als Clive en Roger die vlak na de installatie al weer een bruinvis zagen en hoorden.

Uit de teller in de zuil blijkt dat er inmiddels al zo’n 10.000 bezoekers zijn geweest sinds de ingebruikname in 2017. En iedere gebruiker staat voor 5 minuten luisteren bij de zuil. Als u wilt gaan neem dan ook een verrekijker mee, niet altijd nodig maar dan kun je het dier ook van dichtbij bekijken.

Inspectie op de boei

Dode vinvis aangespoeld

0

Vinvis op het strand van Huis ter Heijde (Foto Kees Kooimans EHBZ)

Vandaag, 10 september, is een vinvis aangespoeld op het strand van Huis ter Heijde. Het gaat waarschijnlijk om een gewone vinvis (Balaenoptera physalus). Deze grote walvissen komen normaliter niet vaak in onze Noordzee voor. In 2018 is er (voor het laatst?) een levend waargenomen voor de kust van IJmuiden.

Gewone vinvissen zijn de op één na grootste walvissen ter wereld en kunnen maximaal zo’n 27 m lang worden.

Nieuw soort spitssnuitdolfijn ontdekt!

0

Boven: nieuwe spitssnuitdolfijn Berardius minimus. Onder: Berardius bairdii Illustratie Yoshimi Watanabe / National Museum of Nature and Science

In Japan is een nieuwe spitssnuitdolfijn ontdekt, met een bijna zwarte huid. De nieuwe soort, Berardius minimus, hoort bij een geslacht waarbinnen al twee andere donkergekleurde spitssnuitdolfijnen bekend waren, en heeft de Japanse naam kurotsuchikujira gekregen. Al langer spraken Japanse walvisvaarders van een kleine, zwarte spitssnuitdolfijn die nóg donkerder was dan de al bekende soort Berardius bairdii (die óók in de Japanse wateren zwemt en verwarrend genoeg ‘zwarte dolfijn’ wordt genoemd, ook al is hij donkergrijs). Die nog onbekende zwarte soort kreeg van de walvisvaarders de bijnaam ‘karasu’, oftewel kraai.

Biologen van de universiteit van Hokkaido hebben het uiterlijk van karasu nu in Scientific Reports beschreven en officieel bevestigd dat het om een nieuwe soort gaat. Spitssnuitdolfijnen jagen op onder meer inktvis in de diepzee, soms kilometers diep, en laten zich maar kort aan het wateroppervlak zien. (Bron: NRC.NL)

Met deze ontdekking komt het aantal walvisachtigen nu op 91 (afhankelijk van welke wetenschappelijke bron je gebruikt).

Wil je meer weten over walvissen, dolfijnen en bruinvissen, geef je dan op voor één van de cursussen van Stichting Rugvin.  Deze vinden plaats aan boord van de Nieuwe Maen op de Oosterschelde. De nieuwe data voor het najaar 2019 en het voorjaar van 2020 verschijnen binnenkort op onze site.

 

Dubbele inspanning foto ID groot succes

0

Voor ons foto-identificatieproject van bruinvissen in de Oosterschelde zijn we afhankelijk van het weer om data te kunnen verzamelen. Er mag niet meer dan 2 bft wind staan om de bruinvissen goed te kunnen waarnemen en fotograferen. Soms zijn er dagen dat er bijna geen wind staat (0-1 bft) en het water bijna spiegelglad is. Op zulke perfecte dagen zouden we het liefst zoveel mogelijk bruinvissen fotograferen, maar met één boot ben je beperkt in de inspanning die je kan leveren. Daarom kan het handig zijn om met meerdere boten het water op te gaan om de bruinvissen te fotograferen. Afgelopen zondag hebben we voor het eerst zo’n foto ID dag ingepland waarbij we het foto ID team in tweeën hebben gesplitst en naast ons eigen Zeevarken ook de motorboot Vreemd in hebben gezet. Deze dubbele inspanning bleek zijn vruchten af te werpen!

Bruinvis L028R023

Met ons eigen Zeevarken vertrokken Frank, Diederik en Annemieke in de ochtend vanuit Kats richting het oosten. Direct buiten de haven werd een eerste bruinvis gezien, waarvan ook meteen de identiteit kon worden vastgesteld aan de hand van de typische rugvinvorm en een litteken op de linkerzijde. Bij Goese Sas zagen we vervolgen twee andere bruinvissen, maar deze raakten we ondanks het vlakke water snel kwijt. Van één dier konden een paar ID foto’s gemaakt worden. Iets verderop langs de dijk richting Wemeldinge zagen we de volgende bruinvis. Deze bruinvis was druk aan het foerageren langs de dijk en leek zich niets aan te trekken van de vele duikers die ook in het gebied aanwezig waren.

Bruinvis L028R023 op een ander moment. Ziet u dat dit hetzelfde dier is als bovenstaande bruinvis?

Vanaf Wemeldinge zetten we koers naar de overkant en kwamen bij Gorishoek uit. Tijdens de jaarlijkse telling worden hier regelmatig bruinvissen gezien, maar vandaag hadden we geen succes. We besloten om via dezelfde route terug te gaan en kwamen bij Goese Sas weer een bruinvis tegen. Kort erop kreeg deze bruinvis gezelschap van een tweede dier. Dit tweede dier bleek hetzelfde individu als we op de heenweg al kort op deze locatie zagen. Van beide dieren werden ID foto’s gemaakt. Direct na deze waarneming kwamen we een volgend individu tegen. Deze bruinvis werd direct herkend aan het unieke pigmentpatroon op de flanken, het was bruinvis L028R023. Het dier liet zich goed benaderen, wat mooie foto’s opleverde. Na deze waarneming werden geen nieuwe bruinvissen meer gezien en kwamen we, na een korte ontmoeting met het andere foto-ID team bij Colijnsplaat, aan het eind van de middag weer aan in de haven van Kats.

Fotograaf Wouter Jan aan het werk

Het tweede foto-ID team vertrok op de Vreemd met aan boord Ronald, Isabella, Sander en Wouter Jan vanuit de Roompot, gelegen in het zuidwesten van de Oosterschelde. Voor de haven werd een groepje van drie bruinvissen opgepikt, waaronder een kalfje. De dieren konden gevolgd worden tot aan de boeienlijn, waarna de boot niet verder in die richting mocht varen. Verderop zwom nog een bruinvis. Dit bleek bruinvis L040R014 te zijn, die onlangs de bijnaam Tienus heeft gekregen omdat hij al minimaal tien jaar in de Oosterschelde rondzwemt. Daarna werd in de verte weer een bruinvis gezien, maar deze kon niet meer teruggevonden worden. Via het Oliegeultje ging de tocht door naar Burghsluis. In ondieper water langs de Roggeplaat voor Burghsluis werd een tweede moeder met kalf gezien. De moeder was herkenbaar aan diverse littekens. Dit bleek bruinvis L015R001 te zijn, waarvan we onze laatst geregistreerde waarneming in 2016 was. Goed nieuws dus dat ze (want nu er een kalf naast zwemt gaan we ervan uit dat het een vrouwtje is) nog steeds in de Oosterschelde aanwezig is.

Moeder met kalf bij Burghsluis

Ten oosten van Burghsluis, langs de dijk bij Schelphoek, werd zelfs een derde moeder met kalf gezien. De moeder was bruinvis L003R007, die we al sinds 2011 kennen, maar nog niet eerder met kalf zagen. Ook twee andere volwassen bruinvissen waren in dit gebied aanwezig, waaronder bruinvis L008R003/Willemien. Uiteindelijk volgde de laatste waarneming bij Zierikzee, waar een groepje van drie bruinvissen zwom. Na een pauze in de haven van Colijnsplaat eindigden de Vreemd aan het eind van de dag weer in Roompot.

Ontmoeting tussen de twee foto ID teams

De dubbele foto ID inspanning op deze prachtige dag leverde een mooi resultaat op. Uiteindelijk konden er vijftien volwassen bruinvissen worden geïdentificeerd op de vele gemaakte foto’s, waarvan er drie met kalfje werden gezien. Van de vijftien volwassen dieren bleken er veertien al in onze catalogus te staan en kan één dier waarschijnlijk als nieuw worden toegevoegd. Van de veertien bekende dieren hebben we er negen dit jaar al eens gezien, vier dieren waren in 2018 voor het laatst gezien en één dier in 2016. De drie bruinvissen met kalfje waren eerder nog niet met kalf gezien, waardoor we aanvullende informatie hebben verkregen over het geslacht van deze individuen.

Sinds april dit jaar hebben we aan de hand van foto’s al meer dan 40 (sub)adulte bruinvissen kunnen identificeren in de Oosterschelde en zijn hiervan bij vijf verschillende dieren kalfjes gezien. De volwassen dieren zijn grotendeels individuen we die al uit voorgaande jaren kennen. Sommige individuen kennen we zelfs al vijf tot tien jaar! Het foto ID seizoen van 2019 loopt nog door tot in oktober, dus hopelijk krijgen we in de komende twee maanden nog kansen om meer bruinvissen te fotograferen en identificeren , waarmee we verder onderzoek en analyses kunnen uitvoeren.

 

Bruinvis filmdag was top!

0

De cameramannen Erik en Roel zitten stand-by in het Zeevarken

Vrijdag 23 augustus gingen Annemieke en Frank op pad met Roel en Erik van BNNVARA Vroege Vogels televisie voor het maken van opnames. Deze bruinvisopnames en het verhaal over foto ID, tellingen, Studio Bruinvis en andere onderzoeken erachter, gaan gebruikt worden voor een serie van zes afleveringen over de natuur in de Nederlandse Delta.

De weer- en windomstandigheden waren tijdens deze dag top. Met het Zeevarken gingen we rond half elf op pad. Je kon kilometers rondom je heen kijken en het wateroppervlak scannen op zoek naar rugvinnen van bruinvissen. Maar die lieten zich toch de eerste paar uur niet zien. Ze waren simpelweg niet in de buurt.

Twee uit de catalogus bekende bruinvissen L046R040 en L012R004

We besloten om na een kort verschijnen van een bruinvis bij Zierikzee, richting Burghsluis/Schelphoek te gaan varen. Toen duurde het niet lang meer voordat we de eerste twee bruinvissen zagen. Kort daarop nog een tweetal en vervolgens moesten we vaak kiezen tussen welke twee gaan we nu op film zetten. Geweldig. We genoten er alle vier enorm van, de cameramannen waren helemaal in hun nopjes en namen genoeg materiaal mee naar de studio.

Willemien (L008R003) die uit nieuwsgierigheid naar de boot toe zwemt

Vervolgens dacht Annemieke ook nog bruinvis Willemien te herkennen en ja hoor dat klopte. Door de motor van de boot af te zetten, creëerden we een heerlijke ultieme rust die de nieuwsgierigheid (?) van deze bruinvis en die van een andere triggerden zodat ze naar de boot kwamen.  Geregeld doken er bruinvissen voor de boot op en werden er zowel goede foto’s voor het foto ID project gemaakt als wel voor de opnamen die waarschijnlijk op 04 oktober worden uitgezonden bij BNNVARA Vroege Vogels. Dit laten we t.z.t. nog weten.

Weinig bruinvissen gespot op Noordzee.

0

Tijdens de monitoringstrip vanaf de Stena Line veerboten, van Hoek van Holland naar Harwich en terug, zijn afgelopen weekend, 17/18 augustus, (slechts) twee bruinvissen waargenomen. Net als in de meeste andere maanden (m.u.v. februari) worden er dit jaar weinig bruinvissen tijdens de maandelijkse overtochten waargenomen. Afgelopen jaren werden er meer dan 40 dieren per tocht waargenomen, nu is dat nog geen 17 bruinvissen per tweedaagse tocht. De omstandigheden waren afgelopen weekend redelijk tot goed. 

We gaan deze ogenschijnlijke “trend” vergelijken met observaties van andere organisaties elders op de Noordzee.

Verslag van de dag ~ 4 augustus 2019

0

De eerste twee bruinvissen van de dag.

Zondag 4 augustus 2019 was het goed weer om een dag te gaan varen met als doel het fotograferen van bruinvissen voor ons onderzoek. In de ochtend vertrokken we (Renate, Nicolle en Annemieke) vanuit onze thuishaven Kats richting het westen. Voorbij Colijnsplaat zagen we de eerste twee bruinvissen van de dag. Ze zwommen aan het begin van de waarneming samen, maar splitsten uiteindelijk op. Eén van de dieren kon geïdentificeerd worden als L011R008, een bruinvis die we al sinds 2011 kennen en twee maanden geleden ook al zagen. Van het andere individu weten we nog niet wie het is. Hiervoor moet onze interne catalogus nog even goed nagekeken worden.

Bruinvis L040R014, al minimaal 10 jaar aanwezig in de Oosterschelde!

Na deze waarneming zetten we koers richting bruinvishotspot Zierikzee. Bij aankomst zagen we direct een bruinvis zwemmen. Dit bleek L040R014 te zijn, een bruinvis die we al sinds 2009 kennen en vorig jaar voor het laatst hadden gezien. Met deze nieuwe waarneming kunnen we vaststellen dat deze bruinvis al minimaal 10 jaar in de Oosterschelde rondzwemt!

Bruinvis L040R014 met de Zeelandbrug

Terwijl we L040R014 volgden, zagen we verderop een andere bruinvis. We besloten om naar deze bruinvis te varen, maar konden dit individu slechts kort volgen. Toch slaagden we erin enkele foto’s te maken, waardoor we konden vaststellen dat dit bruinvis L059R059 was.

Bruinvis L043R037

Eenmaal terug bij het havenhoofd van Zierikzee zagen we L040R014 weer. Niet veel later kwamen er nog twee andere bruinvissen voor het havenhoofd foerageren. Het waren L054R049 en L043R037. Vooral L043R037 is duidelijk herkenbaar aan de inkeping in de rugvin. Ook op de voorkant van de rugvin was een verse beschadiging zichtbaar.

Bruinvissen L040R014 (links) en L054R049 (rechts)

Langere tijd konden we deze drie bruinvissen volgen, terwijl ze druk aan het foerageren waren. Ook mensen vanaf land en op andere boten konden meegenieten van de bruinvissen. Een paar keer zagen we hoe een bruinvis vlak onder het wateroppervlakte op hoge snelheid voorbij kwam zwemmen, soms gevolgd door een meeuw. En ook meeuwen profiteerden mee. Zo zagen we hoe een meeuw een grote vis naar binnen werkte terwijl vlak daarna de bruinvis naast de meeuw bovenkwam.

Tegen het eind van de middag lieten we de bruinvissen achter en keerden we terug naar de haven van Kats, na zes verschillende bruinvissen waargenomen te hebben. En eenmaal op het terras in de haven van Kats volgde nog een laatste waarneming van een bruinvis die in de verte de haven van Kats passeerde.

Verslag van de dag ~ 17 juli 2019

0

Voor onze foto-identificatietochten op de Oosterschelde is windstil weer cruciaal. Woensdag 17 juli 2019 was zo’n dag met perfect weer. Het water was het grootste deel van de dag heel vlak, wat het waarnemen van bruinvissen een stuk makkelijker maakt. Rond half 9 in de ochtend vertrokken we met onze boot ‘het Zeevarken’ vanuit Kats de Oosterschelde op. Het tij stond gunstig om een tocht richting het westen te maken. Bij het havenhoofd van Zierikzee kwamen we de eerste twee bruinvissen van de dag tegen, waaronder bruinvis L021R030. Dit was zelfs al de vierde waarneming van L021R030 sinds april dit jaar.

Bruinvis L008R003/Willemien bij de Plompe Toren

Verder naar het westen kwamen we bij de Plompe Toren een oude bekende tegen, Willemien. In de foto-identificatiecatalogus ook wel bekend als L008R003. Ze is makkelijk herkenbaar aan de inkeping in haar rugvin en de vele littekens op haar lichaam. We kennen Willemien al sinds 2011, maar hadden haar dit seizoen nog niet gezien. Deze bruinvis heeft in onze catalogus de meeste geregistreerde waarnemingen van alle individuen. Inclusief de waarneming van woensdag is Willemien sinds 2011 al op 30 verschillende dagen gefotografeerd!

Bruinvis L044R039

Verderop voor de haven van Burghsluis kwamen we bruinvis L044R039 tegen. Ook deze bruinvis hadden we dit seizoen nog niet gezien. Goed om te weten dat ook dit individu nog steeds in de Oosterschelde aanwezig is.
Inmiddels begon het hoogwater te worden, dus zijn we met de stroming mee terug naar het oosten gegaan. Op de terugweg kwamen we bij Colijnsplaat weer een bruinvis tegen. Dit individu had wat littekens die we niet herkenden, mogelijk een nieuw individu om aan de catalogus toe te voegen. Dat zal uit verdere analyse van de foto’s moeten blijken.

Bruinvis bij Colijnsplaat

Uiteindelijk kwamen we voor de haven van Kats nog kort twee bruinvissen tegen. Van één dier lukte het niet om goede identificatiefoto’s te maken. Van het andere individu konden wel een paar bruikbare foto’s gemaakt worden. Op de rug tussen de rugvin en de staart was een duidelijke inkeping zichtbaar, overeenkomend met bruinvis L014R011 uit de catalogus.

Na deze laatste waarneming arriveerden we om kwart over vijf in de haven van Kats na een lange, geslaagde dag op de Oosterschelde.

Eerste waargenomen bruinviskalf van 2019

0

Vandaag ging het foto-identificatieteam het water van de Oosterschelde weer op. Het hoofddoel van de dag was om onze boot terug te varen van de haven van Wemeldinge naar onze thuishaven in Kats. De vorige tocht waren we namelijk in Wemeldinge geëindigd met wat mechanische problemen. Inmiddels is de boot gerepareerd en vaart het Zeevarken weer zoals vanouds. In de ochtend waren er teveel golven om bruinvissen waar te nemen. Tegen de middag werd het water iets vlakker en besloten we niet direct de haven van Kats in te gaan, maar nog even op zoek te gaan naar bruinvissen. Voorbij Colijnsplaat kwamen we kort twee dieren tegen, maar helaas verloren we deze snel uit het oog.

Bruinvis L035R028 met kalf

Terug bij Kats hadden we uiteindelijk meer geluk, er zwom namelijk een moeder met pasgeboren kalf! Dit is het eerste moeder-kalf paar dat we dit jaar tegenkomen. De bruinvismoeder bleek een bekende te zijn, L035R028. In de zomer van 2017 hebben we haar ook met een kalf gezien, waarbij we moeder en kalf in de maand augustus zelfs vier keer in de buurt van Kats tegenkwamen. Ook in mei 2018 werd L035R028 een keer gezien, op dat moment zonder kalf. Hopelijk gaan we haar en haar jongste telg deze zomer nog vaker tegen komen.

Bruinvis L049R045

Na een korte waarneming van moeder en kalf volgde nog een ontmoeting met een andere bij ons bekende bruinvis. Dit was L049R045, die we vorige maand ook al eens zagen. De eerste maanden van dit foto-identificatieseizoen zijn succesvol met al 23 verschillende (sub)adulte bruinvissen die aan de hand van foto’s geïdentificeerd konden worden. Hiervan zijn 21 bruinvissen ook al in eerdere jaren gefotografeerd. Zie ook de Rugvin foto ID catalogus (18MB).

Update: Een dag later is er een levend bruinviskalf aangespoeld in de buurt van Kats. Gebaseerd op de rugvinvorm bleek dat dit een ander kalf was.

14 bruinvissen op overtocht.

0

De Stena Hollandica in Hoek van Holland

In het afgelopen weekend van 15 en 16 juni zijn er tijdens de monitoringstrip van Hoek van Holland naar Harwich en terug zijn er in totaal 14 bruinvissen geteld. Aan boord van de Stena Britannica werden er op de heenweg 9 bruinvissen geteld en op de terugweg op de Stena Hollandica werden er 5 bruinvissen geteld. Dat brengt het totaal aantal waargenomen bruinvissen voor 2019 op 104.

Binnenkort volgt een blog van deze tocht.

 

Naar boven