Bruinvis Foto ID

Dubbele inspanning foto ID groot succes

0

Voor ons foto-identificatieproject van bruinvissen in de Oosterschelde zijn we afhankelijk van het weer om data te kunnen verzamelen. Er mag niet meer dan 2 bft wind staan om de bruinvissen goed te kunnen waarnemen en fotograferen. Soms zijn er dagen dat er bijna geen wind staat (0-1 bft) en het water bijna spiegelglad is. Op zulke perfecte dagen zouden we het liefst zoveel mogelijk bruinvissen fotograferen, maar met één boot ben je beperkt in de inspanning die je kan leveren. Daarom kan het handig zijn om met meerdere boten het water op te gaan om de bruinvissen te fotograferen. Afgelopen zondag hebben we voor het eerst zo’n foto ID dag ingepland waarbij we het foto ID team in tweeën hebben gesplitst en naast ons eigen Zeevarken ook de motorboot Vreemd in hebben gezet. Deze dubbele inspanning bleek zijn vruchten af te werpen!

Bruinvis L028R023

Met ons eigen Zeevarken vertrokken Frank, Diederik en Annemieke in de ochtend vanuit Kats richting het oosten. Direct buiten de haven werd een eerste bruinvis gezien, waarvan ook meteen de identiteit kon worden vastgesteld aan de hand van de typische rugvinvorm en een litteken op de linkerzijde. Bij Goese Sas zagen we vervolgen twee andere bruinvissen, maar deze raakten we ondanks het vlakke water snel kwijt. Van één dier konden een paar ID foto’s gemaakt worden. Iets verderop langs de dijk richting Wemeldinge zagen we de volgende bruinvis. Deze bruinvis was druk aan het foerageren langs de dijk en leek zich niets aan te trekken van de vele duikers die ook in het gebied aanwezig waren.

Bruinvis L028R023 op een ander moment. Ziet u dat dit hetzelfde dier is als bovenstaande bruinvis?

Vanaf Wemeldinge zetten we koers naar de overkant en kwamen bij Gorishoek uit. Tijdens de jaarlijkse telling worden hier regelmatig bruinvissen gezien, maar vandaag hadden we geen succes. We besloten om via dezelfde route terug te gaan en kwamen bij Goese Sas weer een bruinvis tegen. Kort erop kreeg deze bruinvis gezelschap van een tweede dier. Dit tweede dier bleek hetzelfde individu als we op de heenweg al kort op deze locatie zagen. Van beide dieren werden ID foto’s gemaakt. Direct na deze waarneming kwamen we een volgend individu tegen. Deze bruinvis werd direct herkend aan het unieke pigmentpatroon op de flanken, het was bruinvis L028R023. Het dier liet zich goed benaderen, wat mooie foto’s opleverde. Na deze waarneming werden geen nieuwe bruinvissen meer gezien en kwamen we, na een korte ontmoeting met het andere foto-ID team bij Colijnsplaat, aan het eind van de middag weer aan in de haven van Kats.

Fotograaf Wouter Jan aan het werk

Het tweede foto-ID team vertrok op de Vreemd met aan boord Ronald, Isabella, Sander en Wouter Jan vanuit de Roompot, gelegen in het zuidwesten van de Oosterschelde. Voor de haven werd een groepje van drie bruinvissen opgepikt, waaronder een kalfje. De dieren konden gevolgd worden tot aan de boeienlijn, waarna de boot niet verder in die richting mocht varen. Verderop zwom nog een bruinvis. Dit bleek bruinvis L040R014 te zijn, die onlangs de bijnaam Tienus heeft gekregen omdat hij al minimaal tien jaar in de Oosterschelde rondzwemt. Daarna werd in de verte weer een bruinvis gezien, maar deze kon niet meer teruggevonden worden. Via het Oliegeultje ging de tocht door naar Burghsluis. In ondieper water langs de Roggeplaat voor Burghsluis werd een tweede moeder met kalf gezien. De moeder was herkenbaar aan diverse littekens. Dit bleek bruinvis L015R001 te zijn, waarvan we onze laatst geregistreerde waarneming in 2016 was. Goed nieuws dus dat ze (want nu er een kalf naast zwemt gaan we ervan uit dat het een vrouwtje is) nog steeds in de Oosterschelde aanwezig is.

Moeder met kalf bij Burghsluis

Ten oosten van Burghsluis, langs de dijk bij Schelphoek, werd zelfs een derde moeder met kalf gezien. De moeder was bruinvis L003R007, die we al sinds 2011 kennen, maar nog niet eerder met kalf zagen. Ook twee andere volwassen bruinvissen waren in dit gebied aanwezig, waaronder bruinvis L008R003/Willemien. Uiteindelijk volgde de laatste waarneming bij Zierikzee, waar een groepje van drie bruinvissen zwom. Na een pauze in de haven van Colijnsplaat eindigden de Vreemd aan het eind van de dag weer in Roompot.

Ontmoeting tussen de twee foto ID teams

De dubbele foto ID inspanning op deze prachtige dag leverde een mooi resultaat op. Uiteindelijk konden er vijftien volwassen bruinvissen worden geïdentificeerd op de vele gemaakte foto’s, waarvan er drie met kalfje werden gezien. Van de vijftien volwassen dieren bleken er veertien al in onze catalogus te staan en kan één dier waarschijnlijk als nieuw worden toegevoegd. Van de veertien bekende dieren hebben we er negen dit jaar al eens gezien, vier dieren waren in 2018 voor het laatst gezien en één dier in 2016. De drie bruinvissen met kalfje waren eerder nog niet met kalf gezien, waardoor we aanvullende informatie hebben verkregen over het geslacht van deze individuen.

Sinds april dit jaar hebben we aan de hand van foto’s al meer dan 40 (sub)adulte bruinvissen kunnen identificeren in de Oosterschelde en zijn hiervan bij vijf verschillende dieren kalfjes gezien. De volwassen dieren zijn grotendeels individuen we die al uit voorgaande jaren kennen. Sommige individuen kennen we zelfs al vijf tot tien jaar! Het foto ID seizoen van 2019 loopt nog door tot in oktober, dus hopelijk krijgen we in de komende twee maanden nog kansen om meer bruinvissen te fotograferen en identificeren , waarmee we verder onderzoek en analyses kunnen uitvoeren.

 

Verslag van de dag ~ 4 augustus 2019

0

De eerste twee bruinvissen van de dag.

Zondag 4 augustus 2019 was het goed weer om een dag te gaan varen met als doel het fotograferen van bruinvissen voor ons onderzoek. In de ochtend vertrokken we (Renate, Nicolle en Annemieke) vanuit onze thuishaven Kats richting het westen. Voorbij Colijnsplaat zagen we de eerste twee bruinvissen van de dag. Ze zwommen aan het begin van de waarneming samen, maar splitsten uiteindelijk op. Eén van de dieren kon geïdentificeerd worden als L011R008, een bruinvis die we al sinds 2011 kennen en twee maanden geleden ook al zagen. Van het andere individu weten we nog niet wie het is. Hiervoor moet onze interne catalogus nog even goed nagekeken worden.

Bruinvis L040R014, al minimaal 10 jaar aanwezig in de Oosterschelde!

Na deze waarneming zetten we koers richting bruinvishotspot Zierikzee. Bij aankomst zagen we direct een bruinvis zwemmen. Dit bleek L040R014 te zijn, een bruinvis die we al sinds 2009 kennen en vorig jaar voor het laatst hadden gezien. Met deze nieuwe waarneming kunnen we vaststellen dat deze bruinvis al minimaal 10 jaar in de Oosterschelde rondzwemt!

Bruinvis L040R014 met de Zeelandbrug

Terwijl we L040R014 volgden, zagen we verderop een andere bruinvis. We besloten om naar deze bruinvis te varen, maar konden dit individu slechts kort volgen. Toch slaagden we erin enkele foto’s te maken, waardoor we konden vaststellen dat dit bruinvis L059R059 was.

Bruinvis L043R037

Eenmaal terug bij het havenhoofd van Zierikzee zagen we L040R014 weer. Niet veel later kwamen er nog twee andere bruinvissen voor het havenhoofd foerageren. Het waren L054R049 en L043R037. Vooral L043R037 is duidelijk herkenbaar aan de inkeping in de rugvin. Ook op de voorkant van de rugvin was een verse beschadiging zichtbaar.

Bruinvissen L040R014 (links) en L054R049 (rechts)

Langere tijd konden we deze drie bruinvissen volgen, terwijl ze druk aan het foerageren waren. Ook mensen vanaf land en op andere boten konden meegenieten van de bruinvissen. Een paar keer zagen we hoe een bruinvis vlak onder het wateroppervlakte op hoge snelheid voorbij kwam zwemmen, soms gevolgd door een meeuw. En ook meeuwen profiteerden mee. Zo zagen we hoe een meeuw een grote vis naar binnen werkte terwijl vlak daarna de bruinvis naast de meeuw bovenkwam.

Tegen het eind van de middag lieten we de bruinvissen achter en keerden we terug naar de haven van Kats, na zes verschillende bruinvissen waargenomen te hebben. En eenmaal op het terras in de haven van Kats volgde nog een laatste waarneming van een bruinvis die in de verte de haven van Kats passeerde.

Verslag van de dag ~ 17 juli 2019

0

Voor onze foto-identificatietochten op de Oosterschelde is windstil weer cruciaal. Woensdag 17 juli 2019 was zo’n dag met perfect weer. Het water was het grootste deel van de dag heel vlak, wat het waarnemen van bruinvissen een stuk makkelijker maakt. Rond half 9 in de ochtend vertrokken we met onze boot ‘het Zeevarken’ vanuit Kats de Oosterschelde op. Het tij stond gunstig om een tocht richting het westen te maken. Bij het havenhoofd van Zierikzee kwamen we de eerste twee bruinvissen van de dag tegen, waaronder bruinvis L021R030. Dit was zelfs al de vierde waarneming van L021R030 sinds april dit jaar.

Bruinvis L008R003/Willemien bij de Plompe Toren

Verder naar het westen kwamen we bij de Plompe Toren een oude bekende tegen, Willemien. In de foto-identificatiecatalogus ook wel bekend als L008R003. Ze is makkelijk herkenbaar aan de inkeping in haar rugvin en de vele littekens op haar lichaam. We kennen Willemien al sinds 2011, maar hadden haar dit seizoen nog niet gezien. Deze bruinvis heeft in onze catalogus de meeste geregistreerde waarnemingen van alle individuen. Inclusief de waarneming van woensdag is Willemien sinds 2011 al op 30 verschillende dagen gefotografeerd!

Bruinvis L044R039

Verderop voor de haven van Burghsluis kwamen we bruinvis L044R039 tegen. Ook deze bruinvis hadden we dit seizoen nog niet gezien. Goed om te weten dat ook dit individu nog steeds in de Oosterschelde aanwezig is.
Inmiddels begon het hoogwater te worden, dus zijn we met de stroming mee terug naar het oosten gegaan. Op de terugweg kwamen we bij Colijnsplaat weer een bruinvis tegen. Dit individu had wat littekens die we niet herkenden, mogelijk een nieuw individu om aan de catalogus toe te voegen. Dat zal uit verdere analyse van de foto’s moeten blijken.

Bruinvis bij Colijnsplaat

Uiteindelijk kwamen we voor de haven van Kats nog kort twee bruinvissen tegen. Van één dier lukte het niet om goede identificatiefoto’s te maken. Van het andere individu konden wel een paar bruikbare foto’s gemaakt worden. Op de rug tussen de rugvin en de staart was een duidelijke inkeping zichtbaar, overeenkomend met bruinvis L014R011 uit de catalogus.

Na deze laatste waarneming arriveerden we om kwart over vijf in de haven van Kats na een lange, geslaagde dag op de Oosterschelde.

Eerste waargenomen bruinviskalf van 2019

0

Vandaag ging het foto-identificatieteam het water van de Oosterschelde weer op. Het hoofddoel van de dag was om onze boot terug te varen van de haven van Wemeldinge naar onze thuishaven in Kats. De vorige tocht waren we namelijk in Wemeldinge geëindigd met wat mechanische problemen. Inmiddels is de boot gerepareerd en vaart het Zeevarken weer zoals vanouds. In de ochtend waren er teveel golven om bruinvissen waar te nemen. Tegen de middag werd het water iets vlakker en besloten we niet direct de haven van Kats in te gaan, maar nog even op zoek te gaan naar bruinvissen. Voorbij Colijnsplaat kwamen we kort twee dieren tegen, maar helaas verloren we deze snel uit het oog.

Bruinvis L035R028 met kalf

Terug bij Kats hadden we uiteindelijk meer geluk, er zwom namelijk een moeder met pasgeboren kalf! Dit is het eerste moeder-kalf paar dat we dit jaar tegenkomen. De bruinvismoeder bleek een bekende te zijn, L035R028. In de zomer van 2017 hebben we haar ook met een kalf gezien, waarbij we moeder en kalf in de maand augustus zelfs vier keer in de buurt van Kats tegenkwamen. Ook in mei 2018 werd L035R028 een keer gezien, op dat moment zonder kalf. Hopelijk gaan we haar en haar jongste telg deze zomer nog vaker tegen komen.

Bruinvis L049R045

Na een korte waarneming van moeder en kalf volgde nog een ontmoeting met een andere bij ons bekende bruinvis. Dit was L049R045, die we vorige maand ook al eens zagen. De eerste maanden van dit foto-identificatieseizoen zijn succesvol met al 23 verschillende (sub)adulte bruinvissen die aan de hand van foto’s geïdentificeerd konden worden. Hiervan zijn 21 bruinvissen ook al in eerdere jaren gefotografeerd. Zie ook de Rugvin foto ID catalogus (18MB).

Update: Een dag later is er een levend bruinviskalf aangespoeld in de buurt van Kats. Gebaseerd op de rugvinvorm bleek dat dit een ander kalf was.

Puffende bruinvissen bij Vroege Vogels Radio 1 op zondag 9 juni!

0

Op zondag 9 juni, eerste Pinksterdag, wordt in de uitzending van BNN Vara’s Vroege Vogels aandacht besteed aan het bruinvis Foto ID project van Stichting Rugvin.

 

Een vergelijkingsfoto van 2018 (boven) en 2019 (onder) van deze bruinvis.

De radio-opname werd gemaakt op zaterdag 01 juni jl. tijdens een succesvolle tocht op de Oosterschelde. Zie ook het eerdere verslag hiervan.

Van de drie dieren die het foto ID team aan het begin van de tocht tegenkwam, zijn er twee op foto’s vastgelegd. Beide dieren zijn al eens eerder gezien, maar niet vaak en ook nog niet dit jaar. Een dier is een keer in 2017 gezien en de andere een keer in 2018. Het dier van 2018 heeft een duidelijk litteken op de linkerzijde en heeft de identificatiecode L054R049 in onze catalogus.

Aan de andere kant van de Zeelandbrug kwamen we een groepje van vier bruinvissen tegen. Het waren allen bij ons al bekende dieren en in onze interne database en openbare catalogus opgenomen. Hiervan hadden we de eerste twee in 2018 voor het laatst hadden gezien. De andere twee werden in dit seizoen al eerder gezien. Het was zelfs al de derde waarneming van L051R022 sinds april.

De vier puffende bruinvissen

Naast het feit dat er flink wat goede foto’s werden geschoten werden we die dag ook verblijd met het verschijnen van de vier bruinvissen naast de boot, waar ze een aantal keren puffend (ademhalend) langs zwommen.

Update: Op zondag 9 juni kon je omstreeks 07.45 uur luisteren naar de interviews met Annemieke, Renate en Frank en de puffende bruinvissen. Via deze link kun je het fragment (nogmaals) beluisteren.

Het bruinvis Foto ID project wordt mede gefinancierd door het Wereld Natuur Fonds.

 

“Puffende” bruinvis tijdens een eerdere tocht.

Veel puffende bruinvissen met BNN Vara’s Vroege Vogels

0

Zaterdag 01 juni is het Foto ID team van Stichting Rugvin samen met BNN Vara’s Vroege Vogels op pad gegaan om foto’s te maken van de in de Oosterschelde levende bruinvissen en hierover een radioreportage te maken.

 

Bruinvis L054R049

Gevieren gingen we met het Zeevarken vanuit de haven van Kats de Oosterschelde op, richting Zierikzee. Nog voor de Zeelandbrug werd er al een groepje van drie bruinvissen gezien. Dit groepje splitste zich in een individu en een tweetal. Het tweetal bleef enige tijd in de buurt van onze boot. We konden van deze twee bruinvissen identificatiefoto’s maken en herkenden direct al één van de dieren aan een duidelijk litteken op de linkerzijde. In onze catalogus is deze bruinvis terug te vinden als L054R049.

Het viertal naast elkaar

Vervolgens voeren we onder de Zeelandbrug door richting Zierikzee en met Studio Bruinvis in het zicht ontdekten we al snel meerdere bruinvissen. We zagen één dier op snelheid voorbij zwemmen om zich aan te sluiten bij een paar andere bruinvissen. Ze vormden een groepje van vier en dit groepje manifesteerde zich ook duidelijk als groep. Normaal wil je bruinvissen wel samen zien met anderen (met name een moeder – kalf paar), maar dan doet ieder dier zo’n beetje zijn of haar eigen ding. Nu trokken die vier dieren vaak synchroon op: samen boven, samen op één rij en samen weer naar onderen duiken, net de “Dalton brothers”. Maar de mooiste ervaring van deze dag was wel het samen ademhalen van de vier naast de boot. Annemieke, Renate en Frank hielden zich stil, de motor uit, de camera’s zwegen en Jeanette hield de microfoon in de buurt van de dieren. Pffff, pffff, pfff, pfff. Wow. Prachtig. “Straks kan iedereen dat horen over de radio”.

Van links naar rechts: L051R022, L011R008 en L032R016

Alle individuen uit het groepje van vier konden aan de hand van foto’s geïdentificeerd worden en waren bij ons al bekende bruinvissen. We zagen L011R008, L032R016, L037R031 en L051R022. Hiervan hadden we de eerste twee in 2018 voor het laatst hadden gezien. De andere twee werden in dit seizoen al eerder gezien. Het was zelfs al de derde waarneming van L051R022 sinds april.

Na het oplopen van mechanische pech nog een klein stukje peddelen in haven van Wemeldinge.

Rond de middag brachten we Jeannette terug de haven van Kats in en werd ze afgelost door Ernst voor het middagdeel van de trip. Op naar Wemeldinge voor dit deel. Helaas vonden we onderweg geen bruinvissen meer en we kregen vlak voor de haven van Wemeldinge zelfs pech met de boot. De gashendel wilde niet meer goed werken zodat we achterwaarts de haven van Wemeldinge in moesten en tenslotte zelfs een stukje peddelen tot in het juiste aanmeer vak waar we de boot tijdelijk kunnen laten liggen. Hopelijk kan de hendel snel gerepareerd worden zodat we weer veilig het water op kunnen.

Binnenkort zullen de radio opnames te horen zijn bij BNN Vara’s Vroege Vogels op zondagochtend. We laten het via diverse (sociale) media weten wanneer dit zal zijn.

Het Foto ID project wordt mede mogelijk gemaakt door het Wereld Natuur Fonds.

Verslag van de dag ~ 25 mei 2019

0

Er werd voor zaterdag 25 mei weinig wind voorspeld, dus een mooie kans voor het foto-identificatieteam om de Oosterschelde op te gaan. Bij aankomst in de haven van Kats vielen net de laatste regendruppels van de dag en iets voor 10 uur vertrokken we met onze boot de Oosterschelde op.

Bruinvis en gewone zeehond

We volgden de kustlijn richting het westen en kwamen voorbij Colijnsplaat de eerste bruinvis van de dag tegen. Het diertje bleek niet gemakkelijk te benaderen. Rustig probeerden we toch wat dichterbij te komen om identificatiefoto’s te maken. Het leverde geen perfecte foto’s op, maar hopelijk toch goed genoeg voor herkenning. Tussendoor lieten ook regelmatig gewone zeehonden hun kopje bovenwater zien, soms vlakbij de bruinvis.

Bruinvis L024R034

We besloten op zoek te gaan naar een andere bruinvis en zetten koers naar het noordoosten. Daar kwamen we ten zuiden van de Roggeplaat een volgende bruinvis tegen. Deze bruinvis was druk aan het foerageren en trok zich niets van ons aan. Een paar keer zagen we hoe de bruinvis een vis probeerde te vangen, waarbij de vis uit het water sprong in een poging te ontsnappen. Met behulp van de foto’s konden we achteraf vaststellen dat deze bruinvis als L024R034 in onze catalogus staat, een vrouwtje die we in 2017 tweemaal eerder tegen zijn gekomen.

Bruinvis L051R022

Na de waarneming met L024R034 vervolgden we onze tocht naar het oosten waar we bij het havenhoofd van Zierikzee uit kwamen. Hier zagen we al snel een druk foeragerende bruinvis vlak voor het havenhoofd. Aan de hand van de kenmerkende vorm rugvin en een litteken op de rug voor de rugvin konden we ter plaatsen al vaststellen dat het een bekende bruinvis van ons was: L051R022. Vorig jaar was dit dier één van onze meest waargenomen bruinvissen met in totaal zes waarnemingen gedurende dat seizoen, waarvan zelfs één waarneming ook op 25 mei, exact een jaar geleden.

Soms zwommen de bruinvissen in twee- of drietallen

Voor Zierikzee bleef het niet bij één bruinvis. Al snel zagen we er nog één, en nog één en nog één. In totaal zwommen er minimaal zes verschillende bruinvissen! We zagen ze overal rondom onze boot zwemmen. Dan is het lastig kiezen van welke bruinvis je foto’s wilt maken. Sommige bruinvissen zwommen alleen, andere trokken kort met elkaar op, waarbij drie bruinvissen een tijdje synchroon bij elkaar zwommen en ademhaalden. Ook diverse van deze bruinvissen bleken al in onze catalogus te staan, waaronder L009R042 en L042R054, maar mogelijk kunnen we ook één of twee nieuwe individuen toevoegen.

L043R037, duidelijk herkenbaar een de inkeping in de rugvin

Ondertussen werd het tijd terug te keren naar de haven van Kats. Net voor we de haven in wilden gaan werd er weer een bruinvis gezien. En terwijl we deze bruinvis nog even op foto aan het vastleggen waren, zagen we verderop nog twee bruinvissen. Het terugkeren naar de haven werd dus even uitgesteld. We slaagden erin om van alle drie de bruinvissen identificatiefoto’s te maken. Eén van de bruinvissen herkenden we aan de inkeping in de rugvin. Deze bruinvis hebben we vaker gezien en staat in de catalogus als L043R037, maar nooit was het gelukt om duidelijke foto’s van deze bruinvis te maken. Dat lukte nu wel! Zeker van de linkerzijde hebben we nu scherpe foto’s waarop de pigmentdetails te zien zijn. Ook de andere twee bruinvissen tijdens deze waarneming zijn bekende van ons, namelijk L021R030 en L049R045.

Iets na half 4 gingen we dan toch echt de haven in na een zeer succesvolle foto-identificatietocht met minimaal 11 bruinvissen. Hoewel we al een globaal beeld hebben van de individuen die we deze dag hebben gezien, volgt nog het gedetailleerde uitzoekwerk van alle foto’s. Deze zullen per individu gesorteerd worden en aan de catalogus worden toegevoegd. Met in totaal bijna 1800 foto’s van deze tocht zal dat dus nog wat uurtjes tijd kosten.

Geslaagde eerste foto-identificatietocht van 2019

0

Bruinvis L021R030

Na een geslaagde eerste walvisobservatiecursus van dit seizoen, volgde afgelopen woensdag ook een geslaagde eerste foto-identificatietocht. Voor het eerst dit jaar is er weer een toegewijde foto-identificatietocht gemaakt met onze boot ‘het Zeevarken’. Hoewel het een wat grauwe dag was, zorgde het windstille weer voor mooi vlak water, perfect voor het waarnemen van bruinvissen.

Bruinvis L051R022

Direct na het verlaten van de haven van Kats werd in de verte een eerste bruinvis gezien die al gauw gezelschap van een tweede dier kreeg. Ruim een half uur konden deze bruinvissen worden gevolgd voor het maken van identificatiefoto’s. Iets meer dan een uur daarna werden weer bruinvissen gezien in de buurt van Kats. Diverse bruinvissen, soms alleen en soms in tweetallen, konden op foto vastgelegd worden.

Bruinvis L018R015

Bij terugkomst zijn de bijna 1500 foto’s geanalyseerd en vergeleken met onze catalogus. Er blijken die middag 8 verschillende bruinvissen op foto gezet te zijn. Daarvan staan er 7 al in onze catalogus en 1 is waarschijnlijk een nieuwe bruinvis die we nog niet kennen. Al met al een mooi resultaat van deze eerste tocht!

Dode bruinvis Oosterschelde blijkt bekende van Stichting Rugvin

0

Langs de Nederlandse kust worden elk jaar een paar honderd dode bruinvissen gevonden. De dieren worden opgehaald voor nader onderzoek naar de doodsoorzaak of afgevoerd voor destructie. Maar voor vers gestrande dieren die in de Oosterschelde worden gevonden is nog iets van belang: het maken van identificatiefoto’s. Nu is een recent gestrande dode bruinvis terug herkend aan de hand van foto’s.

Foto-identificatie
Stichting Rugvin doet sinds 2015 intensief foto-identificatieonderzoek naar de bruinvissen die in de Oosterschelde leven. Door unieke kenmerken te fotograferen kunnen individuen worden herkend en over langere periode worden gevolgd. Onlangs publiceerde de Stichting de eerste openbare foto-identificatiecatalogus van de bruinvissen uit de Oosterschelde. Hierin staan bijna 60 verschillende (sub)adulte bruinvissen die tussen 2015 en 2018 duidelijk gefotografeerd zijn.

Foto-identificatie kan niet alleen bij levende, maar ook bij dode dieren toegepast worden mits ze in verse staat zijn. Op donderdag 14 februari 2019 kreeg Jaap van der Hiele van het Reddingsteam Zeedieren (RTZ) een melding van een dood gevonden bruinvis. Het dier lag langs de dijk bij de Weversinlaag in de Oosterschelde. Het betrof een vrouwelijke, onvolwassen bruinvis van zo’n 98 cm die nog niet lang dood was. Jaap van der Hiele maakte foto’s van de bruinvis en deelde deze foto’s met Stichting Rugvin.

Unieke kenmerken zichtbaar bij bruinvis in leven (boven, © Annemieke Podt) en overleden (onder, © Jaap van der Hiele – Reddingsteam Zeedieren)

Een match
Annemieke Podt, onderzoeker bij Stichting Rugvin, herkende de dood gevonden bruinvis op de foto’s van Jaap van der Hiele. De jonge bruinvis, naar verwachting geboren in de zomer van 2018, werd op 20 oktober 2018 tijdens een foto-identificatietocht op de Oosterschelde gefotografeerd. De bruinvis zwom in nabijheid van haar moeder, die als L039R033 in de openbare catalogus staat. Omdat de dood gevonden bruinvis een kalfje is, staat deze bruinvis niet in deze openbare catalogus. Kalfjes staan echter wel in de interne catalogus van de Stichting.

In oktober 2018 werden moeder en kalf waargenomen ten westen van Colijnsplaat

Tijdens de waarneming op 20 oktober konden moeder en kalf langere tijd gevolgd worden, waarbij ze enkele keren de boot dichtbij benaderden en er duidelijke foto’s gemaakt konden worden. Op deze foto’s waren enkele littekens zichtbaar. Aan de hand van deze kenmerken kon een match vastgesteld worden. Het is de eerste keer dat zo’n match tussen een levend waargenomen bruinvis en een later dood aangespoelde bruinvis is gemaakt.

 

Onderzoek doodsoorzaak
De dode bruinvis is voor onderzoek naar de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht gebracht. Daar heeft onderzoeker Lonneke IJsseldijk op maandag 17 februari een sectie uitgevoerd. Aan de buitenkant was al te zien dat er een vergroeiing van de wervelkolom was, want de rug tussen de staartvin en rugvin toonde een lichte S-vorm. Op de huid zaten meerdere littekens. Beide observaties zijn een sterke aanwijzing voor een oud trauma. Ook werd er een huidontsteking aan de rechterkant van de kop gevonden.

De bruinvis op de sectietafel bij de afdeling Pathobiologie van de Faculteit Diergeneeskunde (© Faculteit Diergeneeskunde, Universiteit Utrecht)

Bij verdere inspectie werd duidelijk dat er grote ontstekingen onder de littekens aanwezig waren. In het weefsel aan de rechterkant van de kop zat een groot abces en onder de littekens op het staartstuk, waar de rug de S-vorm had, werd een oude breuk gevonden. Twee wervels waren gebroken en weer aan elkaar vergroeid. Ook hier zat een zeer ernstige ontsteking in het bot. Helaas voor het dier bleef het niet daarbij: beide longen toonde ook veel abcessen en ook in meerdere lymfeknopen waren ontstekingen terug te vinden. Wel had het dier een dikke speklaag en was vermoedelijk nog recent onder moeders hoede, want in de maag zaten nog melkresten.

Grijze zeehond
De littekens aan de buitenkant komen overeen met wonden die grijze zeehonden veroorzaken wanneer zij bruinvissen aanvallen. Deze bruinvis is na zo’n aanval ontsnapt. Dergelijke wonden kunnen dan dienen als entree punt voor tal van bacteriën, die als ze de bloedsomloop in komen op verschillende locaties in het lichaam problemen kunnen veroorzaken. Microscopisch onderzoek en ook bacteriologie moeten dit nog bevestigen, maar op basis van de sectie lijkt het om een bruinvis te gaan die is gestorven als gevolg van een eerdere en mislukte predatiepoging van een zeehond. Het is niet ongewoon dat bruinvissen in de Oosterschelde worden aangevallen door grijze zeehonden. In het wetenschappelijke tijdschrift Lutra is hier vorig jaar een artikel over verschenen.

Samenwerking
Door middel van foto-identificatie kan veel over de bruinvissen in de Oosterschelde geleerd worden. Naast het onderzoek naar de levende bruinvissen, is ook onderzoek naar dood gevonden dieren waardevol. Om deze onderzoeken te combineren wordt relevante informatie over de bruinvissen van de Oosterschelde uitgewisseld tussen verschillende partijen, zoals in dit geval tussen Stichting Rugvin, RTZ en Universiteit Utrecht. Het is goed mogelijk dat in de toekomst vaker matches tussen levende en dode bruinvissen worden gevonden.

Wereldprimeur! Eerste bruinvis Foto ID catalogus gepubliceerd!

0

Van bultruggen, orka’s en tuimelaars bestaan ze al jaren, maar van bruinvissen nog niet. Stichting Rugvin presenteert de eerste voor het publiek toegankelijke foto-identificatiecatalogus van bruinvissen ter wereld. De catalogus geeft door middel van foto’s een overzicht van verschillende bruinvissen die in de Oosterschelde leven.

Sommige bruinvissen zijn makkelijk herkenbaar door littekens, zoals bruinvis L012R004.

Herkenning met foto’s
Wereldwijd is foto-identificatie een veel gebruikte methode om onderzoek naar walvissen en dolfijnen te doen. Aan de hand van foto’s kunnen individuen worden herkend en daardoor jarenlang worden gevolgd. Deze methode kan veel waardevolle informatie opleveren en vormt de basis voor onderzoek naar tal van onderwerpen, zoals sociale banden tussen dieren en overlevingskansen. Van soorten als bultruggen, orka’s en tuimelaars zijn al tientallen jaren openbare catalogussen van diverse locaties beschikbaar, maar van bruinvissen waren deze er nog niet. Foto-identificatie wordt namelijk weinig bij bruinvissen toegepast, terwijl het zeker mogelijk is.

De bruinvis foto ID catalogus (18 MB)

De catalogus
Sinds 2015 worden vanuit Stichting Rugvin toegewijde foto ID tochten op de Oosterschelde gemaakt met het fotograferen van bruinvissen als doel. Dit heeft duizenden foto’s opgeleverd die in een interne fotodatabase per individu zijn gesorteerd. Bruinvissen zijn individueel te herkennen aan het pigmentpatroon, de rugvinvorm, littekens en inkepingen in de rugvin of op de rug achter de rugvin. Het sorteren en matchen van foto’s vergt veel tijd en een oog voor detail. Sommige dieren hebben duidelijke kenmerken en zijn makkelijk te herkennen, maar bij andere individuen moet goed naar details in het pigmentpatroon worden gekeken. In de catalogus die is verschenen staan van elke duidelijk gefotografeerde bruinvis een paar foto’s.

Bij deze bruinvissen is te zien dat de vorm van de rugvin en het pigmentpatroon bij elke bruinvis uniek is.

Vaste bewoners
De individuen in de catalogus zijn minimaal één keer (maar meestal vaker) gefotografeerd in de periode van 2015 t/m 2018. Ook voor 2015 werden al opportunistisch foto’s verzameld. De bruinvissen in de catalogus zijn vergeleken met de individuen op deze oudere foto’s. Meerdere dieren bleken ook voor 2015 al in de Oosterschelde aanwezig te zijn. Met het foto-identificatieonderzoek is duidelijk geworden dat zeker 18 individuen al minimaal vijf jaar in de Oosterschelde rondzwemmen en dus vaste bewoners van dit gebied zijn. In tegenstelling tot de Noordzee, waar het aantal bruinvissen per seizoen wisselt doordat ze naar andere gebieden trekken, lijkt het erop dat veel bruinvissen jaarrond in de Oosterschelde aanwezig blijven. Ze zijn ooit door de Oosterscheldekering naar binnen gezwommen of in de Oosterschelde geboren en daarna gebleven.

Bruinvissen L018R015 en L050R46 hebben duidelijk een verschillende vorm rugvin.

Zelf foto’s vergelijken
Het onderzoek van Stichting Rugvin wordt in 2019 voortgezet om nog meer over de bruinvissen in de Oosterschelde te leren. Elke duidelijk gefotografeerde bruinvis levert weer aanvullende informatie op. Daarnaast kunnen foto’s die door andere mensen zijn gemaakt een waardevolle aanvulling voor het onderzoek zijn. Aan de hand van deze catalogus kunnen mensen ook zelf kijken of de door hun gefotografeerde bruinvis al eerder in de Oosterschelde is gezien. En als iemand een match met zijn of haar foto’s heeft gevonden, dan hoort Stichting Rugvin dat graag.

 

Klik hier om de catalogus 2015-2018 te bekijken (18 MB)

 

Dit onderzoek is mede mogelijk gemaakt door de inzet van vele vrijwilligers en met steun van het Wereld Natuur Fonds Nederland.

Naar boven