Bruinvissen

Eerste witsnuitdolfijnen en bruinvissen van 2018

0

Witsnuitdolfijn (niet gefotografeerd tijdens deze trip)

Op de afgelopen monitoringstrip van 13 en 14 januari door Stichting Rugvin zijn de eerste bruinvissen en witsnuitdolfijnen van 2018 gespot.

Vanaf de brug van Stena Hollandica werden op zaterdag naar Harwich toe geen waarnemingen gedaan. Op de terugweg naar Hoek van Holland met de Stena Britannica was het wel raak met 4 bruinvissen en 3 witsnuitdolfijnen. De omstandigheden op zee waren op zaterdag (Bft 3-4)  en zondag (Bft 4-5) redelijk te noemen. Zoals gebruikelijk zijn de uren bij daglicht op de Hollandica in de wintermaanden beperkt.

Roodkeelduiker (Natuur in beeld)

Naast deze 7 walvisachtigen werden ook veel roodkeelduikers (Gavia stellata) gespot, met name aan de Engelse. Deze typische kust- en zeevogels worden aan deze zijde van de Noordzee in de wintermaanden geregeld waargenomen door de observers.

Binnenkort verschijnt de eerste Blog van dit jaar over deze trip.

Soms overleeft een bruinvis een aanval van een grijze zeehond.

0

Grijze zeehond valt bruinvis aan (Foto: Thibaut Bouveroux)

Vandaag, donderdag 11 januari, verschijnt in het wetenschappelijk tijdschrift Lutra het artikel “Grey seal attacks on harbour porpoises in the Eastern Scheldt: cases of survival and mortality”, dat over de grijze zeehond aanvallen op bruinvissen in de Oosterschelde gaat. het is geschreven door Annemieke Podt (Stichting Rugvin) en Lonneke IJsseldijk (Veterinaire faculteit Utrecht).  

Het is al langer duidelijk dat grijze zeehonden (Halichoerus grypus) soms jagen op bruinvissen. Het is zelfs zo, blijkt uit een studie, dat de grootste doodsoorzaak onder bruinvissen in Nederland bestaat uit die aanvallen. Naast de dodelijke aanvallen zijn er ook gevallen bekend van bruinvissen die een aanval overleven. Dit gebeurt ook in de Oosterschelde, waar deze twee zeezoogdieren ook voorkomen, dat een geschikte locatie is om deze interactie verder te onderzoeken.

Bruinvis gefotografeerd in 2016 met littekens van door grijze zeehond aangebrachte wonden. (Foto’s Annemieke Podt)

Foto’s van bruinvissen worden door Stichting Rugvin al jaren verzameld binnen het Foto Identificatie (ID) programma. In de database van het programma werden bij vier individuele in de Oosterschelde zwemmende en levende bruinvissen littekens aangetroffen (zei foto’s), die sterk overeenkomen met de door de veterinaire faculteit beschreven wonden, welke door grijze zeehonden worden toegebracht. En deze wonden waren volledig genezen.

Bruinvis in Oosterschelde met littekens door grijze zeehond (Foto: Annemieke Podt)

 

Het is aangetoond dat minimaal 10 bruinvissen zijn gestrand in de Oosterschelde door aanvallen van grijze zeehonden in de laatste decennia. Deze predatiedreiging voor de bruinvis in combinatie met de schaarse voedingsbronnen in de Oosterschelde impliceert een aanzienlijk druk op het overleven van de bruinvis. Gedragsaanpassingen zijn daarom bij de bruinvis de komende jaren te verwachten.

Binnenkort wordt het artikel ook geplaatst in Nature Today. Lees hier het Gezamenlijk persbericht van de faculteit Diergeneeskunde en Stichting Rugvin.

 

 

2017, voorlopig het jaar met de meeste bruinviswaarnemingen per maand!

0

Bruinvis tussen de jan-van-genten (Foto F. Zanderink)

Tijdens de monitoringstrip van 2 en 3 december jl. tijdens de overtocht met de Stena Line veerboten Hollandica en Britannica zijn 7 bruinvissen waargenomen, een gelijk aantal als vorige maand. Dit brengt het totale aantal bruinvissen voor 2017 op 360. Dat is, ondanks de drie maanden dat er niet is meegevaren en gemonitord, meer dan dat er de afgelopen jaren werden waargenomen. Alleen in 2010 (403) en 2013 (377) werden er meer bruinvissen waargenomen. Rekenen we per maand dan is 2017 recordhouder met 40 bruinvissen per tocht. In 2013 waren dat er 37 per tocht en in 2011, 34.

Vaal stormvogeltje

De tendens van meer bruinvissen in de Nederlandse wateren (lees in het zuidelijke deel) zet dus door. Ook is duidelijk zichtbaar dat de zomermaanden meer en meer de beste maanden worden om bruinvissen waar te nemen. Dat was voorheen (voor 2010) totaal anders, toen waren we blij als we er in de zomermaanden überhaupt een zagen.

Vaal StormvogeltjeNaast de bruinvissen werden er ook weer diverse zeevogels waargenomen zoals de bijna altijd voorkomende jan-van-genten, zeekoeten en Noordse stormvogels. Maar zeer bijzonder was de waarneming van een vaal stormvogeltje (Oceanodroma leucorhoa).

Windmolenpark onderweg in heiïge omstandigheden. (Foto WJ Strietman)

Naast de 360 bruinvissen zijn er dit jaar ook nog 3 dolfijnen waargenomen, waarvan we niet de soort hebben kunnen vaststellen.

Qua omstandigheden was het overigens een echte wintertocht, met vroeg invallende duisternis en heiig weer. Dus geen ideale omstandigheden.

Studenten en vrijwilligers gezocht voor Foto ID bruinvissen

0

Het team van 2017 aan het werk

Stichting Rugvin is op zoek naar studenten (voor een onderzoeksstage) en vrijwilligers die deel willen uitmaken van ons Bruinvis Foto ID team in 2018.

Doel van het team en het project is om aan de hand van foto’s de in de Oosterschelde aanwezige bruinvissen te identificeren en hierdoor meer te weten te komen over o.m. het gedrag, de leeftijden, de sociale structuur etc.. Zie onze webpagina.

Voorbeelden van onze Foto ID database

Vanaf mei 2018 willen we weer regelmatig het water op, zodra de weersomstandigheden dit toelaten. In de regel ga je met drie tot vier teamleden het water op met onze eigen “Zeevarken” (Rigid Inflatable Boat). De vertrekhaven voor volgend jaar is waarschijnlijk weer Kats. Ev. meerdaags verblijf is dan op de camping in Kats.

2018 wordt het vierde jaar waarin we ons Foto ID project intensief met een eigen boot vorm geven. Ieder jaar worden er prachtige resultaten behaald en mooie ontdekkingen gedaan.

Heb je interesse in walvisachtigen, houd je van fotograferen, heb je tijd en ben je daarin flexibel en ben je bereid je vaarbewijs I en II te halen, indien nodig, neem dan contact met ons op.

Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door het Wereld Natuur Fonds.

 

Toch nog zeven bruinvissen

0

Stena Hollandica

In het afgelopen weekend van 25 en 26 november zijn de observers van Stichting Rugvin weer voor een tweedaagse monitoringstrip mee geweest met de Stena Hollandica en Stena Britannica.

Bruinvis vanaf de brug. (D. Beuker)

Ondanks de niet geweldige weersomstandigheden van Bft 6 en zelfs 7, lukte het de twee observers tussen Hoek van Holland en Harwich toch nog 7 bruinvissen te tellen.

Naast de bruinvissen namen de  observers veel zeevogels waar onder jan-van-genten, alken, een grote jager en vele honderden meeuwen.

Met het aantal van zeven bruinvissen komt het totaal aantal waargenomen bruinvissen in 2017 op 353 dieren. Dat is al met al een vrij hoog cijfer, als je in beschouwing neemt dat we de laatste twee maanden niet mee hebben kunnen varen vanwege de veelal slechte weersomstandigheden op zee.

Lees hier de blog van deze trip.

Terugkijken naar NDR reportage bruinvistelling Oosterschelde

0

Wouter Jan geeft tekst en uitleg tijdens de TV opnames

Afgelopen zondag 19-11, was in de uitzending van de Norddeutscher Rundfunk (NDR) een reportage over de bruinvistelling op de Oosterschelde van afgelopen 18  juni te zien. Het item in het programma Nordseereport heet “Weisst Du wieviel Wale schwimmen?”

Deze reportage geeft een mooi verslag weer van de bruinvistelling en hoe de bemanning/observers deze dag beleefden. Naast de interviews en toelichtingen van het team op de telling was het camerateam van de NDR ook in staat om mooie beelden te schieten van de vlakbij de “Marino” opduikende en zwemmende bruinvissen.

De Marino met de NDR crew en observersteam aan boord.

Kijk de uitzending nog eens terug en geniet van de mooie en unieke beelden van de bruinvissen die zelfs onderwater goed te volgen zijn. Op de foto zie je hoe dicht de bruinvissen bij de boot kwamen.

En zelfs een voor Stichitng Rugvin oude bekende bruinvis duikt op in deze mooie reportage!

Wil je de hele uitzending van Nordseereport terugzien met ook het Duitse commentaar bij de opnames van de telling klik dan op deze link en scroll door naar 30.25 m.

 

 

 

Stichting Rugvin op Duitse televisie

0

De NDR aan boord van de Marino.

De RIB van Erik met bemanning tijdens de bruinvistelling

Zondag 19 november om 18.00 uur komt de jaarlijkse bruinvistelling van Stichting Rugvin op de Oosterschelde in het programma Nordseereport van de Norddeutscher Rundfunk (NDR). Het televisie team van de NDR was mee tijdens onze telling op 18 juni jl.

In de uitzending is ons Rugvinteam op de Marino veelvuldig aan het woord met goede tekst en uitleg over de telling en de aanwezige bruinvissen. Ook werden er tijdens de telling veel bruinvissen gezien en konden deze ook bijzonder goed gefilmd worden. En een van deze bruinvissen is een oude bekende!!

De Marino was een van de 8 boten die meedeed aan de telling. In totaal werden die dag 35 bruinvissen geteld.

De jaarlijkse bruinvistelling wordt financieel mogelijk gemaakt door het Wereld Natuur Fonds.

 

 

 

.

 

Het bruinvisleven in de Oosterschelde meer ontrafeld

0

De zelfde bruinvis gefotografeerd in 2016 en 2017 (Foto A. Podt)

Sinds Stichting Rugvin in 2009 een deel van haar onderzoekspijlen ook richtte op de Oosterschelde, is de kennis over Nederlands talrijkste walvisachtige, de bruinvis, toegenomen. Vooral de herkenning van individuele dieren aan de hand van systematisch foto-identificatie onderzoek heeft hieraan bijgedragen. In de afgelopen drie jaar zijn er duizenden foto’s genomen. En met een succesvol resultaat!

In 2009 startte Stichting Rugvin met de jaarlijkse bruinvistelling in de Oosterschelde, gevolgd door akoestisch onderzoek in 2010. Sinds enkele jaren is daar een belangrijk onderzoek aan toegevoegd, namelijk het foto-identificatie project (“Photo ID”). Bij dit onderzoek worden individuele bruinvissen op foto’s herkend aan de hand van kleurpigmenten, rugvinvorm en littekens. Hiermee wordt een beeld gevormd over de populatiegrootte van de in de Oosterschelde levende bruinvissen, hoe lang de dieren in deze wateren verblijven en wat hun locatie voorkeur is. Daarnaast is het soms, door de aanwezigheid van een kalf, mogelijk het geslacht van het volwassen dier te bepalen.

Het Photo ID team 2017 in volle actie (Foto B. Engelen)

In de beginjaren van het foto-identificatie project op de Oosterschelde vonden slechts enkele tochten per jaar plaats, echter sinds 2015 beschikt de Stichting zelf over een kleine boot (RIB) wat het mogelijk maakte vaker het water op te gaan. Het foto-identificatie team bestaat uit studenten, die zo de kans krijgen onderzoekservaring op te doen, en vrijwilligers. Zij opereerden tijdens de zomermaanden (van 2015 – 2016) vanaf een vaste basis bij de Schelphoek en afgelopen zomer vanaf Kats. Het team werkte meestal met twee tot vier mensen aan boord die het water aftuurden op zoek naar de kleine rugvin van een bruinvis. Als er een bruinvis werd gezien, benaderde het team dit dier rustig, om eventuele verstoring zoveel mogelijk te voorkomen. Zodra de positie van de bruinvis ten opzichte van de boot ideaal was, werd geprobeerd van beide zijden foto’s te maken met behulp van een camera met telelens. Al deze foto’s zijn per individuele bruinvis gesorteerd en in een catalogus verwerkt. Hierbij zijn gegevens als datum, tijdstip, locatie en het gedrag eveneens van belang.

Twee bruinvissen met verschillende rugvinvormen (Foto: A. Podt)

Het Photo ID team 2017 in volle actieTussen 2015 en 2017 maakte het onderzoeksteam duizenden foto’s. Deze fotoverzameling werd aangevuld met foto’s van andere bruinvisspotters. Al deze foto’s werden vervolgens geanalyseerd: “Op de foto’s kon ik ruim 40 individuele bruinvissen identificeren. Daarnaast heb ik naar oudere foto’s gekeken die tussen 2007 en 2014 waren genomen. Bij twaalf bruinvissen kon worden vastgesteld dat zij al minimaal vijf tot tien jaar in de Oosterschelde verblijven!” aldus Annemieke Podt, onderzoeker bij het foto-identificatie team. “Het is prachtig om deze kleine walvisachtige in Nederland te zien. Het succesvol kunnen herkennen van individuen maakt het waarnemen en fotograferen van bruinvissen extra speciaal voor mij. Afgelopen zomer vond ik het vooral bijzonder om individuen opnieuw tegen te komen die ik één of twee jaar geleden ook al had gezien.”

Een van de langst bekende bruinvissen van de Oosterschelde (Fotot WJ Strietman)

Het opmerkelijkste ‘photo ID’ voorval betrof een bruinvis die sinds 2011 geregeld werd waargenomen tussen Burghsluis en Zierikzee. Deze bruinvis werd nooit in het bijzijn van een kalf gezien. Daarom namen de onderzoekers voorzichtig aan dat dit een mannetje was. Echter, dit jaar werd het dier met een kalf gespot in de buurt van Wemeldinge. De moeder werd een maand later opnieuw gezien tussen Burghsluis en Zierikzee, maar toen helaas zonder kalf. Het kalfje heeft het waarschijnlijk niet gered.

Bruinvis met duidelijke kleurtekening op de flank. (Foto A. Podt)

Met behulp van foto-identificatie is het mogelijk het leven van de bruinvissen in de Oosterschelde steeds verder te ontrafelen. In de toekomst biedt deze techniek kansen om nog meer over de bruinvissen te leren. Dit geldt bijvoorbeeld voor de overlevingskansen van kalfjes en de sociale banden tussen deze dieren. Naast dit specifieke onderzoek, worden ook onderzoeksgegevens via Studio Bruinvis verzameld. Studio Bruinvis is een ‘fysieke luisterpaal’ op het Havenhoofd van Zierikzee. Het is een wereldwijd uniek project waar de geluiden van bruinvissen live kunnen worden gehoord beluisterd. De geluiden worden ook opgenomen voor analyse. Deze projecten worden financieel mede mogelijk gemaakt door het Wereld Natuur Fonds.

Het seizoen van 2017 zit er op. In 2018 staat het Photo-ID team weer paraat! Heb je interesse om als student of vrijwilliger lid te worden van het Photo ID team 2018 neem dan contact met ons op.

 

Meer bruinvissen in Noordzee, veel andere zeedieren nemen in aantal af.

0

Bruinvis in Oosterschelde.

n het onlangs verschenen Living Planet Report 2017 van o.m.  het Wereld natuur Fonds wordt gesteld dat het slecht gaat met het leven in de Noordzee. De populaties van 140 soorten zeedieren in de Noordzee zijn tussen 1990 en 2015 met gemiddeld 30 procent afgenomen. Dit komt vooral door een sterke achteruitgang van dieren die in of op de zeebodem leven, zoals schelpdieren, kreeftachtigen en zee-egels. De populaties zeevissen en zeevogels veranderden in deze periode niet of nauwelijks, terwijl bruinvissen in aantal toenemen.

Visserij en klimaatverandering zijn de belangrijkste oorzaken van veranderingen in de zoute natuur van Nederland. De ‘boomkorvisserij’, een visserijmethode waarbij sleepnetten over de zeebodem worden getrokken, is één van de belangrijkste oorzaken voor de afname van bodemdieren in de Noordzee. De bodemfauna vertoont de laatste jaren nog geen herstel, ook al zijn de sleepnetten inmiddels op hun retour en vervangen door voor de bodem minder schadelijke technieken.

Zeepaddestoel in Oosterschelde

In de Westerschelde zijn populaties van bodemdieren de afgelopen jaren juist toegenomen, met meer dan 50 procent sinds 1992 (gebaseerd op 35 diersoorten). Dit is onder andere het gevolg van verbetering van de waterkwaliteit. Ook in de Waddenzee is sprake van herstel van de bodemfauna. Het stoppen van de mechanische kokkelvisserij sinds 2005 speelt hierbij een rol.

De toename van de bruinvis in het Nederlandse deel van de Noordzee is vooral toe te schrijven aan een internationale verschuiving van de populatie door veranderingen in ecosystemen elders.

Terwijl de fauna achteruit gaat in de Noordzee, is in de Waddenzee in dezelfde periode geen sprake van achteruitgang. En in de Westerschelde en de Oosterschelde laat het dierenleven zelfs een lichte vooruitgang zien.

Aldus het rapport.

 

Zeer veel bruinvissen tijdens overtocht naar Harwich

0

Windpark in de zeemist aan de Engelse kant van de oversteek

Twee bruinvissen (Foto E. Schrijver)

In het weekend van 26 en 27 augustus heeft het observers-team van Stichting Rugvin, dat eerst het weekend hiervoor had willen varen, achteraf geen spijt gekregen van deze verplaatsing. Het weer was nu bijna perfect. Gedurende de twee dagen was er slechts een wind van bijna continu Bft 1. Dat zorgde voor weidse uitzichten en veel waarnemingen! Alleen op zaterdagmiddag en zondagochtend was het geregeld wat heiig  aan boord van de Stena Hollandica en Britannica door de zeemist die niet altijd goed wilde oplossen.

In totaal werden er 126 bruinvissen waargenomen. 27 op zaterdag en 99 op zondag. Dit is de op na hoogste score ooit ( april 2011 》316 dieren). Het totaal aantal bruinvissen in 2017 komt hiermee voorlopig  op 346.

Noordse stormvogel pikkend aan bruinvis

Er zaten relatief veel groepjes van 4 of 5 bruinvissen tussen de waarnemingen.  Opvallend was ook dat de bruinvissen zich niet dichtbij de Stena Line veerboten ophielden. Bijna alle waarnemingen waren van meer dan 300m afstand, waarna ze na 1-3 boven komen ook snel geheel uit zicht verdwenen waren. Goede foto’s maken van de dieren was zo goed als onmogelijk.

Onder de bruinvissen was ook een dode of stervende bruinvis die werd aangepikt door een noordse stormvogel. De bruinvis hing opmerkelijk genoeg verticaal in het water.

Juveniele jan-van-gent (foto F. Zanderink)

Verder werden nog een grijze zeehond, meerdere grote sternen, enkele grote jagers en een paar zeekoeten naast de altijd aanwezige meeuwensoorten en jan-van-genten gezien.

Een minder leuke constatering was dat we ook tientallen (gas-) ballonnen op het zeeoppervlak zagen drijven.

Zie ook de blog met meer foto’s van deze trip.

 

 

Naar boven