Oosterschelde

Terugkijken naar NDR reportage bruinvistelling Oosterschelde

0

Wouter Jan geeft tekst en uitleg tijdens de TV opnames

Afgelopen zondag 19-11, was in de uitzending van de Norddeutscher Rundfunk (NDR) een reportage over de bruinvistelling op de Oosterschelde van afgelopen 18  juni te zien. Het item in het programma Nordseereport heet “Weisst Du wieviel Wale schwimmen?”

Deze reportage geeft een mooi verslag weer van de bruinvistelling en hoe de bemanning/observers deze dag beleefden. Naast de interviews en toelichtingen van het team op de telling was het camerateam van de NDR ook in staat om mooie beelden te schieten van de vlakbij de “Marino” opduikende en zwemmende bruinvissen.

De Marino met de NDR crew en observersteam aan boord.

Kijk de uitzending nog eens terug en geniet van de mooie en unieke beelden van de bruinvissen die zelfs onderwater goed te volgen zijn. Op de foto zie je hoe dicht de bruinvissen bij de boot kwamen.

En zelfs een voor Stichitng Rugvin oude bekende bruinvis duikt op in deze mooie reportage!

Wil je de hele uitzending van Nordseereport terugzien met ook het Duitse commentaar bij de opnames van de telling klik dan op deze link en scroll door naar 30.25 m.

 

 

 

Stichting Rugvin op Duitse televisie

0

De NDR aan boord van de Marino.

De RIB van Erik met bemanning tijdens de bruinvistelling

Zondag 19 november om 18.00 uur komt de jaarlijkse bruinvistelling van Stichting Rugvin op de Oosterschelde in het programma Nordseereport van de Norddeutscher Rundfunk (NDR). Het televisie team van de NDR was mee tijdens onze telling op 18 juni jl.

In de uitzending is ons Rugvinteam op de Marino veelvuldig aan het woord met goede tekst en uitleg over de telling en de aanwezige bruinvissen. Ook werden er tijdens de telling veel bruinvissen gezien en konden deze ook bijzonder goed gefilmd worden. En een van deze bruinvissen is een oude bekende!!

De Marino was een van de 8 boten die meedeed aan de telling. In totaal werden die dag 35 bruinvissen geteld.

De jaarlijkse bruinvistelling wordt financieel mogelijk gemaakt door het Wereld Natuur Fonds.

 

 

 

.

 

Het bruinvisleven in de Oosterschelde meer ontrafeld

0

De zelfde bruinvis gefotografeerd in 2016 en 2017 (Foto A. Podt)

Sinds Stichting Rugvin in 2009 een deel van haar onderzoekspijlen ook richtte op de Oosterschelde, is de kennis over Nederlands talrijkste walvisachtige, de bruinvis, toegenomen. Vooral de herkenning van individuele dieren aan de hand van systematisch foto-identificatie onderzoek heeft hieraan bijgedragen. In de afgelopen drie jaar zijn er duizenden foto’s genomen. En met een succesvol resultaat!

In 2009 startte Stichting Rugvin met de jaarlijkse bruinvistelling in de Oosterschelde, gevolgd door akoestisch onderzoek in 2010. Sinds enkele jaren is daar een belangrijk onderzoek aan toegevoegd, namelijk het foto-identificatie project (“Photo ID”). Bij dit onderzoek worden individuele bruinvissen op foto’s herkend aan de hand van kleurpigmenten, rugvinvorm en littekens. Hiermee wordt een beeld gevormd over de populatiegrootte van de in de Oosterschelde levende bruinvissen, hoe lang de dieren in deze wateren verblijven en wat hun locatie voorkeur is. Daarnaast is het soms, door de aanwezigheid van een kalf, mogelijk het geslacht van het volwassen dier te bepalen.

Het Photo ID team 2017 in volle actie (Foto B. Engelen)

In de beginjaren van het foto-identificatie project op de Oosterschelde vonden slechts enkele tochten per jaar plaats, echter sinds 2015 beschikt de Stichting zelf over een kleine boot (RIB) wat het mogelijk maakte vaker het water op te gaan. Het foto-identificatie team bestaat uit studenten, die zo de kans krijgen onderzoekservaring op te doen, en vrijwilligers. Zij opereerden tijdens de zomermaanden (van 2015 – 2016) vanaf een vaste basis bij de Schelphoek en afgelopen zomer vanaf Kats. Het team werkte meestal met twee tot vier mensen aan boord die het water aftuurden op zoek naar de kleine rugvin van een bruinvis. Als er een bruinvis werd gezien, benaderde het team dit dier rustig, om eventuele verstoring zoveel mogelijk te voorkomen. Zodra de positie van de bruinvis ten opzichte van de boot ideaal was, werd geprobeerd van beide zijden foto’s te maken met behulp van een camera met telelens. Al deze foto’s zijn per individuele bruinvis gesorteerd en in een catalogus verwerkt. Hierbij zijn gegevens als datum, tijdstip, locatie en het gedrag eveneens van belang.

Twee bruinvissen met verschillende rugvinvormen (Foto: A. Podt)

Het Photo ID team 2017 in volle actieTussen 2015 en 2017 maakte het onderzoeksteam duizenden foto’s. Deze fotoverzameling werd aangevuld met foto’s van andere bruinvisspotters. Al deze foto’s werden vervolgens geanalyseerd: “Op de foto’s kon ik ruim 40 individuele bruinvissen identificeren. Daarnaast heb ik naar oudere foto’s gekeken die tussen 2007 en 2014 waren genomen. Bij twaalf bruinvissen kon worden vastgesteld dat zij al minimaal vijf tot tien jaar in de Oosterschelde verblijven!” aldus Annemieke Podt, onderzoeker bij het foto-identificatie team. “Het is prachtig om deze kleine walvisachtige in Nederland te zien. Het succesvol kunnen herkennen van individuen maakt het waarnemen en fotograferen van bruinvissen extra speciaal voor mij. Afgelopen zomer vond ik het vooral bijzonder om individuen opnieuw tegen te komen die ik één of twee jaar geleden ook al had gezien.”

Een van de langst bekende bruinvissen van de Oosterschelde (Fotot WJ Strietman)

Het opmerkelijkste ‘photo ID’ voorval betrof een bruinvis die sinds 2011 geregeld werd waargenomen tussen Burghsluis en Zierikzee. Deze bruinvis werd nooit in het bijzijn van een kalf gezien. Daarom namen de onderzoekers voorzichtig aan dat dit een mannetje was. Echter, dit jaar werd het dier met een kalf gespot in de buurt van Wemeldinge. De moeder werd een maand later opnieuw gezien tussen Burghsluis en Zierikzee, maar toen helaas zonder kalf. Het kalfje heeft het waarschijnlijk niet gered.

Bruinvis met duidelijke kleurtekening op de flank. (Foto A. Podt)

Met behulp van foto-identificatie is het mogelijk het leven van de bruinvissen in de Oosterschelde steeds verder te ontrafelen. In de toekomst biedt deze techniek kansen om nog meer over de bruinvissen te leren. Dit geldt bijvoorbeeld voor de overlevingskansen van kalfjes en de sociale banden tussen deze dieren. Naast dit specifieke onderzoek, worden ook onderzoeksgegevens via Studio Bruinvis verzameld. Studio Bruinvis is een ‘fysieke luisterpaal’ op het Havenhoofd van Zierikzee. Het is een wereldwijd uniek project waar de geluiden van bruinvissen live kunnen worden gehoord beluisterd. De geluiden worden ook opgenomen voor analyse. Deze projecten worden financieel mede mogelijk gemaakt door het Wereld Natuur Fonds.

Het seizoen van 2017 zit er op. In 2018 staat het Photo-ID team weer paraat! Heb je interesse om als student of vrijwilliger lid te worden van het Photo ID team 2018 neem dan contact met ons op.

 

Studio Bruinvis getroffen door vandalisme.

0

Schema Studio Bruinvis

Studio Bruinvis is tijdelijk onklaar geraakt door vandalisme. Onlangs is de drukknop van de speaker bij Studio Bruinvis op het havenhoofd door het gebruik van vuur (aansteker?) gesmolten waardoor de werking en de geluidsweergave zijn gestopt.

We gaan binnenkort een nieuwe drukknop plaatsen en extra maatregelen nemen waaronder cameratoezicht.

Helaas moesten vele mensen die zich met het mooie weer van de afgelogen dagen zich richting het havenhoofd van Zierikzee begeven het even zonder bruinvisgeluiden stellen.

 

Studio Bruinvis goed bezocht

0

Even een zonnetje en het havenhoofd van Zierikzee loopt weer vol met mensen.

Afgelopen zondag is het team van Rugvin weer even met de boot bij de boei van Studio Bruinvis geweest om het wier van de hydrofoon te halen. Vanaf die plek hadden we goed zicht op de bezoekers van Studio Bruinvis en konden we concluderen dat deze goed wordt bezocht. Er was die dag even een lekker zonnetje na dagen van regen en wind en meteen is er weer veel belangstelling voor het beluisteren en spotten van bruinvissen.

De boei van Studio Bruinvis met een van de Oosterschelde bruinvissen.

Enkele dagen hiervoor was er op de teller gekeken die bijhoudt hoe vaak het geluid van de bruinvissen wordt aangezet. De teller die half augustus geplaatst was stond na een ruime maand op meer dan 1000 afspeelmomenten. Dat zijn ongeveer 30 momenten per dag bij niet uitzonderlijk goed weer. Observaties in begin augustus gaven aan dat op zonnige dagen de bezoeken rond de 100 wandelaars en fietsers per dag liggen.  

Momenteel worden de eerste weken dataopslag van de bruinvisgeluiden uitgelezen door 3 studenten van het van Hall Larenstein in Leeuwarden. Deze studenten onderzoeken o.m. de relatie van het getijde en de aanwezigheid van bruinvissen bij het havenhoofd. We hopen hiermee bezoekers van Studio Bruinvis  binnenkort beter te kunnen infomeren over wat de beste momenten zijn om naar de bruinvissen te luisteren. 

Schematische weergave Studio bruinvis

Daarnaast zal de data ook inzicht geven over de invloed van het seizoen, aanwezigheid voedsel duur van de aanwezigheid etc.

Studio Bruinvis is een initiatief van Stichting Rugvin met financiële steun van het Wereld Natuur Fonds, Nationaal Park Oosterschelde, Natuurmonumenten en de gemeente Schouwen-Duiveland.

Walvisspotten over de wereld (8) De Oosterschelde

0

Dit is deel 8 van de serie over de beste walvisspotgebieden van de wereld. We gaan iedere paar weken een nieuw gebied onder de aandacht brengen. We zullen hierbij aandacht schenken aan welke walvisachtigen je per gebied kunt aantreffen, met welke organisatie(s) je een walvistrip zou kunnen boeken of als vrijwilliger kunt aanmonsteren (we selecteren hierbij wel op organisaties die zich houden aan de nodige gedragsregels) en waar de locatie precies is gesitueerd. Alle informatie over deze gebieden bundelen we op onze webpagina “waar zelf walvissen zien”. Op deze manier werken we toe naar een groot overzicht van kaarten, foto’s en informatie.

Twee bruinvissen nabij Zierikzee (Foto: E. Schrijver)

Hoewel Nederland niet bekend staat als walvisland is het eigenlijk helemaal niet moeilijk om in ons land walvisachtigen te zien, dit geldt in ieder geval voor de bruinvis.

Overal in de (Nederlandse) Noordzee kun je bruinvissen en in mindere mate witsnuitdolfijnen of andere soorten tegenkomen. De meest voorkomende walvisachtige is de bruinvis. Deze kun je al zien, als je er oog voor hebt, vanaf (veer)boten, bijvoorbeeld vanaf de Stena Line naar Harwich, maar ook vanaf het strand of vanaf een pier. Een bekende pier is die bij IJmuiden. Hier worden regelmatig bruinvissen waargenomen, ook worden in het Marsdiep (het water tussen Den Helder en Texel) geregeld bruinvissen en andere walvisachtigen (jaarlijks wel een of meer bultruggen) gezien.

Bruinvis hotspots in de Oosterschelde

 

Maar de “makkelijkste” plekken bevinden zich zonder twijfel rondom de Oosterschelde. In de Oosterschelde zwemmen momenteel ruim dertig bruinvissen rond die zich graag ophouden bij de diepe plekken aldaar.

De MS Onrust “omsingeld” door twee bruinvissen.

Deze zogenaamde hotspots (zie kaartje) bevinden zich o.m bij de haven van Burghsluis, de haven van Kats en het havenhoofd van Zierikzee.
Wil je graag mee met een boot het water op om bruinvissen of zeehonden te spotten dan kun je opstappen op de “MS Onrust” bij Burghsluis.

Volgend voorjaar (2018) komen we als Stichting Rugvin met een eigen aanbod voor natuurfotografen.

 

Een bruinvis bij de boei van Studio Bruinvis

Op het havenhoofd van Zierikzee kun je niet alleen bruinvissen zien, maar je kunt ze hier ook horen via onze Studio Bruinvis. Je kunt hier gewoon naar toe wandelen of fietsen! En bovendien zitten de dieren hier hier het hele jaar door. Binnenkort willen we met behulp van Studio Bruinvis geluidsregistraties de geïnteresseerde luisteraars laten weten wat de beste tijden zijn om te gaan luisteren en kijken.

En je kunt ook zomaar geluk hebben met andere soorten. Geregeld worden ook bultruggen en witsnuitdolfijnen gezien in de Nederlandse Noordzee.

 

Bruinvissen met drone gefilmd in Oosterschelde

0

Inger vangt de drone op na de eerste vlucht.

Afgelopen maandag hebben Rijkswaterstaat en Stichting Rugvin geëxperimenteerd met het filmen van bruinvissen in de Oosterschelde met de inzet van een drone. Het doel van de tocht op de Oosterschelde met de drone was om te testen of het mogelijk was bruinvissen te filmen en te fotograferen zodat identificatie en het inschatten van de fitheid van de dieren vanuit de lucht mogelijk zou zijn.  Inger van de Bosch (RWS) gaat hier nl haar PhD van maken. Zij werd vanuit RWS vergezeld door de drone piloot Olaf van Hese.

 

 

De bruinvis die ook met de drone gefilmd is zwemt naar de boot het Zeevarken toe.

Het was het RWS en Rugvin team (Annemieke en Frank) gelukt meerdere keren de bruinvissen te vinden en vervolgens te filmen. Maar eenvoudig was dit niet. In totaal werden er vier bruinvissen waargenomen bij Zierikzee en Burghsluis, maar de dieren waren erg mobiel en onvoorspelbaar. De komende dagen worden alle beelden die gemaakt zijn nagelopen en geanalyseerd. Een eerste leuke opname waarbij een nieuwsgierige bruinvis dicht bij de boot van Rugvin kwam willen we alvast graag delen. Zo te zien bekommerde het dier zich niet veel om wat er op het water gebeurde. En dat is goed om te weten!.

De hier afgebeelde bruinvis is een goede bekende van het Foto ID team. Momenteel zijn al zo’n twintig bruinvissen van de ca 35 dieren in de Oosterschelde geïdentificeerd.

Spitssnuitdolfijn in Oosterschelde

0

Gewone spitssnuitdolfijn (Mesoplodon bidens) Foto: Christa de Boks)

 

Op 30 augustus is in de buurt van “Neeltje Jans” in de Oosterschelde een “gewone spitssnuitdolfijn (Mesoplodon bidens) waargenomen. Het dier was toen nog “springlevend” zie beeldmateriaal. Helaas is deze walvisachtige vandaag levend gestrand in de buurt van de Schelphoek (Oosterschelde), waarna het korte tijd later overleed.
Het dier is inmiddels onderzocht aan veterinaire faculteit in Utrecht. Klik hier voor de bevindingen.

 

Kenmerkend is de lange spitse snuit (Foto Christa de Boks)

De familie van de spitssnuitdolfijnen, eigenlijk kleine walvissen, kent 21 verschillende soorten (hiervan zijn de butskoppen de bekendste soorten). De gewone spitssnuitdolfijn die nu dus in de Oosterschelde is waargenomen kan tot 5,5 meter lang worden en wordt normaliter alleen in de  Atlantische oceaan waargenomen. Er is nog niet veel bekend over deze walvisachtige, maar het dier schijnt zich normaliter vooral met inktvissen te voeden.

 

 

Een update van het bruinvis foto ID project: Willem(ien) heeft een kalfje!

0

Match 1, foto’s: Wouter Jan Strietman (2011) & Annemieke Podt (2017)

Sinds de nieuwe boot van Stichting Rugvin (Zeevarken II) begin juli is gearriveerd, gaat het foto-identificatie team weer regelmatig de Oosterschelde op. We maken foto’s en verzamelen gegevens van de populatie bruinvissen in dit gebied. Met behulp van foto’s kunnen we individuen herkennen en daardoor over een langere periode volgen. Zo kunnen we meer over de bruinvissen in de Oosterschelde leren.

In de eerste weken met de nieuwe boot hebben we een aantal succesvolle dagen op het water gehad, met mooie waarnemingen en veel foto’s als resultaat. Natuurlijk moeten de gemaakte foto’s achteraf worden uitgezocht en vergeleken met foto’s in onze catalogus die – soms jaren – eerder gemaakt zijn. Zo onderzoeken we of het individu al vaker is gefotografeerd. We kijken bij het vergelijken vooral naar kleurpigment, littekens en de vorm van de rugvin.

 

 

Match 2 Wouter Jan Strietman (2011) & Ronald Smit (2017)

Bij het uitzoeken van recente foto’s werden naast nieuwe individuen ook diverse matches gevonden. Zo werd een bruinvis op 28 mei 2017 vanaf een rondvaartboot bij Wemeldingen gefotografeerd. Op 1 en 7 augustus werd deze bruinvis opnieuw gezien door het foto-identificatie team, nu vlakbij Kats. Echter, toen we onze foto’s van de afgelopen weken vergeleken met oude foto’s in de catalogus kwamen we nog twee matches tegen, met zes jaar geleden! Een bruinvis die op 9 juli 2017 werd gefotografeerd, stond ook op foto’s van 26 juni 2011. En op 1 augustus werd er een bruinvis gezien die 2 oktober 2011 op foto was vastgelegd.

 

 

Foto’s Willemien: Wouter Jan Strietman (2011-2015), Annemieke Podt (2016) & John Gerrits (2017)

In onze fotocatalogus heeft elke bruinvis een identificatienummer. Toch heeft één van de bruinvissen ook een naam gekregen, ‘Willem’. Deze bruinvis is vernoemd naar een schipper die enkele jaren geleden vrijwilligers van Stichting Rugvin mee liet gaan op zijn boot. Willem is een makkelijk herkenbare bruinvis door een inkeping in de rugvin en de vele littekens op het lichaam. Deze bruinvis is sinds 2011 bijna elk jaar door ons gezien in het noordwestelijke deel van de Oosterschelde (Burghsluis-Zierikzee). Ook in juni dit jaar werd Willem hier nog twee keer waargenomen. De verrassing was dus groot toen er op de Facebookpagina van nationaal park Oosterschelde foto’s van eind juli opdoken waar Willem bij Wemeldinge zwom, aan de andere kant van de Oosterschelde. En nog interessanter, er zwom een kalfje bij! De naam Willem hebben we dus veranderd naar Willemien. Hopelijk gaan wij Willemien met haar kalf deze zomer zelf ook nog tegenkomen!

Willemien met kalf (Foto: John Gerrits)

Heb je duidelijke foto’s van bruinvissen in de Oosterschelde, stuur ze dan gerust met datum en locatie naar rugvinfoundation@gmail.com en wie weet vinden we nog een match! En als je meer foto’s wilt zien en op de hoogte wilt blijven van het foto-identificatie onderzoek, volg ons dan ook op Instagram: https://www.instagram.com/stichtingrugvin/

Meer informatie over het Bruinvis foto ID project kun je vinden op onze Foto ID pagina.

Het Foto ID project wordt mede mogelijk gemaakt het Wereld Natuur Fonds.

 

Bruinvis Foto ID team 2017 van start

0

Zeevarken II vlak voor de tewaterlating

Afgelopen vrijdag 7 juli is de nieuwe boot van Stichting Rugvin, het Zeevarken II, gearriveerd in de haven van Kats. Direct na het vaargereed maken is een deel van het Bruinvis Foto ID team het water van de Oosterschelde opgegaan voor het uittesten van de boot en al te ruiken aan het echte werk. Dit werk, het maken van foto’s van bruinvissen ter identificatie, zal de komende zomer en eerste deel van het najaar geschieden. Hiervoor zijn nu ook bijna alle leden van het Foto ID team inmiddels geslaagd voor het vaarbewijs I en II. Een aantal leden van het team doen dit voor hun studie, anderen doen dit als vrijwilliger voor Stichting Rugvin.

 

Voorbeeld van foto’s van het zelfde dier in verschillende jaren. (foto’s A. Podt)

De afgelopen twee jaar is rond Burghsluis en Zierikzee al intensief gewerkt aan het maken van een fotocatalogus van de in de Oosterschelde levende bruinvissen. Veel dieren zijn toen al prima in beeld gebracht, vandaar dat we nu in 2017 een stuk zijn opgeschoven in de Oosterschelde, vooral om te zien of op andere plekken dezelfde dieren of juist weer geheel andere bruivnissen voorkomen. Uit de bruinvistelling van 18 juni jl weten we nu dat er zeker 34 bruinvissen voorkomen in de Oosterschelde. Een groot deel van deze Oosterschelde populatie is inmiddels opgenomen in de catalogus.

De eerste bruinvis die op de eerste dag is gefotografeerd.

 

Met deze catalogus leren we veel over de leeftijd van bruinvissen, het sociale gedrag en hoe en waar ze zich in de Oosterschelde begeven in relatie tot het getijde, het aanbod aan prooivis etc. Ook werden vrijdag, zaterdag en vandaag al de eerste foto’s gemaakt van moeilijke en makkelijk te herkennen dieren.

De aanschaf van de nieuwe boot, Zeevarken II, is mede mogelijk gemaakt door een gulle donatie en steun van het Wereld Natuur Fonds Nederland.

 

Zeer herkenbare littekens op een flank van bruinvis

Ook zaterdag en zondag jl zijn weer bruinvissen gefotografeerd, het lijken “nieuwe” dieren te zijn.

 

Naar boven