Terugkijken naar NDR reportage bruinvistelling Oosterschelde

0

Wouter Jan geeft tekst en uitleg tijdens de TV opnames

Afgelopen zondag 19-11, was in de uitzending van de Norddeutscher Rundfunk (NDR) een reportage over de bruinvistelling op de Oosterschelde van afgelopen 18  juni te zien. Het item in het programma Nordseereport heet “Weisst Du wieviel Wale schwimmen?”

Deze reportage geeft een mooi verslag weer van de bruinvistelling en hoe de bemanning/observers deze dag beleefden. Naast de interviews en toelichtingen van het team op de telling was het camerateam van de NDR ook in staat om mooie beelden te schieten van de vlakbij de “Marino” opduikende en zwemmende bruinvissen.

De Marino met de NDR crew en observersteam aan boord.

Kijk de uitzending nog eens terug en geniet van de mooie en unieke beelden van de bruinvissen die zelfs onderwater goed te volgen zijn. Op de foto zie je hoe dicht de bruinvissen bij de boot kwamen.

En zelfs een voor Stichitng Rugvin oude bekende bruinvis duikt op in deze mooie reportage!

Wil je de hele uitzending van Nordseereport terugzien met ook het Duitse commentaar bij de opnames van de telling klik dan op deze link en scroll door naar 30.25 m.

 

 

 

Stichting Rugvin op Duitse televisie

0

De NDR aan boord van de Marino.

De RIB van Erik met bemanning tijdens de bruinvistelling

Zondag 19 november om 18.00 uur komt de jaarlijkse bruinvistelling van Stichting Rugvin op de Oosterschelde in het programma Nordseereport van de Norddeutscher Rundfunk (NDR). Het televisie team van de NDR was mee tijdens onze telling op 18 juni jl.

In de uitzending is ons Rugvinteam op de Marino veelvuldig aan het woord met goede tekst en uitleg over de telling en de aanwezige bruinvissen. Ook werden er tijdens de telling veel bruinvissen gezien en konden deze ook bijzonder goed gefilmd worden. En een van deze bruinvissen is een oude bekende!!

De Marino was een van de 8 boten die meedeed aan de telling. In totaal werden die dag 35 bruinvissen geteld.

De jaarlijkse bruinvistelling wordt financieel mogelijk gemaakt door het Wereld Natuur Fonds.

 

 

 

.

 

Het bruinvisleven in de Oosterschelde meer ontrafeld

0

De zelfde bruinvis gefotografeerd in 2016 en 2017 (Foto A. Podt)

Sinds Stichting Rugvin in 2009 een deel van haar onderzoekspijlen ook richtte op de Oosterschelde, is de kennis over Nederlands talrijkste walvisachtige, de bruinvis, toegenomen. Vooral de herkenning van individuele dieren aan de hand van systematisch foto-identificatie onderzoek heeft hieraan bijgedragen. In de afgelopen drie jaar zijn er duizenden foto’s genomen. En met een succesvol resultaat!

In 2009 startte Stichting Rugvin met de jaarlijkse bruinvistelling in de Oosterschelde, gevolgd door akoestisch onderzoek in 2010. Sinds enkele jaren is daar een belangrijk onderzoek aan toegevoegd, namelijk het foto-identificatie project (“Photo ID”). Bij dit onderzoek worden individuele bruinvissen op foto’s herkend aan de hand van kleurpigmenten, rugvinvorm en littekens. Hiermee wordt een beeld gevormd over de populatiegrootte van de in de Oosterschelde levende bruinvissen, hoe lang de dieren in deze wateren verblijven en wat hun locatie voorkeur is. Daarnaast is het soms, door de aanwezigheid van een kalf, mogelijk het geslacht van het volwassen dier te bepalen.

Het Photo ID team 2017 in volle actie (Foto B. Engelen)

In de beginjaren van het foto-identificatie project op de Oosterschelde vonden slechts enkele tochten per jaar plaats, echter sinds 2015 beschikt de Stichting zelf over een kleine boot (RIB) wat het mogelijk maakte vaker het water op te gaan. Het foto-identificatie team bestaat uit studenten, die zo de kans krijgen onderzoekservaring op te doen, en vrijwilligers. Zij opereerden tijdens de zomermaanden (van 2015 – 2016) vanaf een vaste basis bij de Schelphoek en afgelopen zomer vanaf Kats. Het team werkte meestal met twee tot vier mensen aan boord die het water aftuurden op zoek naar de kleine rugvin van een bruinvis. Als er een bruinvis werd gezien, benaderde het team dit dier rustig, om eventuele verstoring zoveel mogelijk te voorkomen. Zodra de positie van de bruinvis ten opzichte van de boot ideaal was, werd geprobeerd van beide zijden foto’s te maken met behulp van een camera met telelens. Al deze foto’s zijn per individuele bruinvis gesorteerd en in een catalogus verwerkt. Hierbij zijn gegevens als datum, tijdstip, locatie en het gedrag eveneens van belang.

Twee bruinvissen met verschillende rugvinvormen (Foto: A. Podt)

Het Photo ID team 2017 in volle actieTussen 2015 en 2017 maakte het onderzoeksteam duizenden foto’s. Deze fotoverzameling werd aangevuld met foto’s van andere bruinvisspotters. Al deze foto’s werden vervolgens geanalyseerd: “Op de foto’s kon ik ruim 40 individuele bruinvissen identificeren. Daarnaast heb ik naar oudere foto’s gekeken die tussen 2007 en 2014 waren genomen. Bij twaalf bruinvissen kon worden vastgesteld dat zij al minimaal vijf tot tien jaar in de Oosterschelde verblijven!” aldus Annemieke Podt, onderzoeker bij het foto-identificatie team. “Het is prachtig om deze kleine walvisachtige in Nederland te zien. Het succesvol kunnen herkennen van individuen maakt het waarnemen en fotograferen van bruinvissen extra speciaal voor mij. Afgelopen zomer vond ik het vooral bijzonder om individuen opnieuw tegen te komen die ik één of twee jaar geleden ook al had gezien.”

Een van de langst bekende bruinvissen van de Oosterschelde (Fotot WJ Strietman)

Het opmerkelijkste ‘photo ID’ voorval betrof een bruinvis die sinds 2011 geregeld werd waargenomen tussen Burghsluis en Zierikzee. Deze bruinvis werd nooit in het bijzijn van een kalf gezien. Daarom namen de onderzoekers voorzichtig aan dat dit een mannetje was. Echter, dit jaar werd het dier met een kalf gespot in de buurt van Wemeldinge. De moeder werd een maand later opnieuw gezien tussen Burghsluis en Zierikzee, maar toen helaas zonder kalf. Het kalfje heeft het waarschijnlijk niet gered.

Bruinvis met duidelijke kleurtekening op de flank. (Foto A. Podt)

Met behulp van foto-identificatie is het mogelijk het leven van de bruinvissen in de Oosterschelde steeds verder te ontrafelen. In de toekomst biedt deze techniek kansen om nog meer over de bruinvissen te leren. Dit geldt bijvoorbeeld voor de overlevingskansen van kalfjes en de sociale banden tussen deze dieren. Naast dit specifieke onderzoek, worden ook onderzoeksgegevens via Studio Bruinvis verzameld. Studio Bruinvis is een ‘fysieke luisterpaal’ op het Havenhoofd van Zierikzee. Het is een wereldwijd uniek project waar de geluiden van bruinvissen live kunnen worden gehoord beluisterd. De geluiden worden ook opgenomen voor analyse. Deze projecten worden financieel mede mogelijk gemaakt door het Wereld Natuur Fonds.

Het seizoen van 2017 zit er op. In 2018 staat het Photo-ID team weer paraat! Heb je interesse om als student of vrijwilliger lid te worden van het Photo ID team 2018 neem dan contact met ons op.

 

Meer bruinvissen in Noordzee, veel andere zeedieren nemen in aantal af.

0

Bruinvis in Oosterschelde.

n het onlangs verschenen Living Planet Report 2017 van o.m.  het Wereld natuur Fonds wordt gesteld dat het slecht gaat met het leven in de Noordzee. De populaties van 140 soorten zeedieren in de Noordzee zijn tussen 1990 en 2015 met gemiddeld 30 procent afgenomen. Dit komt vooral door een sterke achteruitgang van dieren die in of op de zeebodem leven, zoals schelpdieren, kreeftachtigen en zee-egels. De populaties zeevissen en zeevogels veranderden in deze periode niet of nauwelijks, terwijl bruinvissen in aantal toenemen.

Visserij en klimaatverandering zijn de belangrijkste oorzaken van veranderingen in de zoute natuur van Nederland. De ‘boomkorvisserij’, een visserijmethode waarbij sleepnetten over de zeebodem worden getrokken, is één van de belangrijkste oorzaken voor de afname van bodemdieren in de Noordzee. De bodemfauna vertoont de laatste jaren nog geen herstel, ook al zijn de sleepnetten inmiddels op hun retour en vervangen door voor de bodem minder schadelijke technieken.

Zeepaddestoel in Oosterschelde

In de Westerschelde zijn populaties van bodemdieren de afgelopen jaren juist toegenomen, met meer dan 50 procent sinds 1992 (gebaseerd op 35 diersoorten). Dit is onder andere het gevolg van verbetering van de waterkwaliteit. Ook in de Waddenzee is sprake van herstel van de bodemfauna. Het stoppen van de mechanische kokkelvisserij sinds 2005 speelt hierbij een rol.

De toename van de bruinvis in het Nederlandse deel van de Noordzee is vooral toe te schrijven aan een internationale verschuiving van de populatie door veranderingen in ecosystemen elders.

Terwijl de fauna achteruit gaat in de Noordzee, is in de Waddenzee in dezelfde periode geen sprake van achteruitgang. En in de Westerschelde en de Oosterschelde laat het dierenleven zelfs een lichte vooruitgang zien.

Aldus het rapport.

 

Jaarverslagen Stichting Rugvin 2015 en 2016 verschenen!

0

Na alle activiteiten op en rond de Oosterschelde en Noordzee, o.a. twee bruinvistellingen, de plaatsing van Studio Bruinvis, de maandelijkse monitoring vanaf de Stena Line en het Foto ID programma zijn we er als stichting eindelijk toegekomen het tweejaarlijkse jaarverslag (Biennial Report) 2015 – 2016 van Stichting Rugvin te publiceren.

Naast een overzicht van alle activiteiten van de afgelopen twee jaar kunt u hier ook alle cijfermatige gegevens terugvinden, bijvoorbeeld hoeveel bruinvissen er geteld zijn, wat we tegenkomen op onze monitoringstochten met de Stena Line en natuurlijk de financiële verslagen van 2015 en 2016.

Rugvin Biennial report 2015-2016

Veel leesplezier.

Studio Bruinvis getroffen door vandalisme.

0

Schema Studio Bruinvis

Studio Bruinvis is tijdelijk onklaar geraakt door vandalisme. Onlangs is de drukknop van de speaker bij Studio Bruinvis op het havenhoofd door het gebruik van vuur (aansteker?) gesmolten waardoor de werking en de geluidsweergave zijn gestopt.

We gaan binnenkort een nieuwe drukknop plaatsen en extra maatregelen nemen waaronder cameratoezicht.

Helaas moesten vele mensen die zich met het mooie weer van de afgelogen dagen zich richting het havenhoofd van Zierikzee begeven het even zonder bruinvisgeluiden stellen.

 

Studio Bruinvis goed bezocht

0

Even een zonnetje en het havenhoofd van Zierikzee loopt weer vol met mensen.

Afgelopen zondag is het team van Rugvin weer even met de boot bij de boei van Studio Bruinvis geweest om het wier van de hydrofoon te halen. Vanaf die plek hadden we goed zicht op de bezoekers van Studio Bruinvis en konden we concluderen dat deze goed wordt bezocht. Er was die dag even een lekker zonnetje na dagen van regen en wind en meteen is er weer veel belangstelling voor het beluisteren en spotten van bruinvissen.

De boei van Studio Bruinvis met een van de Oosterschelde bruinvissen.

Enkele dagen hiervoor was er op de teller gekeken die bijhoudt hoe vaak het geluid van de bruinvissen wordt aangezet. De teller die half augustus geplaatst was stond na een ruime maand op meer dan 1000 afspeelmomenten. Dat zijn ongeveer 30 momenten per dag bij niet uitzonderlijk goed weer. Observaties in begin augustus gaven aan dat op zonnige dagen de bezoeken rond de 100 wandelaars en fietsers per dag liggen.  

Momenteel worden de eerste weken dataopslag van de bruinvisgeluiden uitgelezen door 3 studenten van het van Hall Larenstein in Leeuwarden. Deze studenten onderzoeken o.m. de relatie van het getijde en de aanwezigheid van bruinvissen bij het havenhoofd. We hopen hiermee bezoekers van Studio Bruinvis  binnenkort beter te kunnen infomeren over wat de beste momenten zijn om naar de bruinvissen te luisteren. 

Schematische weergave Studio bruinvis

Daarnaast zal de data ook inzicht geven over de invloed van het seizoen, aanwezigheid voedsel duur van de aanwezigheid etc.

Studio Bruinvis is een initiatief van Stichting Rugvin met financiële steun van het Wereld Natuur Fonds, Nationaal Park Oosterschelde, Natuurmonumenten en de gemeente Schouwen-Duiveland.

Walvisspotten over de wereld (9) De Straat van Gibraltar

0

Dit is deel 9 van de serie over de beste walvisspotgebieden van de wereld. We gaan iedere paar weken een nieuw gebied onder de aandacht brengen. We zullen hierbij aandacht schenken aan welke walvisachtigen je per gebied kunt aantreffen, met welke organisatie(s) je een walvistrip zou kunnen boeken of als vrijwilliger kunt aanmonsteren (we selecteren hierbij wel op organisaties die zich houden aan de nodige gedragsregels) en waar de locatie precies is gesitueerd. Alle informatie over deze gebieden bundelen we op onze webpagina “waar zelf walvissen zien”. Op deze manier werken we toe naar een groot overzicht van kaarten, foto’s en informatie.

Straat van Gibraltar tussen Spanje en Marokko

Helemaal in het zuiden van Spanje ligt het havenstadje Tarifa aan de Straat van Gibraltar. Deze zeestraat vormt de verbinding tussen de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee en is de scheiding tussen Spanje en Marokko. Tarifa is met de auto te bereiken, maar dat is wel een flinke tocht. Makkelijker en sneller is het vliegtuig nemen naar Malaga. Vanaf daar kan je met een huurauto of de bus naar Tarifa.

Gestreepte dolfijn

Tarifa is een populair stadje voor kitesurfers, maar daarnaast is het ook een goede bestemming om te whale watchen. Vanuit de haven van Tarifa vertrekken boten van diverse organisaties. De twee bekendste en ook de dierne respecterende organisaties om mee te gaan zijn Turmares en Firmm. Het whale watch seizoen start in het vroege voorjaar en gaat door tot in het najaar. Tochten duren meestal zo’n 2 a 2,5 uur.

Grienden

In de Straat van Gibraltar heb je kans op zeven verschillende soorten walvissen en dolfijnen. Jaarrond leven hier tuimelaars, gestreepte dolfijnen, gewone dolfijnen en grienden. Drie andere soorten zijn bezoekers van het gebied. Gewone vinvissen zwemmen door de Straat van Gibraltar als ze migreren tussen de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee en worden dan af en toe vanaf whale watch boten gezien. Daarnaast worden soms potvissen gezien in het diepste deel van de Straat van Gibraltar.

Orka’s met tonijnvissers

De meest populaire bezoekers van de Straat van Gibraltar zijn de orka’s. Ze worden vooral in juli en augustus gezien als ze jagen op tonijnen die door de Straat van Gibraltar migreren. Niet alleen de orka’s, maar ook Spaanse en Marokkaanse vissers vangen tonijnen. De orka’s hebben geleerd dat ze een makkelijk maaltje kunnen krijgen door de tonijn van de vislijn te ‘stelen’ en zijn daarom vaak in de buurt van de vissers te vinden. Wanneer er orka’s in de omgeving aanwezig zijn, worden er vaak speciale tochten georganiseerd om naar ze op zoek te gaan. Deze tochten duren iets langer dan de normale tochten, omdat de orka’s vaak iets verder varen vanaf de haven te vinden zijn dan de andere soorten walvissen en dolfijnen.

Potvis duikt naar beneden.

Als je walvisachtigen in de Straat van Gibraltar wilt zien is het verstandig om een bezoek van meerdere dagen te plannen. Het kan namelijk gebeuren dat er een sterke oostenwind waait, de Levante genaamd. Deze wind zorgt ervoor dat het één of meerdere dagen op een rij niet mogelijk is om uit te varen. Soms kan er dan wel vanuit het verderop gelegen Gibraltar een dolfijnentocht in de baai van Algaciras gemaakt worden met een andere organisatie. Ook is het op de rots van Gibraltar mogelijk om berberapen te zien en is de omgeving van Tarifa populair bij vogelaars.

Annemieke Podt

Walvisspotten over de wereld (8) De Oosterschelde

0

Dit is deel 8 van de serie over de beste walvisspotgebieden van de wereld. We gaan iedere paar weken een nieuw gebied onder de aandacht brengen. We zullen hierbij aandacht schenken aan welke walvisachtigen je per gebied kunt aantreffen, met welke organisatie(s) je een walvistrip zou kunnen boeken of als vrijwilliger kunt aanmonsteren (we selecteren hierbij wel op organisaties die zich houden aan de nodige gedragsregels) en waar de locatie precies is gesitueerd. Alle informatie over deze gebieden bundelen we op onze webpagina “waar zelf walvissen zien”. Op deze manier werken we toe naar een groot overzicht van kaarten, foto’s en informatie.

Twee bruinvissen nabij Zierikzee (Foto: E. Schrijver)

Hoewel Nederland niet bekend staat als walvisland is het eigenlijk helemaal niet moeilijk om in ons land walvisachtigen te zien, dit geldt in ieder geval voor de bruinvis.

Overal in de (Nederlandse) Noordzee kun je bruinvissen en in mindere mate witsnuitdolfijnen of andere soorten tegenkomen. De meest voorkomende walvisachtige is de bruinvis. Deze kun je al zien, als je er oog voor hebt, vanaf (veer)boten, bijvoorbeeld vanaf de Stena Line naar Harwich, maar ook vanaf het strand of vanaf een pier. Een bekende pier is die bij IJmuiden. Hier worden regelmatig bruinvissen waargenomen, ook worden in het Marsdiep (het water tussen Den Helder en Texel) geregeld bruinvissen en andere walvisachtigen (jaarlijks wel een of meer bultruggen) gezien.

Bruinvis hotspots in de Oosterschelde

 

Maar de “makkelijkste” plekken bevinden zich zonder twijfel rondom de Oosterschelde. In de Oosterschelde zwemmen momenteel ruim dertig bruinvissen rond die zich graag ophouden bij de diepe plekken aldaar.

De MS Onrust “omsingeld” door twee bruinvissen.

Deze zogenaamde hotspots (zie kaartje) bevinden zich o.m bij de haven van Burghsluis, de haven van Kats en het havenhoofd van Zierikzee.
Wil je graag mee met een boot het water op om bruinvissen of zeehonden te spotten dan kun je opstappen op de “MS Onrust” bij Burghsluis.

Volgend voorjaar (2018) komen we als Stichting Rugvin met een eigen aanbod voor natuurfotografen.

 

Een bruinvis bij de boei van Studio Bruinvis

Op het havenhoofd van Zierikzee kun je niet alleen bruinvissen zien, maar je kunt ze hier ook horen via onze Studio Bruinvis. Je kunt hier gewoon naar toe wandelen of fietsen! En bovendien zitten de dieren hier hier het hele jaar door. Binnenkort willen we met behulp van Studio Bruinvis geluidsregistraties de geïnteresseerde luisteraars laten weten wat de beste tijden zijn om te gaan luisteren en kijken.

En je kunt ook zomaar geluk hebben met andere soorten. Geregeld worden ook bultruggen en witsnuitdolfijnen gezien in de Nederlandse Noordzee.

 

Veel ballonnen in zee! Helaas!

0

Verzameling afval in Kats na een Foto ID tocht (Foto Kelly de Vries)

De afgelopen weken zijn we als Stichting Rugvin veel het water op gegaan. Het foto ID-team is vanuit de haven van Kats meerderde keren met de eigen boot de Oosterschelde opgevaren en vanuit Hoek van Holland gingen we met de veerboten van Stena Line mee voor onze maandelijkse monitoring. Naast het met name monitoren van walvisachtigen en noteren van de aantallen zeevogels die we tegenkomen op de Noordzee hebben we vanaf deze platforms ook oog voor het drijvende afval dat we tegenkomen. Vanaf de veerboten noteren we wat we zien aan afval. Met onze eigen boot kunnen we het afval, merendeels van kunststof, veelal aan boord tijdelijk kwijt om het in de haven van Kats in de juiste containers te stoppen.

De variatie van het afval is groot. We komen bankstellen tegen, maar ook planken, pallets, emmers, touwen, zeilen en plastic tasjes. Bij sommige vondsten zoals werkhandschoenen of een laars kun je nog denken, “een ongelukje”, maar bij andere producten zoals blikjes, drankcontainers etc. is het waarschijnlijk helaas vaak de nonchalance die het afval in het wat doet belanden.

Ballon van folie midden op de Noordzee.

Vanaf de Stena Line hebben we in de maand augustus helaas moeten constateren dat ballonnen en dan met name die van folie gemaakt zijn, het meest voorkomende drijvende afval vormden. Maar liefst 65 ballonnen kwamen we tegen op de weg van Hoek van Holland naar Harwich en terug.

Dit en andersoortig  afval verteerd of vergaat dus echt niet. Jammerlijk, vinden we dit soort afvalresten niet alleen aan het zeeoppervlak terug maar ook in de magen van zeevogels, walvisachtigen en schildpadden of de dieren raken er in verstrengeld.

Naar boven