Bruinvissen

Weinig bruinvissen gespot op Noordzee.

0

Tijdens de monitoringstrip vanaf de Stena Line veerboten, van Hoek van Holland naar Harwich en terug, zijn afgelopen weekend, 17/18 augustus, (slechts) twee bruinvissen waargenomen. Net als in de meeste andere maanden (m.u.v. februari) worden er dit jaar weinig bruinvissen tijdens de maandelijkse overtochten waargenomen. Afgelopen jaren werden er meer dan 40 dieren per tocht waargenomen, nu is dat nog geen 17 bruinvissen per tweedaagse tocht. De omstandigheden waren afgelopen weekend redelijk tot goed. 

We gaan deze ogenschijnlijke “trend” vergelijken met observaties van andere organisaties elders op de Noordzee.

14 bruinvissen op overtocht.

0

De Stena Hollandica in Hoek van Holland

In het afgelopen weekend van 15 en 16 juni zijn er tijdens de monitoringstrip van Hoek van Holland naar Harwich en terug zijn er in totaal 14 bruinvissen geteld. Aan boord van de Stena Britannica werden er op de heenweg 9 bruinvissen geteld en op de terugweg op de Stena Hollandica werden er 5 bruinvissen geteld. Dat brengt het totaal aantal waargenomen bruinvissen voor 2019 op 104.

Binnenkort volgt een blog van deze tocht.

 

Ook tweede cursus walvisobservatie met goed gevoel afgesloten!

0

De Nieuwe Maen tijdens de tocht op zaterdag

Afgelopen weekend,18 en 19 mei vond de tweede cursus walvisobservatie van 2019 plaats. Ook deze cursus vond grotendeels plaats aan dek van de “Nieuwe Maen”.

 

Voor het theoretische deel lagen we met het schip stil in de haven van Zierikzee en voor de praktijkervaringen gingen we de Oosterschelde op. En dat laatste deden we al vrij snel op zaterdagochtend en het begin van de middag omdat in deze tijdsperiode het water het vlakst en rustigste was. Dat bleek later een goede keuze.

De Nieuwe Maen met bruinvis voor de boeg vanaf het Zeevarken.

Tijdens deze tocht werd het schip vergezeld door het Zeevarken, de boot van Rugvin, zodat we drie keer in kleine groepen het water konden verkennen en dichter bij de bruinvis konden komen. Omdat het water heerlijk vlak was kostte het weinig moeite om bruinvissen waar te nemen. In het begin werden er snel twee bruinvissen gezien, een dier was echter snel vertrokken, maar de andere bruinvis bleef lange tijd in de buurt en kwam zelfs naar het Zeevarken toe. Het bleef lange tijd in beeld en was druk aan het jagen onderwater.

De bruinvis die lange tijd in beeld was.

 

We kregen zelfs hulp van de vele visdiefjes die veelal boven dezelfde plek hingen, op jacht naar visjes, als daar waar de bruinvis geregeld boven kwam. Je hoefde maar naar de vogels te kijken en je wist waar de bruinvis boven kwam. Omdat het zo’n rustig weer was en er weinig vaarverkeer was konden we het dier zelfs horen “puffen” als het boven kwam om adem te halen. Mooi om te zien en te beleven!

 

 

 

Dwergstern (Sterna albifrons)

Naast de bruinvissen en een paar gewone zeehonden werd er ook een relatief zeldzame vogelsoort waargenomen. In de buurt van het havenhoofd van Zierikzee  werden geregeld een of twee dwergsternen (Sterna albifrons) gespot. Waarschijnlijk broeden deze in het nabij gelegen plan Tureluur.

 

Lukt het om de 7 individuele bruinvissen te herkennen in 28 foto’s? (F. Zanderink)

Het weer verslechterde op een gegeven moment en besloten we terug te keren naar de haven van Zierikzee. Daar werd aan boord het theoretisch deel voortgezet. Op zondag hebben we nog geprobeerd uit te varen, maar het weer  en met name wind en regen zorgde ervoor dat dit geen lange tocht werd. Aan boord werden onder andere de taxonomie van de walvisachtigen, hoe de 90 soorten walvissen, dolfijnen en bruinvissen te onderscheiden en walvisfotografie besproken en werd er geoefend met het identificeren van de bruinvissen van de Oosterschelde.

Op het eind van de zondagmiddag sloten we de cursus met een certificaat af en vertrokken de 10 cursisten weer richting huis, in o.a. Vlaanderen, Noord Holland en andere plaatsen.

Veel dank aan de schippers van de Nieuwe Maen, Gaby Dido en Lennard.

Succesvolle monitoringstocht in mei naar Harwich en terug.

0

Uitzicht op volle zee (Foto J. Vrooman)

In het weekend van 11 en 12 mei zijn zoals gewoonlijk weer twee observers van Rugvin met de Stena Line veerboten meegevaren naar Harwich en terug. De observers zagen in deze twee dagen 11 bruinvissen. Negen op de heenweg en twee op de terugweg. Dat brengt het totaal voor 2019 op 95.

Dat is qua gemiddelde een “lage score” , normaal is april de maand met de hoogste aantallen over de 15 jaar dat er nu gemonitord wordt door Rugvin vanaf de Stena Line veerboten.

Een vissersboot onderweg (Foto J Vrooman)

Maar zo is de natuur; die is onvoorspelbaar en laat zich eigenlijk niet in gemiddelden vastleggen. En dat is maar goed ook.

De omstandigheden waren onderweg gewoon goed, er stond niet veel wind  en dat gaf een goed zicht.

Lees hier meer over de tocht in de blog van deze trip.

Voorbereidingen bruinvistelling Oosterschelde 2019 gestart!

0

Onderweg naar de Zeelandbrug

Dit jaar wordt voor de 11e keer de bruinvistelling van de Oosterschelde georganiseerd. De voorbereidingen zijn inmiddels in volle gang. De telling houdt in dat we minimaal 8- 9 boten met een schipper nodig hebben en zo’n 30 -35  observers. Deze boten vertrekken dan allemaal in de ochtend vanaf de Oosterscheldekering richting het oosten en kammen vervolgens letterlijk de hele Oosterschelde uit, op zoek naar bruinvissen. Bruinvissen zijn de kleinste walvisachtigen van de Nederlandse wateren, maar deze zijn in de Oosterschelde relatief makkelijk te vinden.

Bruinvissen in de Oosterschelde onder ideale spotomstandigheden (Foto F. Zanderink)

Het is nu nog niet duidelijk wanneer de telling van 2019 gaat plaatsvinden, dat hangt namelijk van het weer af. En dan met name van de wind. De omstandigheden moeten gewoon goed zijn. Het liefst hebben we de Oosterschelde als een spiegeltje. Dan kunnen we de bruinvissen al op grote afstand waarnemen met slechts een minimale kans dat er dieren aan onze aandacht kunnen ontsnappen. De mogelijke tellingsdata zijn nu vastgesteld op 8, 9,15,16, 22 of 23 juni. Vinden we in juni geen geschikte datum dan verzetten we de telling naar augustus/september 2019.

De Marino met een Duitse filmploeg (NDR) aan boord tijdens de telling van 2017

Ieder jaar is het weer een fantastisch evenement, waarbij eigenlijk iedereen, op iedere boot bruinvissen ziet. Een dag met altijd mooie weer, simpelweg omdat het anders niet doorgaat, gezelligheid aan boord, een gemotiveerde bemanning, veel bruinvissen en een heerlijk tevreden gevoel na afloop. En voor ons als Stichting Rugvin weten we weer wat het actuele minimum aantal bruinvissen in de Oosterschelde is. Wat wil je nog meer.

NB. We zijn ieder jaar op zoek naar schippers en hun boot die ons willen helpen die dag. Heeft u interesse, neem dan contact met ons op.
De jaarlijkse telling wordt ook dit jaar weer mede mogelijk gemaakt door het Wereld Natuur Fonds.

“De bruinvissen waren er even niet”.

0

Vrachtschip ter hoogte van de windparken op zee.

Afgelopen weekend 23-24 maart vond aan boord van de Stena Line veerboten Hollandica en Britannica de monitoringstrip van maart plaats. Er waren al enkele weekenden voorbij gegaan met een afgelaste trip vanwege een teveel aan wind. Het afgelopen weekend zou goed genoeg zijn volgens de voorspellingen. Op zaterdag was het weer redelijk, er waren wel wat golven, maar als er een bruinvis zou zwemmen zou die toch gezien kunnen worden. Maar de teller bleef echter op één staan.

jan-van-gent

Er vlogen genoeg zeevogels (jan-van-genten, aalscholvers, roodkeelduikers e.a.) rond die er op duiden dat er toch zeker vis zat. Zondag was prima weer, het was af en toe zelfs bijna een spiegel, maar ook deze dag bleef het aantal bruinvissen laag ten opzichte van de verwachting. 4 bruinvissen (in totaal 5) werden er deze dag gezien. En zelfs deze lieten zich maar kort waarnemen. Stil hangend aan het oppervlak (logging) merkten ze het naderende schip op en doken onder om niet meer in het zicht boven te komen.

Jan-van-gent duikt in zee voor een maal (Foto’s T. de Haan)

 

 

In het gebied, midden op de vaarroute waar we voor zo’n twee uur door heen voeren met een overdaad aan jagende jan-van-genten zagen we geen bruinvissen. Overal waren deze zeevogels aanwezig en plonsden er op  los op zoek naar vis, maar de bruinvissen waren er simpelweg gewoon even niet, bijna niet.

Dit “gemis”werd voor een deel goed gemaakt met toch wel mooie vogelwaarnemingen van zwarte zee-eenden, roodkeelduikers, alken, een grote jager, drieteenmeeuwen, sternen en vele honderden jan-van-genten.

 

 

Helaas ook ballonnen op zee, van plastic en van folie.

 

 

En helaas zagen we ook veel ballonnen op het zeewateroppervlak.

Lees ook de blog van deze tocht.

 

 

 

 

Eet deze grijze zeehond hier een bruinvis? Oordeel zelf!

0

Grijze zeehond eet? (Foto E. Schrijver)

In het weekend van 23-24 februari jl. was een observersteam onderweg voor de maandelijkse monitoringstrip, (zie vorige blogbericht) vanaf de Stena Line veerboten tussen Hoek van Holland en Harwich en terug. Op deze terugweg werd een bijzondere waarneming gedaan, althans dat wordt vermoed! De observers zagen te midden van een groep zeevogels, halverwege de terugweg, een grijze zeehond (Halichoerus grypus) die “iets” aan het eten was. Onmiddellijk zijn er foto’s van gemaakt, maar de afstand van de brug tot de plek op het water was enkele honderden meters groot. Zodoende zijn de foto’s niet goed genoeg om 100% duidelijkheid te verschaffen over wat er nu gezien werd.

Grijze zeehond met? (Foto: E. Schrijver)

Het vermoeden is nl. dat hier een grijze zeehond een bruinvis verorbert. Maar er is ook twijfel over. Niet alle foto’s laten dit vermoeden zien en geen foto is echt overtuigend. Maar het zou zomaar kunnen zijn! Zien we hier het hoofd van een bruinvis? En kijken we op de rug en de rugvin van een bruinvis? Dan zijn het vrij unieke beelden. Of is het toch gewoon een grote vis? Oordeel zelf! 

Je kunt je reactie kwijt op onze Facebookpagina of via een reactie met het contactformulier.

 

Grijze zeehond, vrouwtje of jong mannetje? (Foto: E. Schrijver)

Mocht het inderdaad gaan om een grijze zeehond, die een bruinvis predeert, dan is er nog iets aan de hand, nl. dat het hier niet gaat om een volwassen mannetjes grijze zeehond, maar om een juveniele of vrouwtjes grijze zeehond. Tot op heden dachten we/men dat het met name de volwassen mannelijke grijze zeehonden zijn die op bruinvissen jagen.

Tot voor enkele jaren wisten we (nog) niet dat grijze zeehonden in de Noordzee op bruinvissen jaagden. Zie hiervoor ook de volgende blogartikelen:

Grijze zeehonden eten bruinvissen!!

 

Soms overleeft een bruinvis een aanval van een grijze zeehond.

 

Succesvolle monitoringstocht met 66 bruinvissen!!

0

Een blik vanaf de brug op de kalme Nieuwe Waterweg. (E. Schrijver)

Afgelopen weekend, 23 – 24 februari is wederom een team van twee observers voor de maandelijkse tocht van Hoek van Holland naar Harwich en weer terug met de Stena Line meegevaren. En het resultaat mocht er zijn; in totaal werden er 66 bruinvissen waargenomen.

Van deze 66 bruinvissen kunnen we er maar 64 mee in de boeken nemen, omdat twee dieren in de Nieuwe Waterweg, dus niet op het officiële traject, werden waargenomen. Onder de bruinvissen bevonden zich drie jonge dieren. En er werden een groep van 4 en een groep van 6 dieren waargenomen. In totaal zijn er nu in 2019, 76 bruinvissen waargenomen.

De omstandigheden op zee vanaf de brug waren goed. “Sea state 1-3”.

Bruinvis in Noordzee vanaf de brug Stena Line

Naast de vele bruinvissen werden er ook nog veel zeehonden waargenomen, 17 stuks.

En een van deze zeehonden was met iets bijzonders bezig. Zie ook ons andere blogbericht hierover.

Lees ook onze (Engelstalige) blog van deze tocht.

Dode bruinvis Oosterschelde blijkt bekende van Stichting Rugvin

0

Langs de Nederlandse kust worden elk jaar een paar honderd dode bruinvissen gevonden. De dieren worden opgehaald voor nader onderzoek naar de doodsoorzaak of afgevoerd voor destructie. Maar voor vers gestrande dieren die in de Oosterschelde worden gevonden is nog iets van belang: het maken van identificatiefoto’s. Nu is een recent gestrande dode bruinvis terug herkend aan de hand van foto’s.

Foto-identificatie
Stichting Rugvin doet sinds 2015 intensief foto-identificatieonderzoek naar de bruinvissen die in de Oosterschelde leven. Door unieke kenmerken te fotograferen kunnen individuen worden herkend en over langere periode worden gevolgd. Onlangs publiceerde de Stichting de eerste openbare foto-identificatiecatalogus van de bruinvissen uit de Oosterschelde. Hierin staan bijna 60 verschillende (sub)adulte bruinvissen die tussen 2015 en 2018 duidelijk gefotografeerd zijn.

Foto-identificatie kan niet alleen bij levende, maar ook bij dode dieren toegepast worden mits ze in verse staat zijn. Op donderdag 14 februari 2019 kreeg Jaap van der Hiele van het Reddingsteam Zeedieren (RTZ) een melding van een dood gevonden bruinvis. Het dier lag langs de dijk bij de Weversinlaag in de Oosterschelde. Het betrof een vrouwelijke, onvolwassen bruinvis van zo’n 98 cm die nog niet lang dood was. Jaap van der Hiele maakte foto’s van de bruinvis en deelde deze foto’s met Stichting Rugvin.

Unieke kenmerken zichtbaar bij bruinvis in leven (boven, © Annemieke Podt) en overleden (onder, © Jaap van der Hiele – Reddingsteam Zeedieren)

Een match
Annemieke Podt, onderzoeker bij Stichting Rugvin, herkende de dood gevonden bruinvis op de foto’s van Jaap van der Hiele. De jonge bruinvis, naar verwachting geboren in de zomer van 2018, werd op 20 oktober 2018 tijdens een foto-identificatietocht op de Oosterschelde gefotografeerd. De bruinvis zwom in nabijheid van haar moeder, die als L039R033 in de openbare catalogus staat. Omdat de dood gevonden bruinvis een kalfje is, staat deze bruinvis niet in deze openbare catalogus. Kalfjes staan echter wel in de interne catalogus van de Stichting.

In oktober 2018 werden moeder en kalf waargenomen ten westen van Colijnsplaat

Tijdens de waarneming op 20 oktober konden moeder en kalf langere tijd gevolgd worden, waarbij ze enkele keren de boot dichtbij benaderden en er duidelijke foto’s gemaakt konden worden. Op deze foto’s waren enkele littekens zichtbaar. Aan de hand van deze kenmerken kon een match vastgesteld worden. Het is de eerste keer dat zo’n match tussen een levend waargenomen bruinvis en een later dood aangespoelde bruinvis is gemaakt.

 

Onderzoek doodsoorzaak
De dode bruinvis is voor onderzoek naar de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht gebracht. Daar heeft onderzoeker Lonneke IJsseldijk op maandag 17 februari een sectie uitgevoerd. Aan de buitenkant was al te zien dat er een vergroeiing van de wervelkolom was, want de rug tussen de staartvin en rugvin toonde een lichte S-vorm. Op de huid zaten meerdere littekens. Beide observaties zijn een sterke aanwijzing voor een oud trauma. Ook werd er een huidontsteking aan de rechterkant van de kop gevonden.

De bruinvis op de sectietafel bij de afdeling Pathobiologie van de Faculteit Diergeneeskunde (© Faculteit Diergeneeskunde, Universiteit Utrecht)

Bij verdere inspectie werd duidelijk dat er grote ontstekingen onder de littekens aanwezig waren. In het weefsel aan de rechterkant van de kop zat een groot abces en onder de littekens op het staartstuk, waar de rug de S-vorm had, werd een oude breuk gevonden. Twee wervels waren gebroken en weer aan elkaar vergroeid. Ook hier zat een zeer ernstige ontsteking in het bot. Helaas voor het dier bleef het niet daarbij: beide longen toonde ook veel abcessen en ook in meerdere lymfeknopen waren ontstekingen terug te vinden. Wel had het dier een dikke speklaag en was vermoedelijk nog recent onder moeders hoede, want in de maag zaten nog melkresten.

Grijze zeehond
De littekens aan de buitenkant komen overeen met wonden die grijze zeehonden veroorzaken wanneer zij bruinvissen aanvallen. Deze bruinvis is na zo’n aanval ontsnapt. Dergelijke wonden kunnen dan dienen als entree punt voor tal van bacteriën, die als ze de bloedsomloop in komen op verschillende locaties in het lichaam problemen kunnen veroorzaken. Microscopisch onderzoek en ook bacteriologie moeten dit nog bevestigen, maar op basis van de sectie lijkt het om een bruinvis te gaan die is gestorven als gevolg van een eerdere en mislukte predatiepoging van een zeehond. Het is niet ongewoon dat bruinvissen in de Oosterschelde worden aangevallen door grijze zeehonden. In het wetenschappelijke tijdschrift Lutra is hier vorig jaar een artikel over verschenen.

Samenwerking
Door middel van foto-identificatie kan veel over de bruinvissen in de Oosterschelde geleerd worden. Naast het onderzoek naar de levende bruinvissen, is ook onderzoek naar dood gevonden dieren waardevol. Om deze onderzoeken te combineren wordt relevante informatie over de bruinvissen van de Oosterschelde uitgewisseld tussen verschillende partijen, zoals in dit geval tussen Stichting Rugvin, RTZ en Universiteit Utrecht. Het is goed mogelijk dat in de toekomst vaker matches tussen levende en dode bruinvissen worden gevonden.

Studenten en vrijwilligers gezocht voor bruinvisonderzoek seizoen 2019

0

Stichting Rugvin is voor 2019 op zoek naar aanvulling van haar onderzoek/vrijwilligersteams ten behoeve van haar bruinvisonderzoeken op en rond de Oosterschelde.

Het foto-ID-team op de Oosterschelde

Ben je student en zou je met een of meer onderzoeksvragen m.b.t. de bruinvis de Oosterschelde “in willen duiken”? Aarzel dan niet. Voor zowel de bruinvistelling, het Foto ID onderzoek als wel Studio Bruinvis zijn er mogelijkheden om je daarin voor je studie als wel voor Rugvin te verdiepen.

Bruinvis in Oosterschelde

Maar ook als je geen student (meer) bent en je toch graag inzet om meer te weten te komen over Nederlands talrijkste walvisachtige dan kun je wellicht bij ons aan de slag. Woonachtig zijn in Zeeland en het hebben van vaarbewijs I en II en/of een goede camera met telelens zijn hierbij handig, maar enthousiasme nog meer!

We starten met het foto ID team in april. De bruinvistelling voorbereidingen worden opgepakt in mei en Studio Bruinvis is een continue programma.

Heb je interesse? Neem dan contact met ons op.

Naar boven