Blog 2014

Elke maand gaan er twee waarnemers aan boord van de veerboten van Stena Line van Hoek van Holland naar Harwich en terug om walvisachtigen te tellen. Ook worden uitzonderlijke ervaringen van onze vrijwilligers op zee en Oosterschelde in deze blog geplaatst. Lees hier hun belevenissen! 

29 en 30 november
Ook in November waren we relatief laat met het maken van de tocht met de Stena Line naar Harwich. Gelukkig was het voor November goed weer. Op Zaterdag hadden we max Bft 4 en op zondag begonnen we met Bft en trok het midden op zee iets aan tot Bft 3. Nadeel van wat weinig wind is dat da de mist lang blijft hangen.

Lichtpuntje

Lichtpuntje

Af en toe scheen ’s ochtends de mist er door. en tegen de middag was het zelfs prima weer om te spotten, ook de momenten dat we er met name aan de Engelse kant een 5-tal bruivnissen redelijk snel achter elkaar konden waarnemen. Op het middenstuk was het stil, vervolgens kwamen de Jan-van-genten weer inbeeld en duurde het ook niet lang meer voordat we de laatste drie bruinvissen konden waarnemen. In totaal dus acht dieren. Vlak voor de Nederlandse kust kwamen we weer in een enorme mistbank terecht en werd het vanwege het tijdstip ook al donker. Al met al een redelijke trip en voor november aardig wat bruinvissen.
Boei in de mist

Boei in de mist

30 en 31 oktober

Op de valreep toch nog een Stena survey voor oktober, de laatste mogelijkheid van deze maand.
Weersvoorspellingen nu prima, wind bft 2-4 en golfhoogte ook midden op zee niet boven de 0.8 meter.
De dag begon mistig donderdag maar eenmaal op het machtige schip begon het zonnetje door de wolken te breken, perfect!
Het vertrek liet helaas wat op zich wachten want er moesten veel grote boten precies op dat tijdstip de haven in… en dat ging natuurlijk weer van onze kijktijd af aangezien de wintertijd begonnen was ;-(

Uiteindelijk 2 uur kunnen spotten maar behalve een zeehond geen enkele bruinvis gezien, nog nooit meegemaakt in al die jaren, een overtocht zonder bruinvis, balen! Wel een hele mooie zonsondergang, zie foto.
Het verdriet duurde niet zo lang want het terras bij “The Pier” lonkte als ook de Engelse pintjes en met de heater op het terras was het een hele mooie avond in de zilte zeelucht.

Binnenkomst Stour
De volgende ochtend zag het er veelbelovend uit. Een heerlijke temperatuur, een zonnetje en nauwelijks wind. In de haven van Harwich een groot containerschip wat een mooi plaatje gaf bij vertrek uit de haven.
Er werd echter niet zo veel gezien, 1 zeehond en maar 4 bruinvissen tot aan de haveningang van Hoek van Holland. Rosanne baalde want van die 4 had zij er niet 1 gezien. Op eens viel haar oog op toch nog wat bruinvissen direct achter de strekdam bij de haveningang. Maar liefst 4 bij elkaar, een groepje van 2 en 2 losse er vlakbij! Dat was een mooie afsluiter van een zonnige dag!

Rosanne aan boord van Hollandica

 

Totaal score voor oktober dus op 8 bruinvissen!

Groetjes Rosanne en Ilse

 

 

Zondag 28 september
Eindelijk was het dan zover, een korte uitleg aan de schippers en dan op zoek naar de boot in de Roompot Marina haven waar de 6de Oosterschelde telling onder andere van start ging. Er lag een wit sloepje klaar waarin we vertrokken naar boei 03. Al dobberend in het zonnetje, wachtend op het signaal van vertrek, tuurden we over het water. “Daar voor de haven!” Een donkere rug met vin gleed met een rollende beweging het water in om niet lang daarna een stukje verder weer even boven het wateroppervlak te verschijnen. Mijn eerste bruinvis!

Eerste bruinvis in de Oosterschelde

Eerste bruinvis in de Oosterschelde

En gelijk geluk want wat eerst 1 bruinvis leek te zijn waren waarschijnlijk moeder met jong die telkens weer tevoorschijn kwamen en zich een hele tijd lieten bewonderen tot een motorboot ze verjaagde. Een fluittoon van onze rechterkant, het signaal van vertrek. Met een snelheid van ongeveer 5 knopen voeren we weg. Het bruinviskoppel leek even later weer terug te zijn gekeerd waarna we hen officieel mee mochten tellen. Na een tijdje kwam er een bruinvis vlak langs de linker kant van het witte sloepje voorbij. Even later kwamen we langs de vele bootjes die mee deden aan een zeilevenement dat die dag gaande was. Gelukkig heeft dit niet voor al te veel overlast gezorgd.

Deelnemers aan het zeilevenement

Deelnemers aan het zeilevenement


Zes bruinvissen verder kwamen we aan bij de Zeelandbrug waar we weer wachtten op een startsignaal om weer in een rechte lijn verder te varen. Een half uur, heel wat zon en een aantal verhalen van de bootgenoten verder was er nog steeds geen signaal. Wat zou er aan de hand zijn? Hadden we toen maar een marifoon! Deze ontbraken bij enige boten doordat deze op het laatste moment bij gehuurd moesten worden. Wat later vertrokken we dan toch en kregen we een telefoontje, de CIAO BELLA bleek te zijn vastgelopen! De oorzaak van het lange maar, door de het mooie weer, toch plezierige wachten.

Wachtend voor de Zeelandbrug

Wachtend voor de Zeelandbrug

In de vervolgtocht na de Zeelandbrug kwamen we nog 1 koppel bruinvissen tegen en daar bleef het bij. Echter was het zeker geen straf om, ook al zagen we geen bruinvissen meer, in het zonnetje op het water te zijn. Toen we als laatste terugkeerde naar een andere haven verliep het niet geheel soepel. Vlak voor de sluis besloot ons witte sloepje om maar eens rustig aan te doen en niet meer harder te willen varen. Hierdoor waren we net te laat en was de sluis al dicht. Gelukkig was er al wel iemand gestuurd om ons terug te brengen naar de Roompot Marina haven. In dit iets te krappe autootje kwam er dan een einde aan deze niet geheel soepel verlopen, maar toch zeker zeer geslaagde en leerzame dag met een totaal van 32 getelde bruinvissen.

Tekst:  Larissa Wagenaar, Stagiaire bij St. Rugvin  & Foto’s:  Ernst Schrijver

 

Daniël aan het werk.

30 en 31 augustus

Vijf weekenden in de maand augustus, wat een luxe dacht ik nog. Daar zou vast wel een mooi windstil weekend tussen zitten! Ik praktijk liep het íets anders. Door slecht weer en een gebrek aan een tweede waarnemer gingen er drie weekenden voorbij. En toen was daar in ene een mailtje van een potentiële nieuwe vrijwilliger, Daniël. Dat was nog eens timing! Na wat Googlewerk en een gesprek met Daniël werd hij ’goedgekeurd’. We nemen natuurlijk niet zomaar iemand mee! Tijdens het eerst mogelijke weekend werd er een hoop wind verwacht, maar de vooruitzichten voor de week erna zagen er zo goed uit dat ik de gok waagde. En dus werd de monitoringstrip nog een weekje uitgesteld naar weekend nummer 5. Alleen, de verwachte windkracht liep later in de week steeds verder op en daarnaast wilde het maar niet lukken om accommodatie te vinden. Uiteindelijk besloten we alsnog te gaan omdat het, met uitzondering van windkracht 5 langs de Nederlandse kust, met windkracht 3-4 nog wel oké tot redelijk observeren zou zijn. En de avond voor vertrek lukte het om onderdak te vinden.

Harwich in zicht

We werden vriendelijk ontvangen door de crew en namen de formulieren door voordat we op de brug van de Hollandica optimistisch startten met observeren. Het water werd verder van de Nederlandse kust steeds rustiger, maar toch bleef wat bruinvissen betreft de teller op nul staan. Wel zag Daniël een zeehond onderweg en spotten we naast een groot aantal Jan-van-Genten de ene na de andere grote jager! Een flinke bruine vogel, formaat zilvermeeuw, die naast zelf af en toe een prooi te vangen als een soort piraat andere vogels aanvalt zodat zij hun prooi loslaten of uitbraken. Ook voor een vogelecoloog als Daniël was het aantal waarnemingen van deze soort bijzonder. Toch wel teleurgesteld dat we geen bruinvis hadden gezien kwamen we in Harwich aan. Gelukkig hadden de vogels ons onderweg vermaakt en had ik met dank aan Daniël wat vogelkennis opgedaan. In de B&B even buiten Harwich werden we vriendelijk ontvangen. We werden ook ondervraagd door de eigenaren, wat die rare mensen toch deden; de ene dag van Hoek van Holland naar Harwich en de volgende ochtend al weer terug. Helaas geen welverdiend biertje in de pub dit keer (we bleken in the middle of nowhere langs een drukke weg te zitten) maar een kop thee en leuk gezelschap maakte een hoop goed.

Groot, groter…

De volgende ochtend werd – na een stevig Brits ontbijt en een taxiritje naar de haven – al snel zichtbaar wat de oorzaak was dat elk B&B, guesthouse en hotel in Harwich die nacht vol had gezeten. Een flink cruiseschip was die nacht aangemeerd in afwachting van nieuwe passagiers. De Britannica leek hierdoor in eens een stuk minder groot! Het weer was zonnig en de zee redelijk kalm ondanks dat er toch wel aardig wat wind stond. We deden weer erg ons best om walvisachtigen te spotten, maar ook op de terugweg werd ons urenlang geconcentreerd kijken niet beloond. Alleen de laatste anderhalf uur had ik echt het idee dat het waarschijnlijk door de flinke golven en hoge deining kwam. Daarvóór waren de condities goed genoeg om een bruinvis waar te nemen. Daniël spotte immers weer een zeehond en ook vogels (waaronder weer een aantal grote en enkele kleine jagers!) op zee en zwerfvuil werden door ons opgemerkt.  Ik baalde dat Daniël op zijn eerste monitoringstrip met Rugvin niets had gezien. Gelukkig was hij door eerdere minder succesvolle monitoringservaringen al wel wat gewend.

Tot zo’n drie jaar geleden was het niet uitzonderlijk niets tot enkele bruinvissen te zien in de zomermaanden. Het kwam sinds juni 2011 niet meer voor dat we tijdens een monitoringstrip niets zagen. We kunnen dit keer waarschijnlijk voor een deel de condities op zee hiervan de schuld geven, maar we verwachten dat de bruinvissen er ook echt niet in redelijke dichtheden in dit deel van de Noordzee zaten. Uitspraken van de crew dat zij de afgelopen weken ook geen bruinvis hadden gezien, beamen dit. De vraag is, waar zitten ze dan wel?! En is dit tijdelijk of zou het in de komende maanden ook zo zijn? We zullen het zien!

Tekst en foto’s door: Jenny

 

26 en 27 juli 2014 Zomervakantie?

Klaar voor vertrek (foto: Ernst Schrijver)

De zomer is al lang dominant aanwezig. Relatief rustig weer en hoge temperaturen. In de jaren voor 2013 werden de meeste bruinvissen gezien tijdens de wintermaanden. In de zomer liggen normaal de aantallen, in tegenstelling tot vorig jaar, niet zo hoog. Ook dit jaar lijkt tot nu toe wel een negatief te zijn van de “norm”: weinig waarnemingen in de wintermaanden en veel in de warmere maanden. Met name in mei. Hoe dan ook: de uitslag van dit weekeind zal interessant zijn.

Eenmaal op zee valt het weer slechter uit dan voorspeld. Windkracht 4-5 met tegenlicht zorgt voor uitdagende omstandigheden. De weerspiegeling van de zon maakt kijken moeilijk en vermoeiend. Het normaal meest productieve deel van de overtocht resulteert in geen enkele waarneming. Bijna drie uur na vertrek is er eindelijk activiteit. Een aantal bruinvissen duiken op voor de boot en lijken niet zo snel uit de voeten te komen als normaal. Bij nadere observatie blijken het twee moeder-kalf paren te zijn. Een redelijk ongewone waarneming op de Noordzee.

Begin van de mist (foto: Ernst Schrijver)

Vlak na deze mentale boost slaat het noodlot plotseling toe in de vorm van mist. De mist wordt al snel zo dik dat de zee geheel uit het zicht verdwijnt. Helaas is er weinig aan te doen behalve hopen dat het snel oplost. Dit gebeurt pas een uur voor aankomst in Harwich en dus blijft het vandaag bij één enkele waarneming.

De terugtocht begint een stuk positiever dan gisteren. In de vaargeul nabij Harwich worden binnen tien minuten al twee dieren gezien in twee verschillende waarnemingen. Een goed begin is het halve werk. In dit geval helaas het hele werk. Hoewel de omstandigheden erg goed zijn en er toch vol concentratie wordt gezocht, blijft de teller op de terugweg staan op slechts deze twee dieren. Het lijkt wel of ze onder water ook zomervakantie hebben. De afwezigheid van bruinvissen geeft ons óók informatie, maar geeft uiteraard lang niet zo’n voldoening.

Geschreven door: Ernst Schrijver

 

08 en 09 juni Eerste kalfje van dit jaar!
De voorspellingen waren perfect voor zaterdag 7 juni en 8 juni! Er was dan ook geen enkele twijfel; de survey kon doorgaan! Maurice en ik maakten een goede start met direct een aantal bruinvissen vlak na de pier van Hoek van Holland. Maar de rest van de overtocht bleek het gek genoeg rustig. Het weer was vrij goed, maar toch weinig bruinvissen, de score bleef op ‘3 pp’ staan.

Zondag was het weer echt perfect, bijna spiegelglad. Dat had zijn weerslag op het getelde aantal bruinvissen: 51 in totaal!! Een geweldige score voor juni. Interessant als je je bedenkt dat we de eerste jaren van de Stena Line surveys (alweer bijna tien jaar geleden…) vrijwel nooit een bruinvis zagen in de zomermaanden. Een duidelijk resultaat – tegenwoordig maken bruinvissen ook zomers gebruik van de zuidelijke Noordzee. Halverwege de route zagen we een kleine bruinvis, waarschijnlijk een jong van dit jaar. Het was opvallend dat veel bruinvissen lagen te slapen aan het wateroppervlak. Door het prachtige weer konden we de bruinvissen al op grote afstand spotten en als ze dicht bij het schip waren konden we ze goed onder water volgen. Kortom, een succesvolle zomer survey!

Geschreven door: Nynke

 

16 tot 18 mei 2014 Gouden momenten

Je zou je er in kunnen scheren

Het afgelopen weekend had in het teken moeten staan van een fijne blend van zeilen, vissen en bruinvissenspotten op de Oosterschelde. Samen met een vriend maakte ik een tocht van Bruinisse naar Colijnsplaat. Vanaf daar verder door in de richting van de kering, om daarvandaan om de Roggeplaat heen te varen en te stoppen in Burgsluis. Dit voordat we via Zierikzee weer terug zouden keren naar de thuishaven. Het rustige weer zorgde voor minder zeilplezier dan waar we op hadden gehoopt. Gelukkig waren het gouden momenten voor het beleven van bruinvissen.
Gedurende het weekend lag de Oosterschelde er in de ochtenduren bij als een spiegel. Het alternatief voor zeilen was dus snel verzonnen. Het doel was om tussen het vissen door op zoek te gaan naar de Oosterschelde bruinvis. Verschillende hotspots zouden bezocht worden: Colijnsplaat, de Oesterput, Zierikzee en natuurlijk ook de vaargeul nabij Burghsluis. De missie was ook om op zoek te gaan naar de eerste kalveren van dit jaar, die rond dit moment ter wereld zouden moeten gaan komen.

Logging: een gedrag wat vaak voorkomt bij kalm weer.

Het duurde niet lang voordat de eerste bruinvissen werden gevonden bij de Zuidbout, een strekdam net onder Ouwerkerk. Op exact dezelfde plek waar we twee jaar geleden een mooie ontmoeting hadden met een aantal bruinvissen, waren de bruinvissen ditmaal weer aanwezig. Driftig foeragerend en aasvis opdrijvend benaderde één van de twee dieren een aantal keren de boot en liet zich mooi onder water zien. Tussen het jagen door werd er ook af en toe “gelogd”, dit is het roerloos liggen aan het wateroppervlak, waarin de bruinvis lijkt te zonnen/rusten.

Even de boot inspecteren.

Ook naast de boot veel bekijks

Tot aan Colijnsplaat werden er geen bruinvissen gezien. Ook het gebied voor de haveningang van Colijnsplaat liet het voor een hotspot afweten. Onderweg richting de Roompot werden er wel een aantal dieren op grote afstand gespot. “We mogen hopen dat de omstandigheden tijdens de bruinvisscan dit jaar even goed zijn”. De bruinvissen waren goed zichtbaar op het vlakke water. Zelfs vanaf ons redelijk lage dek konden we dieren met het blote oog op zo’n 250 meter afstand ontdekken. In totaal werden er tijdens het varen naar de Roompot een zestal dieren gespot.
Op weg naar Burghsluis de volgende dag was er genoeg wind om te zeilen. Met een wind van nu toch wel Bft. 2-3, werden er toch nog een aantal bruinvissen in de vaargeul boven de Roggeplaat gezien. Ook tussen Burghsluis en de Deltawerken was het bingo.

De laatste dag werden we getrakteerd op schitterend warm weer en een totale windstilte. Op weg naar huis onderschepten we vlak voorbij de Plompetoren een drietal bruinvissen die rustig met het tij mee onderweg waren naar Burghsluis. De dieren oogden zo relaxed dat we het roer omgooiden en rustig op ze af stevenden. Omdat we de dieren niet wilden verstoren voeren we op de laagst mogelijke snelheid parallel naast ze op.

Fanatiek voor de boeg (foto: Vincent Kalfsbeek).

 

Dit leek de bruinvissen niet te hinderen. In tegendeel zelfs. De bruinvissen begonnen zo nu en dan rond de boot te loggen. Soms tot op een meter of tien. Na kwartiertje begon één van de dieren de boot te verkennen. Steeds maar weer schoot hij onder water langs en keek ons waarschijnlijk met even veel bewondering aan als wij hem. Ook werd door één van de dieren de boeg opgezocht, waar deze met tussenpozen voor begon te zwemmen en zelfs te “porpoisen”.

 

Zo nu en dan weken de dieren uit om wat vis op te jagen. Maar iedere keer wanneer we ze een lift aanboden, gingen ze hier gretig op in. In totaal hebben we ongeveer drie kwartier bruinvissen rond, onder of voor de boot gehad. Een beleving die ik nog nooit op deze schaal, of in deze omstandigheden heb meegemaakt.

 

Geen waarnemingen meer, maar interactie.

 

In totaal schatten we tijdens dit zeilweekeind twintig tot vijfentwintig verschillende bruinvissen te hebben geteld, die vaak op dezelfde plekken, tijdens dezelfde stadia van het getij werden gezien. Met name nabij de stormvloedkering, de vaargeul boven de Roggeplaat, het diepe water tussen de Roompot en Colijnsplaat en de Zuidbout. We hebben nog geen kalveren kunnen ontdekken. Hopelijk zullen die snel volgen op de aankomende bruinvisscan!

 

Rond de boot op vis jagend, of gewoon dollen?

Dik en gezond of toch hoogzwanger?

 

Geschreven door: Ernst Schrijver
Foto’s: Ernst Schrijver (tenzij anders vermeld)

 

4 en 5 mei 2014   Sea of plenty
In tegenstelling tot vorig jaar zijn we dit voorjaar al geruime tijd verwend met relatief warm, rustig en droog weer. Afgelopen “maart” hebben we vanwege de belachelijke hoeveelheid wind pas kunnen tellen in het eerste weekeind van april. De weersvoorspellingen gaven in het begin van mei de perfecte gelegenheid voor een monitoringstrip. Rustig weer, gemengd met een tikje bewolking. Marret en ik besloten de eerste kans die mei ons gaf meteen te benutten. Deze keuze zou zeker geen windeieren leggen.

Ik denk dat het voor de eerste keer in een jaar tijd is dat ik zonder vrees voor slecht uitpakkende weersvoorspellingen in de bus zit op weg naar Hoek van Holland. De voorspellingen komen de hele week al precies uit en bij aankomst bevestigen de stil hangende vlaggen van de Stena Haven mijn vertrouwen. Nadat ik Marret ontmoet heb, kunnen we beiden niet wachten. Het vertrek kan ons niet vroeg genoeg komen.

Stena Hollandica afgemeerd in Hoek van Holland (foto: Ernst Schrijver)

Tijdens het uitvaren van de Nieuwe Waterweg gedraagt het water zich nog wat onrustig. Dit komt door het getij wat zich een weg tegen de stroming aan het in vechten is. Na het passeren van de Tweede Maasvlakte kalmeert het water en maken we ons op voor de eerste waarnemingen. Deze laten niet lang op zich wachten en de kop is er af door een waarneming van een trio bruinvissen. Al snel volgt de tweede waarneming en begint het “werk”. Binnen een uur staat de teller al op ongeveer dertig bruinvissen, waarvan er één zich prachtig onder water laat zien terwijl hij voor de boot uit zwemt. In het heldere water kantelt de bruinvis zich op haar zij en gunt ze ons een zeldzame blik op haar kop en ogen. Natuurlijk gebeuren deze dingen meestal als je ze niet verwacht en de camera dus niet klaar hebt. Dit maken ze echte niet minder betoverend.

Vlak als een biljartlaken (foto: Ernst Schrijver)

Ondanks dat de zon voor ons begint te bewegen, hebben we dankzij het gladde water geen last van de weerspiegeling. In tegendeel. De donkere bruinvissen steken met dit tegenlicht nog beter af van het lichte wateroppervlak. Gelukkig zijn er veel bruinvissen te zien. Van de vogels moeten we het op deze trip niet hebben. Het gebrek aan wind zorgt er voor dat de vogels die niet druk aan het broeden zijn zich niet makkelijk kunnen verplaatsen over zee. Hierdoor blijven de gewoonlijke waarneming van algemene zeevogelsoorten zoals jan van genten, noordse stormvogels en drieteenmeeuwen uit. Na ongeveer twee uur neemt de mate waarin we bruinvissen observeren af en valt er zelfs een stilte in. We zijn gebrand om eindelijk weer eens witsnuitdolfijnen te vinden. We hebben namelijk het diepe heldere water voorbij de kustregio bereikt. Hier hebben we al vaker dolfijnen waargenomen en het zou fijn zijn om de eerste waarneming van 2014 te verzilveren. Het is alleen niet de vin van een dolfijn die ons weer in actie roept. Plotseling duiken er weer bruinvissen op en zijn we weer enige tijd druk bezig met observeren, schrijven en het maken van foto’s.

Eén van de dappere (foto: Ernst Schrijver)

In tegenstelling tot vorig jaar hebben we nog geen bruinvissen met kalfjes waargenomen. Toch zouden een aantal van de dieren die we hebben geobserveerd wel hoogzwanger moeten zijn. Wanneer we de Engelse wateren binnenvaren houden de waarnemingen op. Hoewel de omstandigheden “verslechteren” naar sea state 2-3 en de zakkende zon voor wat weerspiegeling begint te zorgen, hebben we niet het gevoel dat we dieren missen. Het lijkt wel alsof in dit gedeelte van de Noorzee de hoeveelheid bruinvissen momenteel lager ligt. Tot aan de haven in Harwich worden dan ook geen bruinvissen meer geteld. Toch hebben we met een zestigtal dieren het bewijs geleverd dat ook in een warmere mei dan vorig jaar het Nederlandse deel van de Noordzee nog steeds in trek is bij onze eigen kleine walvisachtige: de bruinvis.

Gevuld met motivatie en inspiratie door de telling van gisteren maken we ons vandaag weer op voor wat lijkt een rustige overtocht terug naar Nederland. De score van gisteren is zeker het vermelden waard bij de bemanning van de Britannica. De bemanningsleden op de brug koesteren een trots dat normaliter de score van het Britse schip hoger uitpakt dan dat van haar Hollandse zusje. Deze keer daarentegen zullen we toch echt ons best moeten doen om dat voor elkaar te krijgen. We zullen het in ieder geval proberen.
Hoewel de omstandigheden op het eerste gezicht prima lijken, zorgen de korte golfjes, gegarneerd met een goede dosis tegenlicht toch wel voor lastige omstandigheden voor observeren. De eerste twee uur van de overtocht verloopt dan ook zonder een waarneming. Dan is het het kopje van een gewone zeehond die de stilte doorbreekt. Hoewel het gebrek aan bruinvissen in dit gebied geen verrassing is, gezien de resultaten van gisteren, doet dit de waarnemer wel vaak aan zijn of haar kunnen twijfelen. Toch zien we op afstand verscheidene vogels en afval op het water, hetgeen toch aanduidt dat we goed aan het kijken zijn.
Toch meldt de eerste bruinvis zich pas halverwege de overtocht. Deze waarneming wordt snel gevolgd door nog één. Het vertrouwen zit er weer goed in maar helaas blijft het nu weer een tijd stil. De zee vlakt weer af naar een geweldige sea state 1 tot 0. Vreemd genoeg blijven de waarnemingen bij min of meer hetzelfde water als gisteren, met dezelfde dan niet betere omstandigheden, uit. De bevindingen van gisteren zijn dus geen garantie voor succes vandaag. Hoewel we ons nu een kilometer of 15 ten zuiden van het transect van gisteren begeven is het toch onbegrijpelijk dat we geen bruinvissen zien. Gisteren verzopen we er in deze regio in. Toch lijken de dieren er echt niet te zijn. Nog steeds zien we iedere handschoen, fles of verdwaalde zeekoet al in de verte opdoemen.
We hebben nog ongeveer anderhalf uur te gaan tot Hoek van Holland en de tijd begint nu een beetje op te raken. De dieren kunnen toch niet verdwenen zijn? Toch is daar dan ineens weer leven in de brouwerij. Er beginnen meer en meer jan van genten op te duiken. Meestal een goed teken. Ook zien we in de verte een aantal trawlers. In dit gebied zit blijkbaar genoeg vis.

De beste spotters van de Noordzee (foto: Ernst Schrijver)

Precies waar het nu zo logisch lijkt, beginnen we weer bruinvissen te zien. En veel ook! Binnen no-time is de schaarste van zoeven vergeten en staan Marrit en ik weer permanent te schrijven. Naast het normale zwemgedrag, zien we ook een hoop dieren “loggen” ofwel roerloos aan het oppervlak liggen. Dit gedrag wordt veel waargenomen tijdens stil weer. De dieren lijken wel te zonnen, wat alleen in alle rust te doen is in kalm weer. Gedurende een uur worden er eigenlijk non-stop dieren gezien. Dan ineens is het, ongeveer een half uur voor de monding van de Nieuwe Waterweg, gedaan met de pret. Het heeft mij in ieder geval niet lang genoeg geduurd. Ik had graag wat langer gebleven.

Het einde van een geweldige Stena-telling (foto: Ernst Schrijver)

De teller blijft staan op een enorme score van 92 bruinvissen totaal, waarvan 60 gisteren en 32 vandaag. Kalfjes zijn niet geobserveerd, en hoewel het leeuwendeel van de waarnemingen bestond uit één dier, zijn er groepen van drie en zelfs één groep van vier dieren geobserveerd. Mijn theorie van vorig jaar lijkt nu een beetje op wankele poten te staan. Toen dacht ik dat de grote hoeveelheid geobserveerde bruinvissen in de zomermaanden te danken was aan het late voorjaar en de daardoor niet doorgezette migratie naar het noorden. Dit jaar daarentegen is het voorjaar zeer zacht en de watertemperatuur is nu al even hoog als vorig jaar medio juni. De komende maanden zullen dus zeer interessant gaan worden.

Geschreven door: Ernst Schrijver

 

Paasweekend 21/22 april

De weersvoorspellingen waren redelijk en dus lonkte de Stena om mee te varen. Heerlijk geen verplichtingen met de Pasen dus in plaats van eieren werd ‘t bruinvissen zoeken!

’n Mooi plaatje onderweg

Eerste Paasdag was een heerlijk zonnige dag dus bij aankomst hebben we eerst nog even boven op het dek van het schip in het zonnetje gezeten. De kapitein had gemeld dat er regelmatig bij de havenmonding een bruinvis voor de boeg sprong…. wij turen… en nog eens… maar niets hoor. Totdat we er toch 1 zagen op nog geen 10 minuten uit de haven…. zou het dezelfde geweest zijn? Korte tijd daarna volgden er nog eens 2. Er bleek meer wind dan aanvankelijk gedacht dus buitengaats toch best wat golven. Een uur later echter toch nog 3 bruinvissen gespot. Daarna weer uren niets tot vlakbij de haven van Harwich nog 1 bruinvis op dook. De eerste dag dus 8 bruinvissen op de Hollandica. Ook weinig zeevogels te zien, een paar Jan van Genten, zeekoeten en een Grote Jager. Voor april dus een magere score. Maar ja, de English Pub in Harwich maakte veel goed…

’n Zonnige start in Harwich op de Britannica

De volgende dag de Britannica op, deze dag minder wind en wederom zonnig. Leverde mooie plaatjes op bij vertrek. Seastate beter dan de heenweg dus we waren optimistisch gestemd. Binnen het uur de eerste bruinvis gespot, daarna vrij snel nog 2. Midden op zee nog eens 4 en vlakbij de haven van Hoek van Holland nog 1…. zou het wederom dezelfde geweest zijn haha…?
Dus ook op de Britannica maar 8 bruinvissen, deden ze verstoppertje? Of toch te veel wind? Desondanks wederom een voorrecht om op dit machtige schip als gast aan boord te mogen zijn!

Geschreven door: Ilse en Wouter Jan

 

23 en 24 maart 2014                   “Slapende” bruinvissen

Het schaatsseizoen was zo goed als over, Den Haag een vesting vanwege de nucleaire top, tijd om het ruime sop te kiezen. Echter het leek of de wind toch nog roet in het eten zou gooien want ook nu manifesteerde 2014 zich nog steeds als een winderig jaar! En dus moest de tocht van maart een week verzet worden naar het weekend erop. En zelfs toen nog van zat/zon naar zon/maandag. Dit zorgt natuurljk ook dat de samenstelling van het team weer anders kan uitvallen. Zo ook dit keer, niet Yvonne ging mee maar de Italiaanse studente Margherita. Zij doet momenteel onderzoek naar de achterliggende oorzaken van de bruinvissterfte in de Oosterschelde.

Margherita tijdens de trip op de Britannica

De weersverwachtingen gaven aan dat het op zondag nog wel wat zou waaien, Bft 4 maar op maandag aanzienlijk minder, Bft 2. Wel die voorspelling kwam aardig uit.

Vooraf had ik redelijk hoge verwachtingen van het aantal bruinvissen dat we zouden kunnen zien. Echter het aantal dieren op zondag viel toch wel wat tegen, slechts 2. Eén dier een half uur varen vanuit HvH en de ander ruim een uur voor het binnenlopen bij Harwich. Terwijl de golven niet eens zo hoog waren. Het aantal; zeevogels viel ook wel wat tegen, natuurlijk de nodig storm- en mantelmeeuwen, een paar Noordse stormvogels, enkele Jan-van-genten en altijd leuk aan de Engelse zijde een paar groepjes roodkeelduikers.

Toen we van de Paston Lodge nar de terminal van de Stena liepen op maandagochtend was de hemel al strak helder blauw en nauwelijks wind. Dat beloofde veel!  Dit keer kwam mijn voorgevoel wel uit. Want nog geen uur varen vanuit Harwich werd het behoorlijk druk, de groepjes bruinvissen volgende elkaar allemaal snel op (zo’n 20 dieren in dit deel). Zouden we die ook gezien hebben als het op de heenweg langer licht was geweest?

Het opmerkelijke was echter dat de meeste dieren aan het slapen (logging) waren. Zodra we de dieren zagen en zij ons hoorden of zagen werden ze wakker en schoten ze de diepte in. Ze lieten zich dus niet lang of makkelijk zien. Pas later in de ochtend bij de tweede groep van samen 8 dieren in een uur tijd waren alle dien actief en zagen we ze meerdere keren aan het oppervlak.

Drijvende bank midden op zee

Tenslotte bleek de drijvende vuilniszak toch een grijze zeehond te zijn die een vette vis weigerde te delen met een mantelmeeuw. Qua vogels was deze dag ook een stuk interessante, vijf bergeenden niet ver uit de kust, vele Jan-van-genten, alken, zeekoeten, Noordse stormvogels  en ook weer vele roodkeelduikers.

En om ook nog te melden niet veel afval op zee gespot, wel veel ballonnen met als klapstuk een drijvende bank!!

Geschreven door: Frank Zanderink 

01 en 02 maart 2014

Zoals al eerder vermeld op deze site, hebben we in 2013 een erg winderig jaar gehad. Helaas voor ons leek deze trend zich door te zetten tot de eerste maanden van 2014. Zo bleek ook februari niet geschikt voor een overtocht. Het eerste weekeind van maart leek volgens de voorspellingen de monotomie van de winderige dagen te gaan doorbreken. Eindelijk kon het groene licht worden gegeven voor een monitoringstrip. Door het gebrek aan een telling in februari besloten we dit eerste weekeind van maart te gebruiken voor de gemiste telling in februari.

Amber op de uitkijk (foto: Ernst Schrijver)

Mijn gezelschap voor deze tocht was mede-bioloog Amber, die zich sinds kort bij het Rugvin-team heeft gevoegd. Met een achtergrond in zeezoogdieronderzoek in binnen- en buitenland, een goede additie voor de stichting. De weersomstandigheden oogden bij vertrek erg goed. Grijze lucht en weinig golven op het water. De melding van de bemanning dat ze de laatste dagen erg veel bruinvissen zagen voor de Tweede Maasvlakte, zorgde voor nog meer goede moed. Het duurde dan ook niet lang voordat Amber het spits afbeet met de eerste bruinvis van de trip, die vlak voor de boeg wegspurtte.

 

In korte tijd volgde er een aantal waarnemingen, maar de trend zette zich helaas niet lang door. Ongeveer twee uur na vertrek uit Hoek van Holland zagen we nog één gewonde zeehond voordat de stilte inviel. Hoewel de condities op zee eigenlijk alleen maar verbeterde, bleef de teller of zes bruinvissen steken. Hoewel we geen bruinvissen zagen, hadden we niet het gevoel dat we waarnemingen misten. Een gebrek aan vogelleven bevestigde dit oordeel. Halverwege de overtocht viel de wind totaal weg. Dit, in combinatie met het grijze ietswat donkere weer, zorgde voor ideale condities. We hadden goede hoop dat de waarnemingen nog wel zouden komen. Tot aan het moment dat er voor ons een duidelijke scheiding in het water zichtbaar werd. Een strakke lijn scheidde het vlakke water van de ruwe zee daarachter. Op het moment dat we dit front passeerden schoot de windsnelheid binnen één minuut onhoog van Bft 1 naar Bft 5-6. De zee begon gestaag golven te bouwen en binnen een kwartier was het afgelopen met de benodigde condities om goed te kunnen spotten. De ondergaande zon recht voor ons zorgde voor dramatische luchten, maar was de kus des doods wat onze observaties betrof.

 

Goed voor de ziel, niet voor een telling (foto: Ernst Schrijver)

De laatste drie uur voltrokken zich dan ook zonder een enkele waarneming. Ongeveer anderhalf uur voor onze aankomst in Harwich zakte de zon onder de horizon en besloten we er voor vandaag een punt achter te zetten.

 

De volgende ochtend werden we begroet door vriendelijk weer. Koud, maar schijnbaar niet teveel wind en een lekker ochtendzonnetje. De weersvoorspellingen in Engeland gaven vandaag een gunstigere voorspelling dan de dag ervoor, terwijl Nederlandse berichtgeving het omgekeerde concludeerde. Eenmaal op de brug van de Britannica aangekomen zagen we dat ondanks het vriendelijk ogende weer de wind in de beschutte haven al tegen windkracht vijf aanhikte. Wederom niet al te best dus. Zoals verwacht nam de wind nog toe naarmate we de monding van de rivier Stour verlieten en de Noordzee opstoomden. Hoewel de wind nu steeg naar windkracht zeven, waren de condities nog steeds beter dan gisteren omdat we vandaag de zon in de rug hadden. Met het vogelleven leek het nu ook wel beter te zijn. In het eerste uur stegen er zeer regelmatig roodkeelduikers voor de boot op en ook in grote aantallen. Het lijkt er op dat ze zich verzamelen voor de grote trek richting het noorden.

Grote aantallen roodkeelduikers bij de monding van de rivier Stour (foto: Ernst Schrijver)

Zo nu en dan werden we ook getrakteerd op een bruinviswaarneming. Bijna allemaal enkele dieren, die niet veel van zich lieten zien. Het was pas tot halverwege de overtocht toen een drietal cirkelende jan-van-genten een, naar waarschijnlijkheid jagend, groepje van drie bruinvissen aanwees. De grotere aantallen zeevogels zorgden vandaag voor een stuk dynamischer uitzicht dan gisteren. Jan-van-genten passeerden vaak de punt van de boot en ook grote aantallen drieteenmeeuwen waren van de partij. Meevliegend met het schip of uitrustend in groepjes op zee, zorgden ze voor wat leven in de brouwerij. Ook groepen alken en zeekoeten waren regelmatig zichtbaar op het water. Dat de vogeltrek goed en wel op gang is gekomen werd bewezen door een enorme concentratie kleine mantelmeeuwen, die in een lange lijn op zee leken uit te rusten na hun lange tocht uit noordwest Afrika. Zo ver het oog reikte waren de meeuwen te zien. Naar schatting minimaal 1500, maar waarschijnlijk nog veel meer.

 

Kleine mantelmeeuwen op hun migratie naar de broedgebieden (foto: Ernst Schrijver)

Toen de Tweede Maasvlakte begon op de doemen aan de horizon stegen onze verwachtingen, in de hoop hier nog een aantal bruinvissen te scoren. Jammerlijk genoeg passeerden we het gebied, wat gisteren een aantal dieren opleverde, zonder succes. Pas toen we de monding van de Nieuwe Waterweg opvoeren werden er op de valreep nog een tweetal dieren waargenomen, die de eindscore van vandaag op acht bruinvissen en één zeehond brachten. Met de zes dieren van gisteren eindigt de teller op veertien dieren. Dit is een lager aantal dan dat vorig jaar in februari is geteld, hetgeen ook voor een groot deel aan de weersomstandigheden te wijten zal zijn geweest. Hopelijk zal maart zelf ons vaker verlossen van de harde wind en betere waarnemingen op gaan leveren.

Geschreven door: Ernst Schrijver

 

Stena Line overtocht 11 en 12 januari 2014

In aanloop naar het tweede weekend van januari leken de weersomstandigheden, na 2 maanden winderig weer, eindelijk weer geschikt voor de maandelijkse bruinvistelling vanaf de Stena Line naar Harwich. Toch verslechterde het weerbeeld zodanig dat voor vertrek al duidelijk was geworden dat de waarnemingscondities op de heenvaart behoorlijk beroerd zouden zijn. Omdat er al 2 maanden geen telling mogelijk was geweest en de voorspellingen voor de zondag goed waren besloten Ilse Hoekstra en ik na overleg met Frank Zanderink en de kapitein gewoon te gaan.

De schuimende golven sloegen inderdaad al bij Hoek van Holland tegen de boeg. Indrukwekkend om te zien hoe weinig moeite de boot had met een sea state van 5. Het waarnemen van bruinvissen in de groene hoge golven werd alleen een lastige zaak. We zagen dan ook maar 1 Bruinvis op deze heenreis, die eenmaal in mijn verrekijkerbeeld aan de oppervlakte kwam.

 De Alma Inn te Harwich

De Alma Inn te Harwich

Leuk aan de wintermaanden is dat Drieteenmeeuwen meteen bij de Nederlandse kust te zien zijn, in het zomer halfjaar moet je hier tot halverwege de overtocht op wachten. Daarnaast zaten er binnen het uur al Zeekoeten en Alken op het water, nog twee soorten die juist in het winter halfjaar in grote aantallen dicht onder onze kust te vinden zijn (zie waarneming.nl).Een juveniele Jan-van-Gent was de enige echt pelagische vogel op de zaterdag. Tweeënhalf uur na het uitvaren was dan ook alweer donker en tijd voor het avondbuffet en een biertje.

De volgende morgen stonden we alweer vroeg op de brug (hadden wat in te halen vandaag!) en vermaakten we ons met de 5 soorten meeuwen onder ons boven het water. De zee lag er nu prima bij dus vandaag zou eindelijk een betrouwbare telling op gaan leveren voor de winter 2013/2014!

Geen optimale zeecondities

Geen optimale zeecondities

Ook op dag 2 hadden de condities beter gekund. We zaten de eerste uren allebei aan bakboord vanwege de lage zon uit het zuidwesten.Er was genoeg te zien met veel naar noord vliegende duikers, een adulte Jan-van-Gent die een tegemoetkomend schip tot bijna in de haven volgde, en tussen uur 2 en uur 4 na uitvaart grote aantallen Zeekoeten en Alken verspreid rustend op het wateroppervlak. Jan-van-Genten waren ook deze overtocht niet talrijk, wel zagen we nu best wat Noordse Stormvogels. Toen we in die uren met veel vogels snel achtereenvolgend 4 Bruinviswaarnemingen deden, dachten we dat het nu echt zou beginnen: de zee golfde een stuk minder dus nu zouden de rugvinnetjes ons niet makkelijk meer ontgaan.

Een van de vele Zeekoeten die zich voor de boot uit de voeten moest maken

Een van de vele Zeekoeten die zich voor de boot uit de voeten moest maken

Na nog 1 Bruinviswaarneming werd het de laatste 3 uur in Nederlandse wateren echter erg stil en ook al tuurden we ons suf over de al vlakker wordende zee: meer dan wat Drieteenmeeuwen zat er niet. Gister zaten in dit stuk wel veel Alken en Zeekoeten. De zeevogels leken zich dus, na het gaan liggen van de wind, van onze Nederlandse kust naar het Engelse deel van de Noordzee te hebben verplaatst. Of een groot deel van de Bruinvissen hetzelfde deed is moeilijk te zeggen, feit is dat wij er geen zagen in de laatste 3 uur, ondanks de goede condities. Die 12e van januari werden er vanaf verschillende plekken langs de kust 12 Bruinviswaarnemingen gedaan. Al met al een pittig overtochtje die we graag een keer overdoen als de zee er wél als een biljartlaken bij ligt!

Geschreven door: Maurice Tijm

 

Naar boven