Blog 2017

Elke maand gaan er twee waarnemers aan boord van de veerboten van Stena Line van Hoek van Holland naar Harwich en terug om walvisachtigen te tellen. Meer informatie over dit onderzoek lees je hier. En ieder jaar tellen we de bruinvissen van de Oosterschelde. Nieuwsgierig naar de belevenissen van waarnemers van Rugvin? Klik dan op één van de jaartallen in het menu.

 

Bruinvistelling 18 juni 2017 /  Van 9 naar 6 boten en van 25  naar 34 bruinvissen.

Het water was tijdens de scan zeer aanlokkelijk

De eerste hoopvolle berichten (conclusies die Isabella en ik trokken) kwamen op maandag 12 juni.  Het leek erop dat we genoeg boten zouden hebben voor zondag 18 juni , zeker negen boten met schippers en met de observers zat het qua kwaliteit (ervaring) en kwantiteit ook goed, de andere factor, het weer, was eveneens veelbelovend. Dus, het regelwerk kon starten, met zo’n beetje iedere halve dag een schuin oog op de weersvoorspellingen. De herinneringen, de petjes, waren binnen en de afspraak over het leveren van de leenboot (t.b.v. Foto ID werk en de telling) werd ook bevestigd. Een leenboot, omdat onze bestelde RIB “het Zeevarken II”  nog niet geleverd kon worden. In de verdere aanloop naar de telling toe viel er nog een boot af, maar dit werd meteen weer opgevangen door het aanbod van een andere boot. Dus het leek nu voor het eerst een “zorgeloze” voorbereiding te worden.

Terug naar Kats zonder benzine met de “Tuf”

Op vrijdag naar de Oosterschelde toe waar Sam, Ronald en ik de leenboot gingen uitproberen.  Deze lag keurig klaar en in een mum van tijd waren we uit de haven van Kats op de Oosterschelde. De wind was Bft 4 en dus eigenlijk voor Foto ID teveel, maar daar ging het nu niet om. Nu ging het om het leren kennen van het water en de boot.  We waren net lekker op gang toen de motor plotseling  uitviel. De benzine was op!  Dat was niet te zien op de meter, die werkte niet, en er was ons gezegd dat er toch nog wel 20-30 liter benzine in de tank zat. Helaas, niet dus. Gelukkig was de haven van Kats niet ver weg en werden we de haven in gesleept door de havenmeester. Gewaarschuwd voor een eventuele hoge benzine consumptie van deze boot nam ik het voornemen in ieder geval extra benzine mee te nemen op zondag ten behoeve van de scan. Enfin, na het oefenen terug naar Velp.

De Vreemd maakt zich op voor de scan (Foto: Kees Vliet Vlieland)

Op zaterdagochtend, het draaiboek maken, de bootindeling etc. enkele observers vielen toch nog onverwacht uit maar dit verlies kon gelukkig opgevangen worden met nieuwe enthousiaste observers. Rond de lunch op zaterdag zei ik “hé hé eindelijk eens een voorbereiding die zonder al te veel problemen verloopt! ” Ik had het nog niet gezegd of de telefoon ging.  Er viel ongelukkigerwijs toch een boot af. Gelukkig hebben we er met acht ook genoeg dacht ik, en zo op het laatst nog een boot regelen zou wrs ook niet lukken. Verder geen problemen en ik besloot om die avond al (via Eindhoven waar ik nog moest zijn) meteen door te rijden naar Kats. Dan hoefde ik ‘s avonds niet eerst weer terug naar Velp, om dan een paar uur later weer naar Kats te rijden. In Kats stond de Foto ID tent al sinds vrijdag op de camping dus het was een kwestie van matje, slaapzak en tandenborstel.

De RIB van Erik met haar bemanning

05.30 Zondag ochtend, de pauwen, kippen, merels en geiten etc. maakten me wakker. Mooi, de tassen naar Burghsluis brengen en op de terugweg de jerrycans met benzine vullen, dan weer terug naar Kats en dan met de leenboot naar de Roompot Marina. Zogezegd zo gedaan, althans de eerste stappen. Het starten van de boot was nl. een heel ander ding. De motor was niet aan de praat te krijgen. Drie lege accu’s van het starten verder, besloot ik maar met de auto naar de Roompot te gaan. Weer een boot minder. In de Roompot kwam iedereen min of meer lekker op tijd aan. Helaas had Isabella ook materiaalpech met de trailer en kreeg ik onderweg per telefoon te horen dat Michelle met haar auto met een kapotte remkabel langs de weg stond. Gelukkig werden die problemen verholpen met de inzet en het doorzetten van de flexibele schippers en coördinatoren! Echter, twee boten minder betekende ook meer mensen op iedere boot, maar ook minder reddingsvesten per boot, dat moest dus ook nog opgelost worden. Gelukkig konden we snel vier vesten lenen van een schipper nabij.

De NDR aan boord van de Marino (Foto Wim van Urk)

Eindelijk vertrek! Rond 10.30 lagen we allemaal op het water.  En ja, na een 20-25 minuten lagen alle boten in startpositie. Vanaf Burghsluis vertrok de “Marino” met aan boord de NDR (Nord Deutsche Rundfunken) voor een tv opname, naast deze boot voer de Søbrise. Tussen de Roggeplaat en Neeltje Jans lagen de Duel en de twee RIB’s van Bert en Erik. Nog een stukje zuidelijker de ORCA, en de Vreemd. Rond 11.00 vertrokken de eerste 4 boten,  een half uur later gevolgd door de andere 3.

De Orca zojuist onder de Zeelandbrug door

Ik zelf was aan boord gegaan van de ORCA, de boot van Melvin en Fiona. We waren met 8 personen aan boord. Gelukkig maar, want ik zat meer aan de telefoon dan dat ik echt goed kon meekijken en ieder paar extra ogen is meegenomen! Het zat nl ook niet mee met de marifoon en de portofoons…. Techniek is mooi, maar dan moet het wel werken. Een laatste tegenslag viel te betreuren in het uitvallen van de Duel. Motorpech en lekkage zorgden er voor dat deze boot terug naar Zierikzee gesleept moest worden. Gelukkig kon de bemanning (met weer Michelle) bij andere boten ondergebracht worden.

Een van de eerste bruinvissen vanaf de Orca (foto Kees Vliet Vlieland)

Enfin, genoeg over de pech. Het zat die dag ook gewoon mee! Het weer was top, de zon straalde heerlijk en de sfeer aan boord van de schepen was ook prima. Eenmaal op weg werden na een kwartier al de eerste bruinvissen waargenomen. Zelf zagen we op de Orca de eerste bruinvissen na een dik uur. En maar liefst 4 dieren tegelijk! De discussie over de hoeveelheid dieren was mooi en leuk aan boord. De waarneming begon met 1 a 2 dieren, toen werd er een derde gezien, toch? En misschien zelfs een vierde? Het was niet meteen goed te zien, maar toen we meerdere malen 2x 2 dieren zij aan zij boven zagen komen, op verschillende plekken, wisten we het zeker: het waren er echt 4. Niet heel veel later weer twee. Voor de Zeelandbrug stond bij ons de teller op 6. De boot naast ons, de Vreemd varend aan de zuidkant zag er al 11 op dat punt .

De bruinvis die onder de Marino door zwom (foto WJ Strietman)

Kort na de brug hadden we weer zo’n moment dat we goed met zijn allen moesten kijken hoeveel dieren we zagen, deze bruinvissen waren namelijk zigzaggend aan het jagen onder het oppervlak op de aanwezige kleine vis. De slotsom was dat het er zeker vijf waren. Mooi dat schiet op. Ondertussen drong bij mij het gebrek aan koffie op, waarop Corine spontaan aanbood volgend jaar voor de koffie te zorgen …

In de verte zagen we een groep visdiefjes aan het jagen op vis aan het oppervlak en jawel hoor daar was ook meteen een bruinvis. Zodra hij aan het oppervlak was werd hij belaagd door een juveniele zilvermeeuw die hoopte een hapje vis te kunnen pikken.  Het was mooi om te zien hoe de visdiefjes verraadden waar de bruinvis weer boven zou komen.

De bemanning van de Sobringer

Maar aan al het moois kwam een eind, zo ook aan deze tocht, hoewel ik nog wel wil vermelden dat de duik na afloop in de Oosterschelde ook heerlijk was. Nogmaals dank aan alle schippers, observers en ander opvarende. Tot volgend jaar!
Vanaf alle boten zijn er bruinvissen waargenomen.

De Marino:         9

De Søbrise :      10

De Duel:             1

RIB Bert:             4

RIB Erik:             1

De Orca:           12

De Vreemd:      11

Willem de bruinvis, ook dit jaar weer present (foto WJ Strietman)

 

In totaal 48 waarnemingen, maar met aftrek van dubbeltellingen hebben we minimaal 34 bruinvissen waargenomen. Vorig jaar waren er minder waarnemingen, maar toen waren de weersomstandigheden ook minder. Maar gezien de aantallen over de laatste 5 jaren,  mag je toch zeggen dat het aantal bruinvissen weer toeneemt.

Frank Zanderink

 

 

27 en 28 mei 2017

Zaterdag Het heeft wat voeten in de aarde gehad, maar na een hoop last-minute regelwerk is de Stena-telling van mei dan eindelijk onderweg. Inval-waarnemer Kees Eekhout is gelukkig in staat om de positie van tweede observer te vullen. Gelukkig maar, want de weersvoorspellingen wijzen met name morgen aan als een goede dag om te observeren. Niets verloop zoals normaal. De normale contacten binnen Stena zijn vanwege het lange weekeind niet te bereiken. Pas op zaterdagochtend is boeking rond en kunnen we vertrekken. Zelfs de wind voldoet niet aan de norm. Gewoonlijk waait het een stuk harder dan windfinder voorspelt. Vandaag daarentegen is het bijna windstil in Hoek van Holland. We weten succesvol aan boord te komen en tijdens het passeren van de bakens begint te telling. De kapitein van de Hollandica wijst ons erop dat hij gisteren vlak voor Hoek van Holland drie dolfijnen met een witte rug heeft gezien. In alle waarschijnlijkheid zijn dit witsnuitdolfijnen geweest.

De zon staat hoog, er is nauwelijks een schittering en de wind gaat liggen. Perfect. Het duurt dan ook niet lang voor de eerste bruinvis kan worden genoteerd. Een moeder met kalf komt mooi boven en op dik 500 meter is het kalf goed te onderscheiden. Prachtig. In dit gebied volgen meer waarnemingen. Het is opvallend dat de waarnemingen vanaf nu eigenlijk best lastig zijn. De dieren laten zich niet zo goed en erg sporadisch zien. Normaal komt een bruinvis 3-5 keer boven per interval. Nu daarentegen zijn ze zelden meer dan twee keer te zien en komen ze nooit boven voor een tweede interval. Gelukkig is de zee nu zo vlak als een spiegel en verraden de kringen die worden veroorzaakt door het bovenkomen de aanwezigheid van de bruinvissen.

Perfect weer

Na ongeveer twee uur varen we het windstille gebied uit en neemt de wind toe van windkracht één naar een ferme vier. Dit maakt observeren een stuk lastiger. De dieren zijn nu moeilijker te vinden en de schittering van de zon helpt zeker niet mee. Jammerlijk genoeg blijft de wind onverminderd hard tot aan Harwich. Tijdens deze laatste vier uur weten we nog twee waarnemingen te noteren, Wat het totaal van vandaag brengt op 19 bruinvissen en twee zeehonden.

Zondag Zoals voorspeld is de wind vandaag gaan liggen. Ondanks dat het vandaag erg heiig is op het water is het zicht meer dan voldoende en zijn we er zeker van dat ook vandaag weer wat bruinvissen zullen verschijnen. Dit is niet het geval tijdens het eerste deel van de tocht. Hoewel de omstandigheden perfect zijn, laten de bruinvissen zich niet zien. Wel passeren we twee rustende grijze zeehonden.

De “ramsneus” is een kenmerk van een mannelijke grijze zeehond.

Pas wanneer we na anderhalf uur het eerste windmolenpark passeren is het raak. Kleine mantelmeeuwen verraden de aanwezige bruinvissen door vlak boven ze te vliegen en af en toe op het water te landen. Dit maakt het zoeken een stuk makkelijker, want ook vandaag zijn de bruinvissen niet erg actief aan het oppervlak. Net als gisteren verdwijnen ze bijna meteen. Vreemd, want de aanwezigheid van de meeuwen betekend meestal dat de bruinvissen aan het oppervlakte jagen. Er zijn ook nog twee grijze zeehonden in dit gebied. Na het windmolenpark valt het stil. Letterlijk en figuurlijk, want de wind gaat liggen en het is opnieuw windstil. Helaas is er op een aantal genten, noordse stormvogels en kleine mantelmeeuwen niet veel te zien.

Jan van genten in formatie.

Pa na een uur of twee ontdek ik twee noordse stormvogels die vechten om iets eetbaars. Gelukkig liggen we recht op koers om te kijken waar de snack uit bestaat. Wanneer ik fotograferend het stuk “vlees” zie passeren realiseer ik me dat dit best nog weleens een stuk huid en vet van een bruinvis kan zijn. Wanneer ik later thuis de foto’s bewerk blijkt dit hoogstwaarschijnlijk waar te zijn. Zullen de bruinvissen hier ook ten prooi vallen aan de grijze zeehonden?

Een stuk bruinvishuid. Te herkennen aan de pigmentatie

Verder blijft het nog een tijdje stil. Dan komen we ongeveer twee uur voor de Hoek van Holland weer aan in een gebied waar een stuk meer bruinvissen aanwezig zijn. De teller begin nu goed te lopen. Het valt mij op dat er best veel vrouwtjes met kalfjes rondzwemmen. We weten er vandaag in totaal drie te tellen. Misschien hebben we op afstand nog een aantal kalfjes gemist.

Moeder en kalf

Het is namelijk opmerkelijk dat we slechts een paar bruinvissen binnen 300 meter zien. Het overgrote merendeel is ver buiten 500 meter. Het is maar goed dat de uitgerust zijn met verrekijkers. Binnen een uur volgen er 15 waarnemingen. Ik verwacht nog een groep vlak voor de Tweede Maasvlakte, waar we normaal een hoop bruinvissen zien. Helaas belanden we in de drukke vaargeul en varen er maar liefst twee schepen recht voor ons. Of dit nu de oorzaak is of niet. Waarnemingen van bruinvissen blijven verder uit. De teller blijft voor vandaag staan op 29 bruinvissen Wél volgen er nog een aantal grijze zeehonden, wat het dag totaal op 6 brengt. Voor mij een record. In totaal dus 47 bruinvissen en zes zeehonden tijdens werkelijk prachtige omstandigheden.

Ernst Schrijver

 

29 en 30 april 2017

De Stena Hollandica vanaf De Stena Britannica

In het laatste weekend van april hebben Ilse en Daniel de maandelijkse survey voor bruinvissen uitgevoerd.

De weersvoorspelling was niet heel erg goed. Als we bruinvissen zouden willen zien dan zou het zaterdag moeten gebeuren.

Tijdens het vertrek uit Hoek van Holland ziet het water er tamelijk rustig uit. Opvallend was dat er redelijk veel frontlijnen in het water te zien waren. Dit is een samenkomst van twee typen water waar wat schuim ontstaat en waar vaak troep ligt. Zeevogels, maar ook zeezoogdieren laten zich hier wat vaker zien. Helaas beperkte de opbrengst zich hier tot kleine mantelmeeuwen.

Na een uur liet de eerste bruinvis zich zien, waarna een aantal waarnemingen volgde. Op het Nederlands Continentaal Plat lieten in totaal 14 bruinvissen zich zien. Uit de data van de scans afgelopen winter blijkt vooral dat het merendeel van de bruinvissen ter hoogte van windpark Greater Gabbard zwom. Met dit in het vooruitzicht leek het toch nog een erg leuke telling te worden. Eenmaal daar aangekomen bleef het stil. Gelukkig was het mooi weer en lieten soorten als Jan-van-gent en drieteenmeeuw zich wel zien. Ook zijn deze dag zijn ook twee noordse stormvogels gezien.

De kerk van Harwich

De volgende ochtend stapten wij de boot op met lage verwachtingen. Eenmaal op het dek was de sfeer meteen goed en werden wij getrakteerd op een slechtvalk die op twee meter afstand van de waarnemers een verrassingsaanval inzette. De staat van de zee eenmaal buiten betrof 5. Wat inhoudt dat er hoge golven zijn met witte koppen die verwaaien en strepen op het water achterlaten. De kapitein wist te vertellen dat er een golfhoogte van 1,5 meter was. Niet uit het veld geslagen met in het hoofd dat de kans op het zien van een bruinvis niet nul is zijn we met volle inzet gaan scannen. Los van twee gewone zeehonden heeft dit geen waarnemingen van zeezoogdieren opgeleverd. Natuurlijk is er nooit niets te zien.

 

Jan-van-gent boven de Stena Hollandica

Op het water zaten enkele zeekoeten en drieteenmeeuwen. Jan-van-genten kwamen soms dicht bij het schip om te foerageren. Tussen de golven vond Ilse een kleine jager. De vogel liet zich vrij goed bekijken. Het dier was volledig in zomerkleed. Een leuke bonus en een beloning voor het zoeken.

Het totale aantal van 14 bruinvissen is niet erg veel. Toch is dit vergelijkbaar met tellingen van Stichting Rugvin uit april van eerdere jaren.

Daniel en Ilse

 

11 en 12 maart

Het kalme water op het eind van de zaterdag

In de week voorafgaand aan de monitoringstrip waren de weersvoorspellingen zeer slecht. Er werd zelfs storm voorspeld. Echter dag voor dag werd de voorspelling (m.n. de wind) elke keer iets beter. Een Bft per dag.  Op vrijdag werden er tenslotte zelfs periodes van Bft 1 voorspeld.  En inderdaad de omstandigheden waren uiteindelijk k goed! Ofwel het loont zich af ten toe inderdaad te wachten op herstel van het weer, en te ruim van te voren kun je niet weten of de trip zinvol gaat worden.

Op zaterdagmiddag stapten Annemieke en ik hoopvol aan boord van de Stena Hollandica. En het nieuws dat er opnieuw een walvis (bultrug?) in de buurt van Walcheren was gespot hield ons ook even bezig.

Een van de drie grijze zeehonden.

Kort na het uitvaren had Annemieke al “beet”. Het ging echter om een grijze zeehond en even later een gewone zeehond.  Maar niet veel later werden de eerste bruinvissen waargenomen, met groepjes van 2-3 dieren,  nadat we door een groep van wel een duizend mantelmeeuwen , zeer verspreid over het water, waren gevaren. Uiteindelijk arriveerden we in Harwich met een score van 14 bruinvissen en 3 zeehonden (2 gr + 1gew).   Het was heerlijk uitkijken over zee, welke erg rustig was en het licht was, m.u.v. een stukje glare op het water, perfect; grijs weer dat zorgde voor een goed contrast t.o.v. de donkere rugvinnen.  We zagen dan ook iedere zeekoet, alk of meeuw op het water. Helaas ook menig ballon!

De overnachting In Parkeston en een pint in de “Captain Fryatt” deed ons goed en vol goede moed begonnen we de volgende ochtend aan de terugreis.

Twee bruinvissen duiken onder vlak voor de boeg

Ook op zondag begon de trip met waarnemingen van zeehonden, nu één grijzen en één gewone zeehond.  Echter daarna ging het redelijk snel met de bruinvissen, vooral ook omdat zowel gisteren als vandaag de bruinvissen in groepjes van 2 of 3 en zelfs eenmaal in een groep van 4 voorkwamen. Dit is redelijk bijzonder, omdat normaliter de gemiddelde groepsgrootte ruim onder de 2 dieren per waarneming ligt. En die lag nu op 2,0. Iets om in de gaten te houden of dit een seizoensinvloed is! Op het eind van de zondag hadden we 40 bruinvissen geteld met de 14 van zaterdag erbij kwamen we op 54 bruinvissen en 5 zeehonden.

Qua vogels wat het niet heel spectaculair, we zagen geregeld de jan-van-genten vliegend en duikend in het water, zeekoeten en alken, diverse meeuwen waarvan de juveniele drieteenmeeuwen duidelijk hun zwarte vleugelband aan het verliezen waren, maar ook enkele roodkeelduikers en een trekkende groep rotganzen op weg naar het Noorden.

Kortom een zeer geslaagde tweedaagse!

Annemieke Podt (foto’s) en Frank Zanderink

 

21 en 22 januari

De Hollandica vanuit de trein.

Vandaag is het dan toch zover, ik mag mee met de bruinvissen survey op de Stena Line. Ik moet toegeven ik heb er echt naar uitgekeken, ik heb wel ervaring met het spotten van bruinvissen maar dit is toch echt weer wat anders. Op Hoek van Holland met Daniel, de 1e observer afgesproken.  Na de douane check al snel boven op de brug van de Stena Hollandica. Na een kort voorstel rondje met de kapitein, zijn wij gelijk aan boord gaan lunchen. Bij een kop koffie heb ik een goede en snelle uitleg gehad van het protocol, waarbij op de brug meer uitleg volgde waar ik alle benodigde informatie kon vinden. Eenmaal weer op de brug waren wij al aan het afmeren, en best een gezonde spanning in het lijf, wat de zee ons gaat brengen vandaag. De omstandigheden zijn niet ideaal vandaag, er is best nog een flinke wind wat golven met zich meebrengt.

Ik moet zeggen met een vogelboek, een zeezoogdierenboek en een wandelende encyclopedie genaamd Daniel heb ik een hele hoop geleerd vandaag. Deze trip bracht ons een hoop soorten vogels, zoals Jan-van-Genten,  grote mantelmeeuwen, drieteenmeeuwen, kuifaalscholvers en zeekoeten. Maar voor mij bleven de bruinvissen toch uit. Daniel vond de eerste na een uur varen, helaas gemist. Hopen op de volgende, zal je zien die wordt altijd gespot als je op het toilet zit. Rond half 6 na een prachtige zonsondergang werd het donker en viel er niet veel meer te spotten en zijn wij aan boord gaan eten. Uiteindelijk bleef bij het einde van deze tocht de bruinvissen telling hangen op 0 voor mij, en 5 voor Daniel. Eenmaal aan wal zijn we naar Captain Fryatt gewandeld waar wij de nacht doorbrachten. Na de tassen afgooien en opfrissen de kroeg nog even ingegaan.

Observersview

Nieuwe dag, nieuwe kansen, wel eerst even vroeg op. De weersomstandigheden vandaag zijn beter, zo goed als windstil, wel wat mist maar wij konden nog behoorlijk ver kijken. Na een snelle kop koffie richting de Stena Line gelopen en daar ingecheckt. Hier duurde het allemaal wat langer voor wij op de brug stonden maar geen probleem, het is net als gisteren een hele belevenis. Even een kort voorstelrondje met de kapitein en aan boord ontbijten. Nou die lichte spanning voelde ik toch echt wel weer in mijn buik, ga ik nu wel wat zien. Doen ieder geval flink ons best ervoor.

Vlak voor we de vaargeul uitvaren zag ik in de verte iets zwemmen, hey een gewone zeehond maar wat dichterbij bleek het tot onze verbazing  geen zeehond te zijn maar een otter. Daniel gaf aan die niet eerder te hebben gezien in deze omgeving.  Ik heb net geen klein sprongetje gedaan met “Jeej die heb ik gespot” maar oké weer terug bij de tijd, bruinvissen daar komen wij voor. Na de vaargeul bevond zich een hele grote groep (schatting 250) aan roodkeelduikers voor het schip en zij vlogen van het water op ver voor het schip uit.

Een rustige en kalme zee.

Ineens gaat er een walhalla voor ons open, de ene na de ander bruinvis wordt gespot. Zowel eenlingen als groepjes van 5,6, en zelfs 8. Wij hebben de lunch aan boord maar overgeslagen want ja hoe belangrijk is eten als je bruinvissen kan spotten. Dit gaat zo ongeveer 3 uur door, wow helemaal van slag van al het schrijven! Na die 3 uur even rust, maar de bruinvissen laten niet veel rust toe want al snel gaat het gewoon door. Ineens roept Daniel mij zijn kant op. Hij had 3 zeezoogdieren gezien waarvan de afkomst niet duidelijk was. Ik turen en ja ook bij mij in beeld, en duidelijk geen bruinvissen. Naar alle waarschijnlijkheid witsnuitdolfijnen.

Tijdens weer een prachtige zonsondergang bleef het rustig. Voor de Nederlandse kust werden de laatste bruinvissen gespot. Uiteindelijk komen wij op een telling van 79 bruinvissen vandaag. Wat een top trip, met als totale telling 84 bruinvissen.

Groet, Samantha en Daniel

 

Naar boven