Actueel

Stichting Rugvin in het Zoogdier magazine

0

Het “Kijk daar”artikel in het blad Zoogdier, herfst 2019.

In het blad Zoogdier, de herfstuitgave, van de Zoogdiervereniging en Natuurpunt, is een artikel over de bruinvis verschenen in de rubriek “Kijk daar”. Annemieke Podt en Frank Zanderink van Stichting Rugvin schrijven in dit artikel met name over hoe en waar je in Nederland bruinvissen kunt waarnemen. Vanzelfsprekend gaat een groot deel over de Oosterschelde, maar ook worden andere goede waarnemingsplekken langs de Noordzeekust benoemd.

Het artikel beschrijft onder meer de hotspots Burghsluis en Zierikzee in de Oosterschelde, Studio Bruinvis en het bruinvis Foto ID project.

het artikel wordt geïllustreerd met foto’s die allen maakt zijn in de Oosterschelde.

Andere artikelen in het blad gaan o.m. over konijnen op Vlieland, beverdammen, de wolf en boommarters.

Zoogdier september 2019 Kijk daar de Bruinvis

Géén telling 21/22 september

0

Er vindt op zaterdag 21 of zondag 22 september géén bruinvistelling plaats op de Oosterschelde. We hebben nu besloten om de voorbereidingen te verplaatsen en ons te richten op zaterdag 28 en zondag 29 september. 

Twee bruinvissen in de Oosterschelde, 2018

Jaarlijks wordt op de Oosterschelde een grootscheepse (8-9 boten) bruinvistelling georganiseerd om inzicht te krijgen in het minimum aantal aanwezige bruinvissen. Hieraan doen tientallen vrijwilligers aan mee.

Dit jaar staat de 11e telling op de agenda. De telling van 2018 leverde een aantal van minimaal 48 dieren op die toen in de Oosterschelde voorkwamen.

De telling wordt mede mogelijk gemaakt door het Wereld Natuur Fonds

 

Studio Bruinvis weer operationeel

0

Schematische voorstelling Studio Bruinvis

Studio Bruinvis, de unieke installatie die het mogelijk maakt live naar bruinvissen te luisteren is weer in de lucht. Na een eerdere inspectie (Michel en Frank) bleek dat de zender op de boei niet meer werkte. Hier is een nieuwe voor gemaakt en gisteren, donderdag 12 september, is deze geplaatst op de boei.
Na deze reparatie kan men op het havenhoofd (westzijde kanaal) bij Zierikzee weer luisteren naar dé walvisachtige van de Oosterschelde.

Hopelijk zijn de komende luisteraars net zo gelukkig als Clive en Roger die vlak na de installatie al weer een bruinvis zagen en hoorden.

Uit de teller in de zuil blijkt dat er inmiddels al zo’n 10.000 bezoekers zijn geweest sinds de ingebruikname in 2017. En iedere gebruiker staat voor 5 minuten luisteren bij de zuil. Als u wilt gaan neem dan ook een verrekijker mee, niet altijd nodig maar dan kun je het dier ook van dichtbij bekijken.

Inspectie op de boei

Nieuw soort spitssnuitdolfijn ontdekt!

0

Boven: nieuwe spitssnuitdolfijn Berardius minimus. Onder: Berardius bairdii Illustratie Yoshimi Watanabe / National Museum of Nature and Science

In Japan is een nieuwe spitssnuitdolfijn ontdekt, met een bijna zwarte huid. De nieuwe soort, Berardius minimus, hoort bij een geslacht waarbinnen al twee andere donkergekleurde spitssnuitdolfijnen bekend waren, en heeft de Japanse naam kurotsuchikujira gekregen. Al langer spraken Japanse walvisvaarders van een kleine, zwarte spitssnuitdolfijn die nóg donkerder was dan de al bekende soort Berardius bairdii (die óók in de Japanse wateren zwemt en verwarrend genoeg ‘zwarte dolfijn’ wordt genoemd, ook al is hij donkergrijs). Die nog onbekende zwarte soort kreeg van de walvisvaarders de bijnaam ‘karasu’, oftewel kraai.

Biologen van de universiteit van Hokkaido hebben het uiterlijk van karasu nu in Scientific Reports beschreven en officieel bevestigd dat het om een nieuwe soort gaat. Spitssnuitdolfijnen jagen op onder meer inktvis in de diepzee, soms kilometers diep, en laten zich maar kort aan het wateroppervlak zien. (Bron: NRC.NL)

Met deze ontdekking komt het aantal walvisachtigen nu op 91 (afhankelijk van welke wetenschappelijke bron je gebruikt).

Wil je meer weten over walvissen, dolfijnen en bruinvissen, geef je dan op voor één van de cursussen van Stichting Rugvin.  Deze vinden plaats aan boord van de Nieuwe Maen op de Oosterschelde. De nieuwe data voor het najaar 2019 en het voorjaar van 2020 verschijnen binnenkort op onze site.

 

Bruinvistelling verschoven naar 21 of 22 september

0

Er vindt op zaterdag 14 of zondag 15 september géén bruinvistelling plaats op de Oosterschelde. We hebben nu besloten om de voorbereidingen te verplaatsen en ons te richten op zaterdag 21 en zondag 22 september. 

Twee bruinvissen in de Oosterschelde, 2018

Jaarlijks wordt op de Oosterschelde een grootscheepse (8-9 boten) bruinvistelling georganiseerd om inzicht te krijgen in het minimum aantal aanwezige bruinvissen. Hieraan doen tientallen vrijwilligers aan mee.

Dit jaar staat de 11e telling op de agenda. De telling van 2018 leverde een aantal van minimaal 48 dieren op die toen in de Oosterschelde voorkwamen.

De telling wordt mede mogelijk gemaakt door het Wereld Natuur Fonds

Dubbele inspanning foto ID groot succes

0

Voor ons foto-identificatieproject van bruinvissen in de Oosterschelde zijn we afhankelijk van het weer om data te kunnen verzamelen. Er mag niet meer dan 2 bft wind staan om de bruinvissen goed te kunnen waarnemen en fotograferen. Soms zijn er dagen dat er bijna geen wind staat (0-1 bft) en het water bijna spiegelglad is. Op zulke perfecte dagen zouden we het liefst zoveel mogelijk bruinvissen fotograferen, maar met één boot ben je beperkt in de inspanning die je kan leveren. Daarom kan het handig zijn om met meerdere boten het water op te gaan om de bruinvissen te fotograferen. Afgelopen zondag hebben we voor het eerst zo’n foto ID dag ingepland waarbij we het foto ID team in tweeën hebben gesplitst en naast ons eigen Zeevarken ook de motorboot Vreemd in hebben gezet. Deze dubbele inspanning bleek zijn vruchten af te werpen!

Bruinvis L028R023

Met ons eigen Zeevarken vertrokken Frank, Diederik en Annemieke in de ochtend vanuit Kats richting het oosten. Direct buiten de haven werd een eerste bruinvis gezien, waarvan ook meteen de identiteit kon worden vastgesteld aan de hand van de typische rugvinvorm en een litteken op de linkerzijde. Bij Goese Sas zagen we vervolgen twee andere bruinvissen, maar deze raakten we ondanks het vlakke water snel kwijt. Van één dier konden een paar ID foto’s gemaakt worden. Iets verderop langs de dijk richting Wemeldinge zagen we de volgende bruinvis. Deze bruinvis was druk aan het foerageren langs de dijk en leek zich niets aan te trekken van de vele duikers die ook in het gebied aanwezig waren.

Bruinvis L028R023 op een ander moment. Ziet u dat dit hetzelfde dier is als bovenstaande bruinvis?

Vanaf Wemeldinge zetten we koers naar de overkant en kwamen bij Gorishoek uit. Tijdens de jaarlijkse telling worden hier regelmatig bruinvissen gezien, maar vandaag hadden we geen succes. We besloten om via dezelfde route terug te gaan en kwamen bij Goese Sas weer een bruinvis tegen. Kort erop kreeg deze bruinvis gezelschap van een tweede dier. Dit tweede dier bleek hetzelfde individu als we op de heenweg al kort op deze locatie zagen. Van beide dieren werden ID foto’s gemaakt. Direct na deze waarneming kwamen we een volgend individu tegen. Deze bruinvis werd direct herkend aan het unieke pigmentpatroon op de flanken, het was bruinvis L028R023. Het dier liet zich goed benaderen, wat mooie foto’s opleverde. Na deze waarneming werden geen nieuwe bruinvissen meer gezien en kwamen we, na een korte ontmoeting met het andere foto-ID team bij Colijnsplaat, aan het eind van de middag weer aan in de haven van Kats.

Fotograaf Wouter Jan aan het werk

Het tweede foto-ID team vertrok op de Vreemd met aan boord Ronald, Isabella, Sander en Wouter Jan vanuit de Roompot, gelegen in het zuidwesten van de Oosterschelde. Voor de haven werd een groepje van drie bruinvissen opgepikt, waaronder een kalfje. De dieren konden gevolgd worden tot aan de boeienlijn, waarna de boot niet verder in die richting mocht varen. Verderop zwom nog een bruinvis. Dit bleek bruinvis L040R014 te zijn, die onlangs de bijnaam Tienus heeft gekregen omdat hij al minimaal tien jaar in de Oosterschelde rondzwemt. Daarna werd in de verte weer een bruinvis gezien, maar deze kon niet meer teruggevonden worden. Via het Oliegeultje ging de tocht door naar Burghsluis. In ondieper water langs de Roggeplaat voor Burghsluis werd een tweede moeder met kalf gezien. De moeder was herkenbaar aan diverse littekens. Dit bleek bruinvis L015R001 te zijn, waarvan we onze laatst geregistreerde waarneming in 2016 was. Goed nieuws dus dat ze (want nu er een kalf naast zwemt gaan we ervan uit dat het een vrouwtje is) nog steeds in de Oosterschelde aanwezig is.

Moeder met kalf bij Burghsluis

Ten oosten van Burghsluis, langs de dijk bij Schelphoek, werd zelfs een derde moeder met kalf gezien. De moeder was bruinvis L003R007, die we al sinds 2011 kennen, maar nog niet eerder met kalf zagen. Ook twee andere volwassen bruinvissen waren in dit gebied aanwezig, waaronder bruinvis L008R003/Willemien. Uiteindelijk volgde de laatste waarneming bij Zierikzee, waar een groepje van drie bruinvissen zwom. Na een pauze in de haven van Colijnsplaat eindigden de Vreemd aan het eind van de dag weer in Roompot.

Ontmoeting tussen de twee foto ID teams

De dubbele foto ID inspanning op deze prachtige dag leverde een mooi resultaat op. Uiteindelijk konden er vijftien volwassen bruinvissen worden geïdentificeerd op de vele gemaakte foto’s, waarvan er drie met kalfje werden gezien. Van de vijftien volwassen dieren bleken er veertien al in onze catalogus te staan en kan één dier waarschijnlijk als nieuw worden toegevoegd. Van de veertien bekende dieren hebben we er negen dit jaar al eens gezien, vier dieren waren in 2018 voor het laatst gezien en één dier in 2016. De drie bruinvissen met kalfje waren eerder nog niet met kalf gezien, waardoor we aanvullende informatie hebben verkregen over het geslacht van deze individuen.

Sinds april dit jaar hebben we aan de hand van foto’s al meer dan 40 (sub)adulte bruinvissen kunnen identificeren in de Oosterschelde en zijn hiervan bij vijf verschillende dieren kalfjes gezien. De volwassen dieren zijn grotendeels individuen we die al uit voorgaande jaren kennen. Sommige individuen kennen we zelfs al vijf tot tien jaar! Het foto ID seizoen van 2019 loopt nog door tot in oktober, dus hopelijk krijgen we in de komende twee maanden nog kansen om meer bruinvissen te fotograferen en identificeren , waarmee we verder onderzoek en analyses kunnen uitvoeren.

 

Bruinvis filmdag was top!

0

De cameramannen Erik en Roel zitten stand-by in het Zeevarken

Vrijdag 23 augustus gingen Annemieke en Frank op pad met Roel en Erik van BNNVARA Vroege Vogels televisie voor het maken van opnames. Deze bruinvisopnames en het verhaal over foto ID, tellingen, Studio Bruinvis en andere onderzoeken erachter, gaan gebruikt worden voor een serie van zes afleveringen over de natuur in de Nederlandse Delta.

De weer- en windomstandigheden waren tijdens deze dag top. Met het Zeevarken gingen we rond half elf op pad. Je kon kilometers rondom je heen kijken en het wateroppervlak scannen op zoek naar rugvinnen van bruinvissen. Maar die lieten zich toch de eerste paar uur niet zien. Ze waren simpelweg niet in de buurt.

Twee uit de catalogus bekende bruinvissen L046R040 en L012R004

We besloten om na een kort verschijnen van een bruinvis bij Zierikzee, richting Burghsluis/Schelphoek te gaan varen. Toen duurde het niet lang meer voordat we de eerste twee bruinvissen zagen. Kort daarop nog een tweetal en vervolgens moesten we vaak kiezen tussen welke twee gaan we nu op film zetten. Geweldig. We genoten er alle vier enorm van, de cameramannen waren helemaal in hun nopjes en namen genoeg materiaal mee naar de studio.

Willemien (L008R003) die uit nieuwsgierigheid naar de boot toe zwemt

Vervolgens dacht Annemieke ook nog bruinvis Willemien te herkennen en ja hoor dat klopte. Door de motor van de boot af te zetten, creëerden we een heerlijke ultieme rust die de nieuwsgierigheid (?) van deze bruinvis en die van een andere triggerden zodat ze naar de boot kwamen.  Geregeld doken er bruinvissen voor de boot op en werden er zowel goede foto’s voor het foto ID project gemaakt als wel voor de opnamen die waarschijnlijk op 04 oktober worden uitgezonden bij BNNVARA Vroege Vogels. Dit laten we t.z.t. nog weten.

Ook tweede cursus walvisobservatie met goed gevoel afgesloten!

0

De Nieuwe Maen tijdens de tocht op zaterdag

Afgelopen weekend,18 en 19 mei vond de tweede cursus walvisobservatie van 2019 plaats. Ook deze cursus vond grotendeels plaats aan dek van de “Nieuwe Maen”.

 

Voor het theoretische deel lagen we met het schip stil in de haven van Zierikzee en voor de praktijkervaringen gingen we de Oosterschelde op. En dat laatste deden we al vrij snel op zaterdagochtend en het begin van de middag omdat in deze tijdsperiode het water het vlakst en rustigste was. Dat bleek later een goede keuze.

De Nieuwe Maen met bruinvis voor de boeg vanaf het Zeevarken.

Tijdens deze tocht werd het schip vergezeld door het Zeevarken, de boot van Rugvin, zodat we drie keer in kleine groepen het water konden verkennen en dichter bij de bruinvis konden komen. Omdat het water heerlijk vlak was kostte het weinig moeite om bruinvissen waar te nemen. In het begin werden er snel twee bruinvissen gezien, een dier was echter snel vertrokken, maar de andere bruinvis bleef lange tijd in de buurt en kwam zelfs naar het Zeevarken toe. Het bleef lange tijd in beeld en was druk aan het jagen onderwater.

De bruinvis die lange tijd in beeld was.

 

We kregen zelfs hulp van de vele visdiefjes die veelal boven dezelfde plek hingen, op jacht naar visjes, als daar waar de bruinvis geregeld boven kwam. Je hoefde maar naar de vogels te kijken en je wist waar de bruinvis boven kwam. Omdat het zo’n rustig weer was en er weinig vaarverkeer was konden we het dier zelfs horen “puffen” als het boven kwam om adem te halen. Mooi om te zien en te beleven!

 

 

 

Dwergstern (Sterna albifrons)

Naast de bruinvissen en een paar gewone zeehonden werd er ook een relatief zeldzame vogelsoort waargenomen. In de buurt van het havenhoofd van Zierikzee  werden geregeld een of twee dwergsternen (Sterna albifrons) gespot. Waarschijnlijk broeden deze in het nabij gelegen plan Tureluur.

 

Lukt het om de 7 individuele bruinvissen te herkennen in 28 foto’s? (F. Zanderink)

Het weer verslechterde op een gegeven moment en besloten we terug te keren naar de haven van Zierikzee. Daar werd aan boord het theoretisch deel voortgezet. Op zondag hebben we nog geprobeerd uit te varen, maar het weer  en met name wind en regen zorgde ervoor dat dit geen lange tocht werd. Aan boord werden onder andere de taxonomie van de walvisachtigen, hoe de 90 soorten walvissen, dolfijnen en bruinvissen te onderscheiden en walvisfotografie besproken en werd er geoefend met het identificeren van de bruinvissen van de Oosterschelde.

Op het eind van de zondagmiddag sloten we de cursus met een certificaat af en vertrokken de 10 cursisten weer richting huis, in o.a. Vlaanderen, Noord Holland en andere plaatsen.

Veel dank aan de schippers van de Nieuwe Maen, Gaby Dido en Lennard.

Voorbereidingen bruinvistelling Oosterschelde 2019 gestart!

0

Onderweg naar de Zeelandbrug

Dit jaar wordt voor de 11e keer de bruinvistelling van de Oosterschelde georganiseerd. De voorbereidingen zijn inmiddels in volle gang. De telling houdt in dat we minimaal 8- 9 boten met een schipper nodig hebben en zo’n 30 -35  observers. Deze boten vertrekken dan allemaal in de ochtend vanaf de Oosterscheldekering richting het oosten en kammen vervolgens letterlijk de hele Oosterschelde uit, op zoek naar bruinvissen. Bruinvissen zijn de kleinste walvisachtigen van de Nederlandse wateren, maar deze zijn in de Oosterschelde relatief makkelijk te vinden.

Bruinvissen in de Oosterschelde onder ideale spotomstandigheden (Foto F. Zanderink)

Het is nu nog niet duidelijk wanneer de telling van 2019 gaat plaatsvinden, dat hangt namelijk van het weer af. En dan met name van de wind. De omstandigheden moeten gewoon goed zijn. Het liefst hebben we de Oosterschelde als een spiegeltje. Dan kunnen we de bruinvissen al op grote afstand waarnemen met slechts een minimale kans dat er dieren aan onze aandacht kunnen ontsnappen. De mogelijke tellingsdata zijn nu vastgesteld op 8, 9,15,16, 22 of 23 juni. Vinden we in juni geen geschikte datum dan verzetten we de telling naar augustus/september 2019.

De Marino met een Duitse filmploeg (NDR) aan boord tijdens de telling van 2017

Ieder jaar is het weer een fantastisch evenement, waarbij eigenlijk iedereen, op iedere boot bruinvissen ziet. Een dag met altijd mooie weer, simpelweg omdat het anders niet doorgaat, gezelligheid aan boord, een gemotiveerde bemanning, veel bruinvissen en een heerlijk tevreden gevoel na afloop. En voor ons als Stichting Rugvin weten we weer wat het actuele minimum aantal bruinvissen in de Oosterschelde is. Wat wil je nog meer.

NB. We zijn ieder jaar op zoek naar schippers en hun boot die ons willen helpen die dag. Heeft u interesse, neem dan contact met ons op.
De jaarlijkse telling wordt ook dit jaar weer mede mogelijk gemaakt door het Wereld Natuur Fonds.

Geslaagde vrijwilligersdag 2019

0

Ernst inventariseert de interesse van de vrijwilligers

Op zaterdag 20 april jl werd door Stichting Rugvin in Zierikzee/Oosterschelde een vrijwilligersdag gehouden. Er waren zo’n kleine 20 “oud” en “nieuw gedienden op deze middag aanwezig. Doel van deze middag was dat de vaste vrijwilligers elkaar eens van gezicht zouden leren kennen ipv alleen de naam te weten van anderen die bijv. tijdens een teling op een andere boot zaten of ook met de Stena Line mee gaan monitoren.

Wie is wie?

Naast het elkaar leren kennen en het ook verder leren kennen van de Stichting en het bestuur stond er ook de herkenring van de bruinvissen op het programma. Dit door middel van een spel met foto’s van de in de Oosterschelde levende bruinvissen.

De middag werd voortgezet met een wandeling naar het havenhoofd van Zierikzee waar bij Studio Bruinvis nog enkele bruinvissen werden waargenomen.

En natuurlijk was er een afsluiting met borrel op het terras van zonovergoten Zierikzee. Al met al een geslaagde vrijwilligersdag! Het nieuwe seizoen kan starten!

Naar boven